Woensdag 07/12/2022

AchtergrondItaliaanse verkiezingen

‘Het is eng om te beseffen welke kant het opgaat’: Belgen in Italië over de zege van Meloni

Aanhangers van Fratelli d’Italia in Rome vieren feest na de verkiezingsuitslag.   Beeld Getty Images
Aanhangers van Fratelli d’Italia in Rome vieren feest na de verkiezingsuitslag.Beeld Getty Images

De coalitie rond de postfascisten van Giorgia Meloni heeft de Italiaanse parlementsverkiezingen gewonnen. Ook Belgen die leven en werken in Italië kijken met argusogen naar de ontwikkelingen. ‘Het is eng om zien welke kant het opgaat.’

Cathy Galle

“Het was zwaar wakker worden”, geeft Mieke Lowette toe. Ze woont al negen jaar in de buurt van Bologna en werkt als eindredacteur, uitsluitend voor Vlaamse werkgevers. De verkiezingsresultaten hebben er bij haar ingehakt. De coalitie rond de postfascisten van Giorgia Meloni scoorde stevig, na een campagne waarin de nadruk gelegd werd op hogere minimumlonen maar vooral ook op traditionele familiewaarden.

Zelf mocht Lowette, als buitenlander in Italië, niet gaan stemmen, tot haar eigen frustratie. “Ik zou zeker gegaan zijn als dat mocht”, zegt ze. “Ik begrijp niet goed waarom zoveel mensen dat niet deden. In mijn eigen dorp zie ik jonge mensen met kinderen, die een heel jaar door over veel zaken klagen. Maar gaan stemmen doen ze niet. Er zal toch niets veranderen, zeggen ze.”

Het is een beetje het algemeen aanvoelen, zegt ze. De politiek bracht er de afgelopen jaren inderdaad niet veel van terecht. “Ze hebben er een rommeltje van gemaakt en verloren elke geloofwaardigheid. Dat is nog mijn grootste vrees: stel dat de aankomende, zeer rechtse, conservatieve regering wel doet wat al die vorige niet konden? Namelijk dingen verwezenlijken.”

Het is een heel beangstigende situatie, meent ze, want niemand lijkt een weerwoord te kunnen bieden aan de radicaal-rechtse stroming die de overhand neemt.

Trumpisme met borsten

Vraag is of de soep wel zo heet gegeten zal worden als ze wordt opgediend. Giorgia Meloni had een heel uitgesproken verkiezingsprogramma, maar dat omzetten in beleid binnen een regering is nog een ander paar mouwen. Dat is waar Thomas Van de Putte ook op hoopt. Hij werkt al tien jaar als socioloog aan de universiteit van Trento en woont met zijn gezin ook in de stad net boven het Gardameer. “Ik ben niet zozeer geschrokken. De resultaten zijn zoals voorspeld. Maar het is ook wel eng om te beseffen welke kant dit nu opgaat.”

En de imagoschade, nu een partij die zichzelf postfascistisch noemt aan de macht komt? Van de Putte moet grinniken. “Italië heeft nu niet bepaald een imago dat nog veel geschaad kan worden, na al die jaren Berlusconi. De instituties zijn niet zo gezond en ook onder de vorige premier, Giuseppe Conte, werd al volop geflirt met Trump. Persoonlijk denk ik dat het nog wel zal meevallen met die schade.”

Ook Mark Coenen, oud-radiodirecteur bij de VRT en columnist bij deze krant, is die mening toegedaan. Coenen heeft al meer dan tien jaar een huis in de Marken, een regio in het midden van Italië waar hij een groot deel van zijn tijd doorbrengt. “Er is wel al langer een verrechtsing bezig in Italië, dat heeft veel met de economische situatie te maken”, zegt hij. “Maar ik heb echt niet het gevoel dat we hier nu te maken krijgen met het nieuwe fascisme. Het is ook een semantische discussie: hoe radicaal-rechts is Meloni echt? Ze heeft geen campagne gevoerd met ‘alle homo’s buiten’, al zit dat er onderhuids wel in. Maar je merkt dat ze bijvoorbeeld op het internationale toneel dan weer genuanceerder is. Het is eerder trumpisme, maar dan met borsten.”

Italianen zijn sowieso al wel langer niet van de meest progressieven, meent Coenen. “Toen Elio Di Rupo premier werd, zei ik trots tegen een van de boeren hier: de eerste Italiaan en homo die in België premier wordt. Waarop die boer zei: toch geen homo?”

Schadelijke symboolpolitiek

Voor wie valt op iemand van hetzelfde geslacht voelt de huidige politieke situatie bijzonder wrang. Voor Anton, die samen met zijn partner Ben, in de buurt van het Comomeer al twaalf jaar een B&B uitbaat, is de maat vol. “Het doet ons bijna fysiek pijn”, zegt hij. “Dat er politieke partijen zijn die met zo’n programma afkomen, dat kan gebeuren. Maar zien dat er zondag zoveel Italianen ook op gestemd hebben, valt ons zwaar.”

Anton vreest niet meteen dat er straks in Italië wetten komen die vrouwen- of lgbtq+-rechten aan banden zullen leggen. Maar om schade aan te richten, heb je niet eens wetten nodig. “Zo’n discours is als een sluipend gif”, zegt hij. “We voelen dit al eventjes op straat. Mensen roepen ons nog meer na als ik met mijn partner hand in hand loop. Je voelt het klimaat verharden. Ik vroeg onlangs aan iemand die ons nariep waarom hij dat deed. Hij antwoordde lachend: “Omdat jullie niet normaal zijn”. Begin daar eens tegenop te argumenteren. Dat heeft weinig zin. Wij vragen ons sterk af of we wel hier in Italië moeten blijven.”

Ook Van de Putte meent dat je niet per se wetten nodig hebt om schade aan te richten. “Laatst maakte een partijgenoot van Meloni hier nog heisa over een kinderprogramma op tv waarin een homoseksueel koppel meespeelde. Dat kon niet volgens haar. Het programma - Peppa Pig - werd uiteindelijk nooit uitgezonden (tv-zender RAI had de rechten niet, red). De media stonden er een week lang vol over. Ik vrees dat we dit soort van symboolpolitiek nu veel vaker zullen zien.”

Al is het nog wel afwachten hoe stabiel die regering uiteindelijk zal zijn. Coenen schat de kans dat de nieuwe regering lang aan de macht kan blijven eerder klein in. Ook Van de Putte heeft zijn twijfels. “Er zitten nogal wat ego’s in die rechtse partijen. En Meloni heeft tijdens haar verkiezingscampagne ook heel wat beloftes gedaan waar je budgettair wel vragen bij kan stellen. Afwachten hoe dit verder gaat dus.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234