Woensdag 28/07/2021

'Het heeft geen zin om verder aan te modderen'

Yves Leterme: CD&V-premier in crisistijd

Na tien maanden betrad hij eindelijk de 16. Daar gingen een joekel van een crisis, een helpende hand van Guy Verhofstadt (Open Vld) en een nog altijd sluimerende communautaire patstelling aan vooraf. De economie sputtert, zeggen alle experts. Terwijl zijn begroting niet deugt, zegt zowat iedereen. 'Of ik mij amuseer? Daarvoor ben ik niet in de politiek gegaan', vertelt Yves Leterme (CD&V). 'Het is eigen aan de politiek dat er oppositie, kritiek, is. Bon. Die begroting zit wél stevig in elkaar.'

Door FILIP ROGIERS en RUUD GOOSSENS / Foto TIM DIRVEN

Ontbijt op de Lambermont. De premier heeft niet gewacht op de binnenkomst van de journalisten om toe te tasten. Hij kijkt amper op van zijn ochtendlijke krantenlectuur. Hij is gul met commentaar op de Waalse Pijl, grinnikt bij de reactie van Michel Preud'homme op Herman Brusselmans, die de landstitel toch liever naar Anderlecht had zien gaan ("Het verrast mij dat Michel Brusselmans kent", zegt de premier, zelf een fan van schrijver én Standard). Bij het interview waarin de Congolese premier Joseph Kabila Karel De Gucht (Open Vld) en België de les spelt, klakt hij even met de tong. "Wat De Gucht daar vertelde, was vooraf afgesproken. En dat hij de boodschap te arrogant zou overbrengen? Ach, wat ik daarover te zeggen heb, doe ik wel binnenskamers."

Zo. En start nu maar het bandje. Journalisten? Interviews? Het hoort er nu eenmaal bij, maar zijn hele houding straalt uit dat hij het allang geen pretje meer vindt. De populairste CD&V-politicus sinds Leo Tindemans ging er prat op dat hij amper gazetten bekeek, zeker de politieke pagina's niet. Maar sinds 10 juni struikelt hij bij zowat elke stap over de volgens hem te lange tenen van de vierde macht.

Nu hij premier is, moet hij nog meer op zijn woorden letten. Ook de journalisten moeten dat doen, vindt zijn woordvoerder Peter Poulussen. "Hou er rekening mee dat Yves nu premier is en niet meer als CD&V'er spreekt", sms'te hij ons vooraf.

Bijna precies een jaar geleden kondigde u in het Antwerpse Zuiderpershuis aan dat u 'het' zou doen: kopman zijn voor CD&V op 10 juni en dus kandidaat-premier. Is het een beetje gelopen zoals u het had ingeschat?

Yves Leterme: "Nee, maar je weet nooit hoe het loopt als je je verantwoordelijkheid en risico's neemt. Het is niet slecht gelopen, vind ik. De verkiezingscampagne was de gemakkelijkste die ik ooit gedaan heb."

Maar hebt u zich ná 10 juni nog een beetje geamuseerd?

"Ik ben niet in de politiek gegaan om mij te amuseren. Het is natuurlijk altijd meegenomen als het ook menselijk een goed gevoel geeft, maar als je dingen in beweging wilt zetten, weet je dat er moeilijke momenten komen."

Zeker als alle lichtjes op rood gaan staan. U bent een maand premier en de Belgische groei stort in, het ondernemersvertrouwen keldert. De dalende koopkracht gaat recht naar het dagelijkse leven van de mensen, voor wie u altijd zei aan politiek te doen.

"Het gaat inderdaad niet goed, maar we moeten vooral niet blijven steken in de analyses. En ook voor paniekvoetbal moeten we ons hoeden. We zullen de begrotingskoers niet verlaten. Ik weet wel dat andere landen dit jaar met een tekort afsluiten, maar ik denk dat we alles moeten doen om het evenwicht te behouden. Vroeger was het normaal om de budgettaire teugels te vieren als het wat minder ging. Dat doen we nu niet meer, ondanks de onheilspellende berichten.

"Ik ben er des te meer van overtuigd dat we vorig jaar de juiste thema's in de verkiezingscampagne hebben gebracht. We moeten hoe dan ook inspanningen doen om de koopkracht te versterken. Meer dan twee derde van de iets meer dan 300 miljoen euro aan bijkomende, structurele uitgaven gaat daar naartoe."

Die hele koopkrachtdiscussie krijgt tegenwoordig een haast ethische dimensie. Elke dag groeit de armoede, en ACV-voorzitter Luc Cortebeeck vindt dat ondraaglijk.

"De toestand is gewijzigd, ja. Natuurlijk laat mij dat niet onberoerd. Als ik hier in Brussel 's avonds rondwandel, zie ik genoeg mensen die het moeilijk hebben. Het tikt zwaar aan dat een doorsneegezin 400 à 500 euro per jaar meer aan verwarmingskosten moet uitgeven. Voor u en voor mij tikt dat minder zwaar aan dan voor iemand die maar een netto-inkomen van 1.000 euro of nog minder heeft. Ondanks de beperkte marges moeten we dus maatregelen nemen die de koopkracht versterken. Maar het zou onverantwoord zijn om vandaag te beslissen over extra uitgaven voor de komende jaren en af te spreken dat we dan wel zullen zien waar we het geld halen."

U beloofde vorig jaar wel een paar miljard euro's aan sociale maatregelen.

"De rechtvaardigheidsagenda die ik vorig jaar op Rerum novarum lanceerde, wordt wel degelijk ingevuld. Meer zelfs, hij wordt scrupuleus uitgevoerd. Het welvaartsvast maken van de uitkeringen is een absolute prioriteit: in de komende begrotingen moet daar 2 miljard euro voor gevonden worden. We zitten op schema. Bovenop het al geprogrammeerde, iets meer dan 1 miljard, voorzien we in de begroting 2008 nog eens een kwart miljard. Als er geen rampen gebeuren, hebben we binnen anderhalf jaar, na de begrotingsopmaak 2010, onze belofte uitgevoerd.

"Maar inderdaad, doordat de internationale conjunctuur in elkaar stort en de inflatie aantrekt, wijzigt het kader. In het verleden trok men zich daar weinig van aan. Vandaar dat we nu nog altijd met zo'n opgestapelde schuld zitten."

Buiten uzelf vindt ongeveer iedereen dat de begroting - we stellen het een beetje cru - aan alle kanten rammelt. Paul De Grauwe zegt in Knack zelfs dat ze het papier niet waard is waarop ze gedrukt is.

"De Grauwe heeft ooit zijn kans gehad in de Senaat (als VLD'er, FR/RG) om zijn sporen na te laten."

Hij is niet de enige criticus.

"Het is eigen aan de politiek dat er oppositie, kritiek, is. Bon. Maar de begroting zit wel stevig in elkaar. We realiseren een evenwicht. De vorige regering heeft een resultaat afgeleverd dat beneden de doelstelling was. Er moest in 2007 een overschot zijn van 0,3 procent van het bbp, er is een tekort van 0,2 à 0,3 procent. Om een structureel overschot te bereiken moet er dus behoorlijk wat bijgespijkerd worden. Dat doet deze begroting. De primaire uitgaven, zonder de vergrijzingsuitgaven en ontwikkelingssamenwerking, groeien reëel met 0,78 procent, dat is echt het strikte minimum.

"Pas op, ik ben Madame Soleil niet. Er kan nog veel mislopen en de berichten zijn vandaag niet zo positief. Maar dat waren ze zes weken geleden ook al niet. De controle van de begroting 2008 wordt moeilijk, maar ik ben zeker dat we het halen. Iets anders is de begroting 2009. De inspanning die we onszelf zullen moeten opleggen, zal bijzonder zwaar zijn. Maar het is nu eenmaal zo. De vorige regering heeft kunnen werken met grotere groeicijfers en in een beter economisch klimaat. Wij niet."

Maar hangt deze regering wel voldoende aan elkaar om moeilijke keuzes te maken? Om te snijden in de uitgaven?

"Er wordt gesneden. Weet u wel wat dat betekent: 0,78 procent reële groei in primaire uitgaven? Dat is nooit gezien. Ik ken bestuursniveaus waar men een gemiddelde groeivoet heeft van 3 à 4 procent."

Het lijkt wel een herhaling van de vroege Dehaenejaren: de broekriem moet aangehaald.

"Het is belangrijk om te weten dat dit niets te maken heeft met de terugkeer van de christendemocraten. Het is een economisch gegeven, de Europese en Amerikaanse conjunctuur dringt het ons op. Dat is frustrerend, omdat je een aantal maatschappelijke noden minder zult kunnen invullen. Je zou kunnen zeggen: hef dan toch nieuwe belastingen?"

Welja.

"Maar dat kan niet, want we hebben al een belastingniveau dat bijzonder hoog is. Dus je moet de tering naar de nering zetten."

Hebt u nooit heimwee naar de Vlaamse regering? Daar zwelgt men in het geld.

"Ik wist wat er op mij wachtte. Ik heb dat trouwens ook al gezegd als minister-president: op termijn zijn de scheefgetrokken budgettaire verhoudingen in dit land, met een ondergefinancierde federale overheid, problematisch. Het was geen moment van plezier toen ik vorig jaar besliste om federaal te gaan, wel een moment van verantwoordelijkheid. Partijgenoten hebben mij toen gevraagd de leiding te nemen. En ik heb dat gedaan."

Nogmaals, heeft deze ploeg wel voldoende ruggengraat om in deze omstandigheden te doen wat moet worden gedaan? In de beginjaren van Dehaene was de regering hecht genoeg om het toenmalige doel, Maastricht, voor ogen te houden.

"Maastricht was een externe verplichting. Onder zo'n druk creëer je iets meer cohesie in de ploeg. Het saneringsbeleid van eind jaren tachtig en vooral begin jaren negentig was van moetens, hé. Nu is het dat eigenlijk ook, maar die nood blijkt niet altijd uit het maatschappelijke debat. Er zijn heel wat vragen en eisen die structureel extra uitgaven beogen, terwijl we op dit moment eigenlijk vooral moeten zoeken naar een manier om én te saneren én toch een sociaal beleid te voeren. Dat lukt tot op dit moment."

Cruciaal om de vinger op de knip te houden is het departement Financiën. In maart vorig jaar noemde u het in Le Soir een van uw drie prioriteiten voor de 16: 'Orde op zaken stellen op Financiën, onze fiscaliteit is vandaag wanordelijk en inefficiënt, quel gâchis (knoeiboel, FR/RG) de monsieur Reynders!'

"U zult de komende dagen zien dat we met het akkoord van iedereen, in de eerste plaats van de minister van Financiën, extra maatregelen zullen nemen. Er is een probleem met de financiële handhaving en ik vind dat daar de afgelopen jaren inderdaad niet goed mee is omgesprongen. Maar bon, dat is het verleden."

U hebt er alle vertrouwen in dat deze minister van Financiën het beter zal doen onder uw leiderschap dan onder paars?

"Ja, want het is een collectieve verantwoordelijkheid. Het gaat trouwens niet alleen over fiscale, maar ook over sociale fraude. We zullen de lat gelijk leggen inzake fiscale controles. In sommige delen van het land riskeren bedrijfsleiders sneller een hartinfarct dan een controle. Dat kan niet. Er komt een coördinatiecomité op de fraudebestrijding dat moet toezien op een uitwisseling van informatie tussen de verschillende diensten. Reynders schrijft zich in in die aanpak. Onder zijn voogdij zijn in het verleden btw-carrousels aangepakt en staatssecretaris Hervé Jamar (MR) heeft een aantal dingen kunnen doen, maar men is niet ver genoeg gegaan. Op dit moment is de toestand bij Financiën niet goed."

Bent u de chef van een noodregering?

"Nee, van een volwaardige regering. We gaan voor de volle drie jaar, maar ik besef dat er dossiers op tafel liggen die traditioneel aanleiding geven tot spanningen. Ik hoop wel dat er een besef groeit bij iedereen, meerderheid en oppositie, dat dit land hervormingen nodig heeft. En dat we dit debat moeten voeren op de juiste plaats: niet in de media, maar rond de tafel."

De staatshervorming kost enorm veel energie. Eind de jaren zeventig ging dat ten koste van de staatsfinanciën. Zal dat scenario zich herhalen?

"Het verschil is dat we onze ogen nu strak richten op een budgettair evenwicht. Het klopt dat de communautaire agenda energie opslorpt. Maar gewoon aanmodderen heeft geen zin. Een modern bestuur moet kunnen antwoorden op nieuwe uitdagingen. Dat is in elke organisatie zo. België is daar dringend aan toe. Iedereen beseft dat er op de arbeidsmarkt fundamentele problemen zijn, overigens niet enkel communautaire. Ook inzake justitie zijn er anomalieën. Het kan toch niet dat een regio wel sancties kan uitvaardigen voor een milieudelict, maar vervolgens geen impact heeft op de uitvoering van die straffen? En zo kan ik nog tal van voorbeelden geven van concrete beleidsproblemen die niet per se aanleiding geven tot grote communautaire slogantaal."

Hoe gaat u het tweede luik van de staatshervorming aanpakken?

"We zitten nu in de fase dat we de thema's aan het aflijnen zijn en de procedure proberen vast te leggen."

Fijn, maar kunt u ook al iets zeggen over het hoe en wat?

"Ja, maar niet in de krant."

Bij de N-VA beginnen ze zich zorgen te maken. Ze zien te weinig beweging.

"Het is logisch dat ze zich zorgen maken, het is nu eenmaal hun corebusiness. Ik begrijp dat ze alert zijn. Ik vind wel dat men ten onrechte wat denigrerend doet over het eerste pakket maatregelen. Niet alleen de N-VA trouwens, ook mijn jongerenvoorzitter - hoe heet hij? - Bert De Brabandere, juist. Hij is begonnen met dat beeld van de borrelhapjes. Maar de overheveling van de huurwet en de verkeersveiligheid is best substantieel."

Ook de N-VA is niet echt coöperatief: ze sabelen nu ook de beleidsbrief van minister van Werk Joëlle Milquet (cdH) neer.

"De N-VA is zeer op haar hoede voor federale recuperatie. Ze willen niet dat er op een sluipende manier bevoegdheden die nu al regionaal zijn opnieuw naar het federale verschuiven. Ik ben het daarmee eens. Maar in een coalitie moet je wel water in de wijn doen."

Zijn herfederaliseringen ook voor u uitgesloten?

"(geïrriteerd) Ik spreek niet in termen van oekazes. Je kunt niet enerzijds de verantwoordelijkheid op je nemen om rond de tafel te gaan zitten en anderzijds meteen zeggen dat de vraag van uw partner onbespreekbaar is. Zo lopen onderhandelingen niet. Ik ben in deze niet de leider van het kartel, ik ben de eerste minister die mee met Jo Vandeurzen en Didier Reynders de voorwaarden moet creëren om tot een goed communautair akkoord te komen. Daar zal men ook aan Vlaamse kant moeten leren mee te leven: dat wanneer je zelf met vragen komt de anderen dat ook doen."

En daar zult u uw kartelpartner dus van kunnen overtuigen? Dat een herfederalisering misschien kan helpen om meer bevoegdheden naar de deelstaten over te hevelen?

"Ik wil dit gesprek niet in abstracto voeren, zeker niet in een interview."

We vragen u niet om in detail te treden over concrete dossiers: we zoeken naar de politieke logica.

"(grijnst) Dat is dan het verschil tussen u en mij: ik heb het liever over de echte problemen die op tafel liggen, en niet over zo'n abstracte benadering. We zullen zien wat er op tafel ligt. De arbeidsmarkt is een belangrijk thema. De gezondheidszorg vergt aanpassingen, justitie ook. In de fiscaliteit kunnen we niet om de discussie over de verantwoordelijkheid van de regio's heen."

Duikt ook de overheveling van de vennootschapsbelasting weer op?

"Niet per se, want daar is echt wel een probleem mee. Je kunt er niet naast kijken: als je in een land als het onze maatregelen neemt die echt aanslaan op het vlak van vennootschapsbelasting, en die zorgen voor een verschillend belastingniveau aan weerszijden van de gewestgrens, krijg je vrij snel spill overs, bedrijven die over de grens wippen. Ik spreek geen exclusieven uit, maar dat is wel een probleem. Laat ons eerst kijken of het politiek haalbaar is en twee, hoe het er technisch dan zou moeten uitzien.

"Er zijn andere domeinen waar het wel gemakkelijker moet zijn om de regio's meer ruimte te geven voor eigen beleid. We hebben nu de huurwet overgeheveld bijvoorbeeld: het lijkt me vanuit het oogpunt van goed bestuur logisch dat we de gewesten nu ook meer grip geven op de fiscale instrumenten inzake vastgoed.

"Ten slotte is er nog een pakketje met meer punctuele discussies, zoals het verlenen van vergunningen in maritieme zones. Dat lijken details, maar ze liggen vaak zeer gevoelig bij Franstaligen als je ze op een symbolisch niveau tilt. Dan gaat het plots over de semantiek van Vlaamse of Belgische kust."

U zou de sp.a opnieuw nodig kunnen hebben voor een tweederdemeerderheid. Was het dan niet wat kleintjes om zo te reageren toen ze uw begroting onder vuur nam?

"Geen commentaar."

U geeft ons gelijk?

"Volstrekt niet."

Uw woordvoerder heeft gezegd dat u daar niets over mag zeggen?

"(Zucht)"

Even over Brussel-Halle-Vilvoorde: de Franstaligen willen dat u een initiatief neemt. Gaat u op dat verzoek in?

"Over B-H-V zal er zeker gesproken moeten worden. Dat is evident. Maar in welke context dat zal gebeuren, ga ik u nu nog niet vertellen."

Nu de Franstaligen geen belangenconflict meer aanspannen, moet u toch op korte termijn met een onderhandelde oplossing voor de pinnen komen?

"Ja. En wat is uw vraag?"

Hoe u dat gaat doen? Er ligt een bom onder uw regering. Staat u al verder dan begin november?

"Ja. Er is een stemming geweest in het parlement."

Vergeef ons, maar wij zien geen tekenen van vooruitgang.

"Dat is dan een goed teken. Als jullie het niet zien, wil dat zeggen dat men discreet blijft. B-H-V is een bijzonder lastig dossier. Maar dat probleem heb ik niet gecreëerd."

Stel dat de N-VA uw voorstellen op 15 juli onvoldoende vindt...

"Hypothetische vraag. Ik zal geweldig mijn best doen om een oplossing te vinden, samen met de collega's van N-VA. Bedankt, maar ik heb De Morgen niet nodig om hen op de hoogte te houden."

U vreest niet dat de ruziecarrousel zich in de aanloop naar 15 juli weer op gang zal trekken? Verhofstadt sprak niet voor niets over een slagveld van persoonlijke relaties.

"Ik ben in elk geval niet gekneusd. Ik blijf gewoon vechten voor een oplossing. Daar richt ik me op. Van persoonlijke kwetsuren heb ik geen last."

Hoewel u nog altijd behoorlijk rancuneus uit de hoek durft te komen.

"Nee. (tot zijn woordvoerder) Maar eigenlijk mag ik daar niet over spreken, zeker? (stilte) Weet u, journalisten hebben gewoon erg lange tenen. Echt waar."

Premiers ook.

"Ja. Dan staan we quitte. Blijkbaar hebben we dan toch een gemeenschappelijk kenmerk. (lachje)"

Voor de verkiezingen zei u dat u té boos werd wanneer u dingen zag die volgens u niet klopten.

"Dat heb ik afgeleerd. Maar meer ga ik daar echt niet over zeggen. Ik ben bezig met totaal andere dingen. Ik vraag me af hoe we die schokken op de internationale economische markt moeten opvangen. Dat is veel concreter. Weet u, heren, ons Rijnlandmodel staat echt onder druk. Sinds de Tweede Wereldoorlog hebben we een model neergezet op het vlak van de organisatie van de solidariteit. Houden we dat model overeind? Dat is echt cruciaal. Maar we zijn goed bezig. De organisatie van de overheid gaat er ook op vooruit. De beleidsnota van Inge Vervotte (CD&V) is haast op applaus onthaald in de Kamercommissie. Dát vind ik erg belangrijk. Dat is veel belangrijker dan de dagelijkse gevechtjes."

Ongetwijfeld, maar dat laatste was wel vaste prik de voorbije acht maanden.

"Dat is niet waar. We hebben op een bepaald moment gewoon gezegd dat er een staatshervorming moet komen, en ook al zeiden de Franstalige collega's eerst 'non', toch zijn we doorgegaan. Dat was een duidelijke strategie. Bekijk je het positief, dan is dat standvastigheid. Zie je het negatief, dan kun je dat tijdverlies noemen. Ik wil er wel op wijzen dat een groot deel van de publieke opinie vindt dat er hervormingen moeten komen in dit land. Wij willen het vertrouwen van die mensen niet beschamen. We zeggen niet: 'Het was maar om te lachen'."

Vreest u niet dat steeds meer mensen zich van de politiek beginnen af te keren?

"Ik ben heus wel bezorgd over de opgang van de antipolitiek. Die is onder paars enorm toegenomen."

We hadden het ook over het afgelopen jaar.

"Er zijn nog geen verkiezingen geweest sinds de start van de communautaire onderhandelingen."

U gelooft niet dat de antipolitiek het afgelopen jaar gegroeid is?

"Ik zeg dat dat zal blijken bij de volgende verkiezingen. Maar natuurlijk zijn negen maanden zonder regering geen goede zaak. Alleen blijf ik ervan overtuigd dat ons doel - de staat grondig hervormen - de strijd waard is geweest. En ik hoop en denk eigenlijk ook dat dat besef intussen is doorgedrongen bij de Franstaligen."

Denkt u nog weleens aan uw achthonderdduizend kiezers?

"Het zijn in elk geval geen mentaal gehandicapten, zoals uw krant en meer bepaald Hugo Camps geschreven heeft. Daar hebben De Morgen en ik dus een meningsverschil."

Hugo Camps is columnist, hij is De Morgen niet. Pas op of wij gaan zeggen dat iedere grote mond bij CD&V het partijstandpunt vertolkt.

"Hebt ge weer lange tenen, ja? Toen ik de eerste keer schepen was in Ieper haalde ik maar iets meer dan 1.000 stemmen. Ik weet dat die relatie tussen een politicus en een kiezer enorm broos is. In een democratie stemmen mensen soms op een heel toevallige manier voor een partij of een persoon, maar het is wel een heel gevoelige keuze. Je moet daar heel zorgvuldig mee omspringen. Het is een heel rechtstreeks contact tussen u en de kiezer."

Ziet u samenvallende verkiezingen nog zitten, nu u het drie jaar wilt volhouden?

"In 2009 lukt dat niet. Maar op termijn moeten we wel naar zo'n systeem. Als de bevoegdheidsherschikkingen zijn doorgevoerd en onze instellingen een beetje op orde staan, is het daar tijd voor. Er zijn ook eerst nog wel wat problemen op te lossen: zullen we dan op federaal niveau met legislatuurparlementen werken? (denkt na) Je zou bijvoorbeeld kunnen werken met verkiezingen half mei voor Kamer en Senaat, en in juni voor Vlaanderen en Europa."

Voor de verkiezingen zei u dat u bijna 'verslaafd' was aan de politiek, dat u ermee ging slapen en er weer mee opstond. Is dat nog altijd zo?

"Ja, er blijft weinig tijd over voor andere dingen. Zoals u weet, ben ik nog naar het voetbal geweest, ik heb ook een paar goede boeken gelezen. Maar ik kan ook echt plezier scheppen in mijn werk, hoor. Onlangs heb ik een toespraak gehouden voor de Joodse Gemeenschap, om de opstand in Warschau te herdenken. Ze hadden een tekst voor mij uitgeschreven, maar ik heb die vervolgens herwerkt, op basis van een aantal opzoekingen die ik zelf had gedaan. Dat doe ik graag. Ik doe momenteel wel veel te weinig aan sport. Gelukkig heb ik het excuus dat de dokters me aanvankelijk tot een beetje kalmte wilden aanmanen."

Normaal gezien komt een premier de man met de hamer maar na een aantal jaren tegen. Bij u sloeg het toe nog voor u in functie was.

"(lachje) Het had dan ook niets te maken met een te hectisch werkschema. Het was een mechanisch probleem."

Toch ziet u er, met permissie, erg moe uit. U hebt een touche de vieux gekregen.

"Dit was ook het moeilijkste jaar uit mijn leven. Dat laat sporen na. Maar als ik mij vergelijk met leeftijdsgenoten maak ik me nog niet meteen zorgen. Op recepties kijk ik weleens rond en dan denk ik: 'Het valt nog mee'. Toen ik me vorig jaar in de federale verkiezingsstrijd smeet, wist ik dat ik een ongelooflijk offer zou brengen. Zowel op het vlak van persoonlijk als van politiek comfort."

Voor 10 juni zei u al dat uw familie u nauwelijks nog zag. 'Ook als ik er fysiek ben, ben ik soms mentaal afwezig.'

"Dat hou ik nu wel een beetje in de gaten. Maar ik wil nu eenmaal slagen op in mijn opdracht. Ik wil beslissingen kunnen nemen. Federaal is dat nu eenmaal iets moeilijker dan op Vlaams niveau. Toen ik vertrok als Vlaams minister-president was het regeerakkoord voor drie vierde uitgevoerd en dreigde ik te veel uit te bollen."

U begon zich een beetje te vervelen?

"Sommigen zeggen dat, en er klopt wel iets van. Ik kreeg goesting om nog ander hooi op mijn vork te nemen. Als premier heb je daar de tijd niet voor. Dan ben je nu eenmaal het begin- en eindpunt van heel veel zaken in dit land. En ik ben bovendien een controlefreak: ik wil elk dossiertje tot in de finesses beheersen. Blijkbaar is dat uitzonderlijk. Soms schrik ik van collega-politici die een paar dagen nadat ze een beslissing hebben genomen plots op hun schreden terugkeren. Dan denk ik: 'Maar dat hadden we vorige week toch beslist?' Blijkbaar studeert niet iedereen zijn dossiers zo grondig in."

Bestaat de kans dat u de eer aan uzelf houdt, indien uw partij en kartel de staatshervorming te mager vinden?

"Ik ben een eerste minister van een ploeg die gaat voor een volle legislatuur. Maar ik denk dat ik in het verleden ook al een paar keer bewezen heb dat mijn functie niet altijd primeert op mijn overtuigingen. Anders was ik vorig jaar wel minister-president gebleven."

Ik hoop dat er een besef groeit bij iedereen, meerderheid en oppositie, dat dit land hervormingen

nodig heeft. En dat we dit debat moeten voeren rond de tafel

en niet in de media

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234