Dinsdag 02/03/2021

ColumnTarik Fraihi

Het hedendaagse fascisme heeft zich geparfumeerd met een zweem van democratie

Tarik Fraihi is politiek directeur van Groen en algemeen voorzitter van het Vermeylenfonds. Zijn wisselcolumn met Joachim Pohlmann verschijnt op vrijdag.

Het gezicht van het fascisme verandert doorheen de tijd. Fascisten doemen niet alleen op in uniformen of opgerolde jeansbroeken en kaalgeschoren hoofden. In het politieke theater van vandaag dragen ze dure maatpakken. 

Net als elk ander politiek verschijnsel kan het fascisme niet worden opgevat als een statisch fenomeen met onveranderlijke kenmerken. Door de jaren heen hebben de fascisten zich aangepast aan het politieke decor. Op het politieke toneel hebben ze zich opengesteld voor nieuwe ideeën en tactieken. 

Van de traditionele partijen hebben ze geleerd hoe ze het masker van schijnheiligheid moeten opzetten. In het schimmige steekspel van macht en compromissen is hypocrisie een deugd, en dat hebben ze goed begrepen. Als partijprogramma’s niet langer een uitvloeisel zijn van een ideologie, maar slechts tot catalogussen van voorstellen zijn verworden om de kiezer te verleiden en de macht te behouden, dan is het een koud kunstje om als antiheld van achter de bühne een hoofdrol te claimen.

Skinheads

Al op jonge leeftijd kon ik de metamorfose van vechtersbazen tot volkshelden gadeslaan. Deelnemen aan het uitgaansleven in Bornem en Puurs hield eind jaren tachtig risico’s in. Ik werd regelmatig lastiggevallen en zelfs achternagezeten door skinheads. Mijn afkomst wekte afkeer op. 

Puurs haalde op 11 november 1989 zelfs het nationale nieuws nadat een neonaziconcert werd afgelast. De toenmalige rijkswacht had de gemeente hermetisch afgesloten en enkele skinheads opgepakt. Het afgelaste concert vormde een apotheose, waarna de skinheads uit het straatbeeld verdwenen. Ik kon eindelijk zonder gevaar uitgaan in mijn geboortestreek. 

Enkele jaren later zag ik enkele oude skinheads weer opduiken. Ik had ze nauwelijks nog herkend. Ze stonden keurig in pak en das, haar netjes geknipt en gekamd op de kieslijsten van het Vlaams Blok. De smoelen op de mugshots waren posterboys geworden.

Collectief slachtofferschap

Het fascisme vandaag is niet te vergelijken met het fascisme uit de jaren zeventig en tachtig, laat staan met het fascisme onder Hitler of Mussolini. Het is een monster dat vaak van gedaante wisselt. Hardnekkig het bestaan en de aanwezigheid van het fascisme in de parlementaire wandelgangen ontkennen, is onverstandig. Het fascisme niet benoemen, zal het niet doen verdwijnen.

Het hedendaagse fascisme heeft zich geparfumeerd met een zweem van democratie, die de ondermijning van de rechtsstaat en de mensenrechten moet maskeren. Het subtiele geurtje creëert een gevoel van collectief slachtofferschap, waarbij het eigen volk wordt bedreigd door vijandige groepen zoals moslims en migranten. Met het concept volk en met de verlichtingswaarden wordt heel flexibel en opportunistisch omgesprongen. 

Wie een aroma van het huidige fascisme wil opsnuiven, kijkt eens naar het campagnespotje van de voormalige Israëlische minister van Justitie Ayelet Shaked van de partij Nieuw-Rechts. Terwijl Shaked een parfum met het merk Fascisme opspuit, doet ze haar plannen uit de doeken. Op het einde van het filmpje zegt ze: “Fascisme? Voor mij ruikt het naar democratie.” Het fascisme vermomt zich vaak met de geur van zijn prooi.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234