Dinsdag 24/05/2022

InterviewStijn Baert

‘Het is belangrijk dat je mensen niet eender wat laat doen’: Stijn Baert over gemeenschapsdienst voor werklozen

null Beeld Gemeente Schilde
Beeld Gemeente Schilde

Wie langer dan twee jaar werkloos is, moet vanaf 2023 gemeenschapsdienst doen. Dat kan gaan om straten vegen, meehelpen in een vaccinatiecentrum of bij de groendienst. Wie weigert, dreigt zijn uitkering te verliezen. Arbeidseconoom Stijn Baert (UGent) heeft zijn twijfels bij het nut, maar ziet ook positieve punten. ‘Jobs die je zelf kunt sturen, kunnen een voet tussen de deur zijn naar een volwaardige job later.’

Dieter Bauwens

Wie zal verplicht worden om gemeenschapsdienst te doen?

“In Vlaanderen zijn er ongeveer 70.000 langdurig werklozen. Het gaat zeker niet om iedereen die lange tijd niet werkt, want het grootste deel van die groep is inactief en krijgt geen uitkering. Denk aan langdurig zieken, maar ook huismannen of -vrouwen, of mensen die op vervroegd pensioen zijn. Deze maatregel gaat echt over mensen die bij de VDAB zijn ingeschreven, een uitkering krijgen en lange tijd de kans hebben gehad om een baan te vinden maar die niet gevonden hebben.”

Wat is het precieze doel van deze maatregel?

“Je kan dit bekijken vanuit een rechtvaardigheidsprincipe. Mensen betalen belastingen, die gaan onder meer naar werkloosheidsuitkeringen. Dan vinden velen het rechtvaardig dat daar, als je niet snel genoeg een job hebt gevonden, een prestatie tegenover staat.”

“We hebben dit voorjaar deze en andere arbeidsmarkthervormingen voorgelegd aan een steekproef van Vlamingen, en toen zagen we dat ongeveer vier op de vijf Vlamingen voor zo’n gemeenschapsdienst is. Vanuit dat perspectief past deze maatregel ook in het Vlaamse regeerakkoord, waarin die quid pro quo (voor wat hoort wat, DBA) als rode draad prominent aanwezig was.”

“Daarnaast presenteert de Vlaamse regering dit als activering, en dat is waarom ik niet ondubbelzinnig kan zeggen dat dit een goede maatregel is. Dat heeft men namelijk in het buitenland al geprobeerd, en het weinige onderzoek dat naar zo’n gemeenschapsdienst gedaan is, geeft aan dat het niet zo’n sterk activerend karakter heeft.”

Hoe komt dat?

“Taken die een verplichting zijn voor de werkzoekende hebben voor de werkgever eigenlijk weinig waarde. Vergelijk het met de situatie waarin de VDAB zegt dat je verplicht moet solliciteren voor een bepaalde vacature. Als de werkgever dat weet, zal die de kandidaat minder kansen geven, omdat hij het gevoel heeft dat die niet gemotiveerd is. Het is belangrijk dat je mensen niet eender wat laat doen.”

Stijn Baert: ‘Het is cruciaal dat, wanneer je zo’n gemeenschapsdienst invoert, de langdurig werkzoekende het mee kan invullen.’ Beeld Geert Van de Velde Humo 2020
Stijn Baert: ‘Het is cruciaal dat, wanneer je zo’n gemeenschapsdienst invoert, de langdurig werkzoekende het mee kan invullen.’Beeld Geert Van de Velde Humo 2020

“Wat veel interessanter is, is vrijwilligerswerk. Dat komt uit jezelf, en je kan aantonen dat je het niet per se moet doen, maar dat je wel geëngageerd bent en bepaalde vaardigheden hebt. Daarom is het cruciaal dat, wanneer je zo’n gemeenschapsdienst invoert, de langdurig werkzoekende het mee kan invullen.”

“Dat lijkt ook wel het geval in de Vlaamse plannen. De minister lijkt te leren uit het buitenland, en past het systeem wat innovatiever toe. Het is de bedoeling om een traject op maat aan te bieden. Belangrijk is dat niet gewoon iemand van bovenaf beslist: ‘Jij zal nu bij de groendienst werken, en jij bij het vaccinatiecentrum.’ Jobs die je zelf kan sturen, kunnen ook meer een voet tussen de deur zijn naar een volwaardige job later.”

Is het schrappen van een uitkering een terechte sanctie voor wie weigert?

“Als je dat niet doet, riskeer je freeridergedrag van mensen die elk voorstel blijven weigeren. Dat zou erg demotiverend zijn voor wie er wel in meegaat. Als je het verplicht, moet er een bepaalde sanctie tegenover staan, anders blijft het dode letter.”

“Een andere vraag is of het uiteindelijk ook tot een sanctie komt. Op dat vlak heeft de VDAB een mindere reputatie. Het aantal sancties dat uitgesproken wordt, ligt zeer laag.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234