Vrijdag 18/10/2019

'Het is dit of helemaal vastlopen'

De Gentenaren hebben een zeventigtal bezwaarschriften ingediend tegen het veelbesproken mobiliteitsplan van schepen Filip Watteeuw (Groen). Die zal alle klachten beantwoorden, maar tornt niet aan de principes. 'We hebben geen andere keuze. Er moet iets gebeuren.'

Een doordeweekse ochtend in Gent, aan de Coupure. Voor de onwetende voorbijganger lijken de auto's die over de bruggen aan de Coupure racen, ongehoord gevaarlijk. Voor de warm ingeduffelde Gauthier Maes (20), student toegepaste taalkunde, is dat een zekerheid: "Dit is een supergevaarlijk kruispunt voor fietsers. Auto's vliegen zonder omkijken door de bocht." Gauthier prijst zich gelukkig met de plannen van het stadsbestuur om de Coupure 'door te knippen'. Groene paaltjes zullen de doorgang voor auto's verhinderen. "Mijn dagelijkse fietstocht naar de universiteit wordt er een pak aangenamer op."

Gents schepen van Mobiliteit Filip Watteeuw (Groen) is vast van plan om het mobiliteitsplan van de stad door te duwen. Het gaat om ingrijpende chirurgische ingrepen: straten doorknippen, een zone 30 in de hele binnenstad, meer eenrichtingsstraten, meer fietspaden en -parkings, een grotere voetgangerszone. De Gentse driepartijencoalitie sp.a, Groen en Open Vld wil het plan in het najaar van 2016 van kracht laten gaan.

Het plan krijgt zowel felicitaties als kritiek van de Gentse volksjury. Die kritiek konden ze tot afgelopen zondag in een bezwaarschrift gieten. Watteeuw kreeg er een zeventigtal op zijn bureau. Veertig bezwaren gaan over hetzelfde probleem, waardoor er dus dertig verschillende klachten overblijven. De precieze inhoud van die klachten kon Watteeuw nog niet meedelen omdat ze nog verder onderzocht worden.

Heel wat van die klachten komen uit de Rabot-wijk. Meer dan vijftig inwoners dienden een bezwaarschrift in tegen het mobiliteitsplan van de stad. Sommigen zijn het Nederlands niet machtig, maar werden geholpen door deken Willy De Clerck. "Dit is een van de armste wijken van Vlaanderen", zegt Willy, een grijzende vijftiger. We hebben afgesproken in café De Komeet, op de hoek van de Wondelgemstaat en de Desmetstraat. Een symbolische plaats, want vlak voor onze neus staat een verlaten appartementsgebouw dat door de politie is afgezet. Een stormwind heeft vanochtend delen van het dak losgerukt en naar beneden doen vallen. Binnenkort wordt dit gebouw volledig gesloopt.

"De middenstand in deze straat zal bezwijken onder het verlies aan inkomsten." Gelukkig is Fatih Kutlu, de fiere eigenaar van de Rabot Market in de Wondelgemstraat, allerminst. Fatih verenigde de voornamelijk Turkse handelaars in de Rabot-wijk om verzet aan te tekenen tegen het mobiliteitsplan. "Ze willen hier enkel nog eenrichtingsverkeer toelaten, staduitwaarts, maar dat gaat ons veel klanten kosten. De Wondelgemstraat is altijd al een passagestraat geweest waar de mensen komen, stoppen, boodschappen doen en weer verder rijden", zegt Fatih. Als klanten uit Wondelgem en Evergem binnenkort naar de Rabot Market komen, moeten ze omrijden. "De eerste keer doen ze dat, maar daarna niet meer. Mensen zijn verwend, weet u."

Getto

"De Rabot-wijk is in volle ontwikkeling", zegt Willy. "Sommige handelaars staan 's ochtends aan de band bij Volvo en 's avonds hier in de winkel. Ze hebben zwaar geïnvesteerd in hun zaak. Maar als dit verkeersplan doorgaat, komen er ongetwijfeld faillissementen van." En dat is niet de enige verzuchting van de buurtbewoners, want binnenkort kun je de wijk alleen maar inrijden via de Desmetstraat en terug via de Wondelgemstraat. Met de auto in en uit het Rabot raken, kan nog wel. Maar erdoor rijden niet meer. "Onze wijk wordt geïsoleerd. Het stadsbestuur creëert een getto", zucht Willy.

De ingreep past in het 'lobbenplan' van Filip Watteeuw. In en uit de 'lob' van het Rabot geraken kan nog wel, maar doorsteken niet meer. Het tweehonderd pagina's dikke plan van Watteeuw gooit de verkeerssituatie in Gent compleet om. De stad wordt in zeven sectoren verdeeld, waarbij het verkeer van de ene naar de andere sector via de ring moet. Geen enkele route blijft wat ze was. Even doorsteken via het Gravensteen? Vergeet het. "De huidige mobiliteit in de stad is onhoudbaar, dus het is tijd voor fundamentele keuzes", zegt Watteeuw.

Morele steun voor het geloof in zijn mobiliteitsplan krijgt Watteeuw bij voormalig schepen van Verkeersplanning Sas Van Rouveroij (Open Vld). In 1996 duwde hij het meest controversiële mobiliteitsplan ooit door in Gent, dat van het historische hart het grootste voetgangersgebied van ons land maakte. De Gentse liberaal werd maandenlang bedreigd en moest, net als toenmalig burgemeester Frank Beke, een tijdlang met een kogelvrije vest rondlopen. Nog minder geslaagd was de poging van de laatste CD&V-burgemeester van Gent, Jacques Monsaert. In 1987 probeerde die een hypermodern lussenplan in te voeren voor het autoverkeer, maar Monsaert werd daar zo op afgerekend dat hij het plan moest terugtrekken.

Als de heisa iets bewijst, is het dat mobiliteit geen enkele Gentenaar onberoerd laat. Het voorbije decennium kwamen er 30.000 stroppendragers bij, goed voor 17.000 extra wagens en een stijging van het autoverkeer met 30 procent. Gent prijkt op de negende plaats van de Europese top tien van meest filegevoelige steden. Stilaan slibt de Arteveldestad dicht. Een vooruitzicht dat zelfs de grootste believers van de autovriendelijke stad doet wankelen. Twintig jaar na Van Rouveroij zijn de geesten in Gent gerijpt. De tevredenheid over de autovrije binnenstad is groter dan ooit. In het plan van Watteeuw wordt de omvang van de autovrije zone in het centrum zelfs verdubbeld. Onder meer het studentengebied Overpoort en de verbinding tussen het Patershol en het Veerleplein worden autoluw.

"We hebben geen andere keuze. Als we niet opletten, lopen we helemaal vast", zegt Watteeuw. De schepen heeft twee doelen voor ogen: de stad bereikbaar houden en de leefbaarheid verhogen. "Voor niemand in Gent is het op dit ogenblik aangenaam om zich te verplaatsen. Auto's en trams staan in de file, buschauffeurs hebben stress om hun tijdschema te halen, fietsers moeten zich door het drukke autoverkeer wurmen. En ondertussen blijft de parkeerdruk toenemen. Dan moet je toegeven dat er iets niet klopt."

Paaltjes

"Heel aangenaam zou ik het niet noemen", lacht Izegemnaar Geoffrey Barre. Hij heeft zijn lichtblauwe Chevrolet net klemgereden op het kruispunt van de Voldersstraat en de Sint-Niklaasstraat, op een steenworp van de Korenmarkt. Geoffrey staat vast achter twee gestrande trams van De Lijn en een minitruck van de Universiteit Gent. Oorzaak is een leverancier die zichzelf op de rijbaan heeft geparkeerd. Niemand raakt er nog voorbij. "Ik herstel drank- en snoepautomaten voor Drinkomat", zegt Geoffrey, de koffer volgestouwd met werkmateriaal. "Ik moet een herstelling doen in de Cataloniëstraat, maar dat zal nog even duren. Gelukkig lopen mijn uren."

Vroeger zou Geoffrey de Voldersstraat ingeslagen zijn om zijn route voort te zetten. Nu niet meer. In de nacht van 8 december op 9 december 2013 verrezen op deze plaats namelijk drie groene plastic paaltjes. Ze knippen de Voldersstraat in twee om de veiligheid van de fietsers te verhogen en het doorgaand verkeer te ontmoedigen. Een bron van ergernis voor weerbarstige chauffeurs. Sindsdien maken ze er een sport van om de paaltjes toe te takelen. Soms zijn de plastic uitsteeksels volledig omgebogen omdat chauffeurs er - al dan niet bewust - hebben overgereden.

Niettemin blijkt uit een enquête van het Mobiliteitsbedrijf dat zeven op de tien Gentenaren het doorknippen van de Voldersstraat een goede zaak vinden. Het is nu veiliger en comfortabeler om te winkelen. Binnenkort wordt de schaar daarom weer op verschillende plaatsen bovengehaald. Zes belangrijke verkeersassen, waaronder de Coupure, worden doorgeknipt.

Watteeuw haalde zich in januari de woede van de oppositie op de hals omdat zijn plan al werd gelanceerd voordat het op de gemeenteraad was goedgekeurd. Oppositiepartijen N-VA en CD&V merkten op dat er over het plan geen geldig inspraaktraject voor de Gentenaars was voorgelegd aan de gemeenteraad, zoals de Vlaamse regelgeving verplicht. Watteeuw zag zich gedwongen om het plan weer in te trekken en alsnog een verplicht inspraaktraject te lanceren. Gentenaars kregen vijf weken tijd om hun bedenkingen te uiten. Die periode is nu dus afgelopen.

"Het hele project is van in het begin verkeerd aangepakt", zegt Gents CD&V-fractieleider Veli Yüksel. "Op geen enkel moment heeft de stad een draagvlak voor haar project gezocht. Terwijl het mobiliteitsplan een grote impact zal hebben op het dagelijkse leven van de Gentenaars." Yüksel noemt het openbaar onderzoek een 'onderzoek-light' dat er enkel kwam om te voldoen aan de Vlaamse wetgeving. "Wij wachten nu af hoe Watteeuw zal omgaan met de bezwaarschriften. Als daar niets mee gebeurt, was dit allemaal een maat voor niets."

Zelf belooft Watteeuw dat hij elk bezwaarschrift zal onderzoeken en beantwoorden. "Wij zullen elk fundamenteel bezwaar onderzoeken en beantwoorden", belooft hij. "Ik heb veel begrip voor alle bekommernissen. Hoe krijgen mensen binnenkort hun kinderen naar de crèche voor ze aan het werk gaan? Het is logisch dat die vragen worden gesteld." Tegelijk benadrukt Watteeuw dat hij heel veel positieve reacties krijgt. Niet iedereen mag blij zijn met sommige maatregelen, over de fundamenten is iedereen het eens. "Aan de principes van het mobiliteitsplan zullen we niet raken. De Gentenaren beseffen dat er iets moet gebeuren. Dat was twintig jaar geleden wel anders." Die kogelvrije vest kan de groene schepen dus (voorlopig?) achterwege laten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234