Maandag 25/01/2021

'Het is de mens die de mensheid bedreigt'

De grootste bedreigingen voor de mensheid worden door de mens zelf gecreëerd. Dat zegt de Britse kosmoloog Stephen Hawking. Andere academici beamen dat. 'Hoe verder de wetenschap en de technologie evolueren, hoe talrijker de manieren waarop het kan mislopen.'

Als Stephen Hawking spreekt, dan luistert de wereld. Enkele antwoorden die de man gaf op vragen die hij tijdens de Reith Lectures van BBC voorgelegd kreeg, gaan sinds gisteren de bol rond. De volledige lezingen worden pas op 26 januari en 2 februari uitgezonden, maar gisteren werd al een tipje van de sluier gelicht.

Op haar website beschrijft de BBC hoe Hawking kernoorlogen, de klimaatopwarming en genetisch gemodificeerde virussen ziet als scenario's die het einde van de mens kunnen betekenen. Het gaat telkens om scenario's waarin de mens, als wetenschapper en technoloog, zelf een aandeel heeft. "De kans op een catastrofale ramp op planeet aarde in een gegeven jaar is klein. Maar mettertijd neemt de kans wel toe, en dat maakt dat het in de komende 1.000 tot 10.000 jaar bijna een zekerheid wordt dat het goed fout zal lopen", aldus de man die vorige maand 74 werd.

De Brit meent ook dat het niet onmogelijk is om hieraan te ontsnappen. "We moeten onszelf tegen die tijd verspreid hebben in de ruimte, naar andere sterren." Al is hij ook realistisch. "De komende 100 jaar zullen we nog niet in staat zijn om zelfvoorzienende kolonies te stichten op andere planeten. We moeten dus extra voorzichtig zijn tot het zover is."

Ontdekking elektriciteit

Thomas Hertog, gerenommeerd professor theoretische natuurkunde aan de KU Leuven, werkte al vaak samen met Hawking. Hij zegt dat zijn bezorgdheid niet verrassend is. "Het is net evident dat wetenschappelijke inzichten doorheen de tijd leiden tot technologische ontwikkelingen die ook gevaren kunnen inhouden. Alleen: wetenschappers die de natuurwetten ontrafelen, kunnen op voorhand onmogelijk weten wat de technologische implicaties zullen zijn."

Als een van de vele voorbeelden, noemt Hertog de revelaties van de Britse wetenschapper Michael Faraday. De man die in de 19de eeuw de principes van de elektriciteit ontdekte, besloot in een artikel dat er "geen praktische toepassingen" zouden zijn. Hertog: "Terwijl die implicaties wel degelijk volgden, in de positieve en in de negatieve zin. De ontdekking van het elektron, het dragende deeltje van elektriciteit, en de verdere ontwikkelingen in de deeltjesfysica (of atomaire fysica) hebben enerzijds de communicatie- en informaticamogelijkheden die we vandaag kennen mogelijk gemaakt, en anderzijds de atoombom."

De stelling die Hawking geeft, dat de mens andere oorden moet opzoeken, vindt de Leuvense fysicus moeilijk. "Het is echt verre toekomstmuziek", aldus Hertog, die zich ook afvraagt of je zo in tussentijd geen fout signaal geeft. "Het lijkt me onmogelijk binnen redelijke termijn als vluchtroute en het zal dus noodzakelijk zijn om eerst hier op aarde tot een meer solide, duurzame, harmonieuze samenleving te komen."

Het is niet de eerste keer dat Hawking aangeeft ongerust te zijn. Eind vorig jaar deed hij dat nog, samen met een groep prominente wetenschappers. In een open brief waarschuwde hij mee voor autonome militaire robots. Die zouden, zonder tussenkomst van de mens, zelf beslissen welke doelwitten ze wanneer aanvallen.

Einstein

Hertog vindt het goed dat mensen als Hawking die rol opnemen. Volgens hem zijn ze perfect geplaatst om te verwittigen. "Albert Einstein deed het ook na de Tweede Wereldoorlog, door het publiek te waarschuwen voor de catastrofale gevolgen die de nucleaire wapenwedloop met zich mee zou kunnen brengen."

Hawking besluit, volgens BBC, dat "we de vooruitgang niet kunnen stoppen of omkeren. We zijn dus genoodzaakt om de gevaren te herkennen en te controleren." Hij noemt zichzelf een optimist. "Ik geloof dat het kan."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234