Zaterdag 24/10/2020

‘Het is gewoon geen lekker boek’

‘Een gedurfde en uitgesproken literaire keuze’, zo verdedigde juryvoorzitter Philip Freriks de bekroning van Yves Petry en zijn roman De maagd Marino. Maar de Nederlandse boekhandel is minder te spreken over de derde Vlaamse Libriswinnaar op rij. ‘Dit is commercieel geen handige zet van deze jury. Vrouwen haken af bij zoveel gruwel’, zegt Boekverkoper van het Jaar Monique Burger.

“Het is een loterij, maar ik wou dat het een examen was”, zo typeerde Yves Petry vooraf laconiek de race om de Libris Literatuurprijs. Toch verloor hij bijna zijn koelbloedigheid toen hij maandagavond te horen kreeg dat hij het groot lot had getroffen. Helemaal onverwacht kwam de prestigieuze onderscheiding voor de ‘kannibalenroman’ De maagd Marino nochtans niet. Vooraf waren nogal wat literaire critici lovend over de onthutsende roman vol filosofische terzijdes, over een kannibaal en zijn vrijwillig slachtoffer.

Toch was er amper een spoor van uitbundige vreugde in het Amstel Hotel. “Zeg maar gerust dat er een grafstemming heerste”, vult Jeroen Vullings, chef letteren van Vrij Nederland, aan. “Vooral dan bij de aanwezige boekhandelaren. Die hoopten vooraf dat Peter Buwalda het pleit zou winnen. Uit een enquête van Boekblad bleek dat zijn Bonita Avenue het makkelijkst te verkopen boek vonden. Ook Adriaan Van Dis met Tikkop kon voor hen door de beugel. En inderdaad, je zult moeten toegeven dat deze akelig stemmende Petryroman geen godsgeschenk is voor hen. Kun je hiervan een bestseller maken?”

De opmerkingen van Vullings leggen het spanningsveld bloot tussen een eigenzinnige jury en een commerciële literatuurprijs die ook de boekenverkoop moet aanzwengelen. De voorbije jaren heeft de Libris trouwens het patent op onorthodoxe laureaten, van de schier onbekende D. Hooijer tot pakweg Bernard Dewulf.

Amper was het verdict bekend of op Twitter volgde een stroom ontgoochelde reacties uit de Nederlandse boekhandelwereld. “Weer een Vlaming” en “wat een verrassende winnaar”, zo klonk het. Over de verkoopbaarheid van De maagd Marino rees meteen scepsis bij de medesponsorende Librisboekhandelaren, bevestigt Monique Burger. Zij is zaakvoerder van de grote Librisboekhandel De Nieuwe Boekhandel in Amsterdam en verkozen tot Nederlandse Boekverkoper van het Jaar. “In de aanloop naar de Libris stalden wij alle zes genomineerden uit in onze zaak. Maar van Petry’s boek verkochten we er geen enkel. It’s not a good read, zo vinden onze klanten.”

Volgens Burger is de jury te eigengereid te werk gegaan. “Dit is commercieel geen handige zet. Ik weet wel dat een jury onafhankelijk moet zijn. Maar kunnen ze niet wat water bij de wijn doen en de verkoopbaarheid mee in overweging nemen?” Burger denkt dat de gruwelijke thematiek van De maagd Marino veel potentiële lezers zal afschrikken. “Het is gewoon geen lekker boek. Vrouwen, die het grootste lezerspubliek vormen, zullen na de eerste vijftien pagina’s afhaken. En deze roman ga je ook niet zomaar cadeau geven aan je broer of collega.” Toch geeft Burger Petry nog een kans. “Ik weet zeker dat hij goed schrijft. Dat hij een Vlaming is, maakt ons ook niet uit. Voor Bernard Dewulfs Kleine dagen vonden we uiteindelijk eveneens een publiek.”

Petry zelf zat gisterenmiddag champagne te drinken met de boekverkopers op de Librisinkoopbeurs. Daar kon hij zijn roman nog een extra promotioneel duwtje in de rug geven. Intussen zijn er dertienduizend exemplaren van verkocht. Een nieuwe herdruk van tienduizend stuks komt eraan. Het Libriseffect is er dus wel degelijk.

Juryvoorzitter Philip Freriks geeft grif toe dat Petry “niet het meest commerciële boek was onder de zes genomineerden”: “Toch zou ik de boekhandelaren willen aanraden om het boek zelf eerst te lezen. Ze zullen inzien dat ze het wel degelijk aan hun klanten kunnen aanbevelen.”

Freriks zegt dat er “geanimeerd gedebatteerd is in de jury”: “Uiteindelijk is de beslissing in buitengewoon goede verstandhouding en eensluidend genomen. We beschouwden het als onze opdracht om een gedurfde keuze te maken. Met de buitenwereld en met reputaties hielden we geen rekening: een Vlaming, een allochtoon of een vrouw, dat maakte allemaal niet uit. Het ging om het boek met de meeste stilistische kwaliteiten. Nu merk je in de Nederlandse kranten toch veel waardering voor het feit dat we onze nek uitstaken.”

In de Vlaamse boekhandel realiseerde Petry voor de Libris eerder bescheiden verkoopcijfers, bevestigt Paul Luyten van de Gentse boekhandel Walry. “Wellicht zullen mensen nu wel de stap wagen, al is de impact van de Libris bij ons gematigder dan bijvoorbeeld een Gouden Uil. En dit is natuurlijk geen feelgoodroman. Maar ik vind het wel mooi dat de jury het niet voor de hand liggende en meest literaire boek kiest. Dat moet een boekhandelaar met het hart op de juiste plaats toch plezieren?”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234