Donderdag 23/09/2021

'Het is negen jaar geleden dat ik mijn man nog in de ogen kon kijken'

Adriana Pérez en Olga Salanueva zijn twee Cubaanse vrouwen, echtgenotes van twee van de 'Cuban Five'. Al negen jaar zitten hun mannen in de cel omdat ze in de VS aanslagen tegen Cuba wilden verijdelen. Ze eisen bezoekrecht, maar dat verleent Washington hun niet. 'Ons leven is overhoop gehaald.'

DOOR LODE DELPUTTE

BRUSSEL l Volgens de vrouwen werden hun echtgenoten buitenproportioneel zwaar gestraft en was de hele rechtsgang oneerlijk.

Het verhaal begon negen jaar geleden. Al die tijd al zitten Gerardo Hernández, René González, Antonio Guerrero, Ramón Labañino en Fernando González in diverse gevangenissen in de VS. Ze staan bekend als de Cuban Five en worden gesteund door Nobelprijswinnaars, intellectuelen en politici wereldwijd (in ons land bij sp.a, Spirit, Groen!, Open Vld en CD&V).

De vijf waren Cubaanse agenten en waren geïnfiltreerd in extremistische ballingengroepen in Miami. Zulke groepen, Alpha 66, Omega 7 en Brothers to the Rescue bijvoorbeeld, hadden in het verleden al anti-Cubaanse gewelddaden begaan en worden door Cuba als terreurorganisaties beschouwd.

Omdat de VS dat niet zo ziet, en ondanks aandringen van Havana bij de FBI dus ook niets ondernam, besloot Cuba zelf in actie te komen. De vijf verbleven clandestien in Florida, met als opdracht toekomstige aanslagen te vermijden. Op 12 september 1998 werden ze evenwel gesnapt.

Op 21 juni 2001 werden de vijf veroordeeld, onder meer op grond van valsheid in geschrifte, spionage en samenzwering met moord als einddoel. Op het proces in Miami kreeg Hernández tweemaal levenslang, Guerrero en Labaniño levenslang en Fernando en René González (geen familie) negentien en vijftien jaar - buitenproportionele straffen gemeten aan de beschuldigingen en aan vergelijkbare precedenten.

Voor de verdediging betrof het een louter politieke uitspraak, en dus ging ze in beroep. Op 9 augustus 2005 annuleerde het 11th Circuit-beroepshof in Atlanta de rechtsgang. De drie rechters gaven de Cuban Five gelijk in hun stelling dat Miami, net omdat er zoveel anticastristen wonen, in deze geen onpartijdige stad kon zijn.

In een ongebruikelijke tegenuitspraak op verzoek van het Openbaar Ministerie, in 2006, werd echter ook dat vonnis vernietigd. Voor de betrokkenen en hun familie ziet het ernaar uit dat het Hooggerechtshof in de VS straks de laatste strohalm is.

Al bijna tien jaar lang moeten Adriana Pérez en Olga Salanueva, de echtgenotes van respectievelijk Gerardo Hernández en René González, het zonder hun man stellen. In de meest concrete zin van het woord overigens: ze hebben hen nooit mogen terugzien. In een recent interview met de BBC noemde Hernández dat het prangendste probleem: de humanitaire consideratie voor hem en zijn vrouw.

"Het is erg moeilijk, ja. Het is negen jaar geleden dat ik mijn man nog in de ogen gekeken heb, dat we nog kans gekregen hebben om over heden, toekomst en verleden te spreken", zegt Pérez. "Wie had ooit kunnen denken", valt Salanueva in, "dat we negen jaar na hun aanhouding nog altijd nergens zouden staan? Dat onze mannen niet alleen in hun cel vast zouden zitten, maar ook de gevangenen van een politiek kluwen zouden worden. Mijn dochtertje was vier maanden oud toen René gearresteerd werd, nu is ze negen. Ze kent haar vader niet."

"Ons leven is overhoop gehaald," aldus Salanueva. "Maar we moeten ons optrekken aan hun kracht. René volgt een cursus om licentiaat economie te worden, hij doet aan lichaamsbeweging, hij dwingt respect af bij andere gevangenen, volgt zijn zaak en schept moed in de internationale solidariteit, die van de Cubanen ook."

Eerder dit jaar, in de aanloop naar de negende verjaardag van de arrestaties, hebben Olga en Adriana voor de zoveelste keer een poging ondernomen om van de VS-autoriteiten een visum te verkrijgen. Het antwoord luidde, alweer, neen.

"Het lijkt wel alsof we staatsgevaarlijk zijn. Ook familieleden die wel naar de VS mogen, kunnen maar één keer per jaar bij hun beminde."

"Meer nog," zegt Pérez, "ik heb de indruk dat het contact hoe langer hoe moeilijker wordt. Vroeger belandden onze brieven kort na het schrijven bij de ander, nu lijkt het soms alsof ze ook onze correspondentie willen inperken. Wat overblijft is een telefoontje, streng gecontroleerd, zonder mogelijkheid tot intimiteit, één keer per week, maximaal een kwartier."

Critici zeggen dat de eenpartijstaat Cuba, met zijn vervolgde dissidenten, de VS de les niet moet lezen als het over rechtspraak gaat.

Ballingen in Miami wijzen Gerardo Hernández ook als hoofdverantwoordelijke aan voor het neerhalen van een Amerikaans sportvliegtuig door de Cubaanse luchtmacht in 1996. Daarmee waren de Brothers to the Rescue het Cubaanse luchtruim binnengedrongen, ondanks duidelijke waarschuwingen dat er geschoten zou worden. De nabestaanden van de piloten zeggen dat Hernández cruciale informatie over de vlucht aan Havana doorspeelde.

Adriana kent de aantijgingen en noemt ze pijnlijk. "Dat deel van de zogenaamde bewijslast is pas negen maanden na de start van het onderzoek aan het dossier toegevoegd. Het betreft een aanklacht die zelfs het Amerikaanse openbaar ministerie niet weerhouden heeft."

Niet alleen in Cuba, waar Raúl Castro het roer van zijn bedlegerige broer Fidel overnam, ook in de VS is de politieke toestand gewijzigd, met name de legitimiteit van de regering-Bush.

Verwachten de vrouwen iets van een mogelijke Democratische zege volgend jaar? Heeft het feit dat in het Congres een Democratische meerderheid aan zet is, invloed op de zaak van de Cuban Five?

Olga Salanueva is voorzichtig. "Van Bush verwachten we niets. Tezelfdertijd zijn onze mannen niet onder Bush gevangengezet, en is de houding van de VS jegens Cuba, of het nu Democratische of Republikeinse regeringen betreft, de jongste decennia weinig veranderd.

"Hoe dan ook vragen wij niets van de politiek, wij willen gewoon dat de Amerikaanse grondwet en de Amerikaanse wetten ook op onze echtgenoten van toepassing zouden zijn, zonder uitzondering, zonder beïnvloeding door groepen die ons politiek niet genegen zijn."

De VS weigeren onze visumaanvragen systematisch. Het is net alsof we staatsgevaarlijk zijn

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234