Dinsdag 29/11/2022

Het guerrillaleven zoals het is

Actiefilm l

Che - Part 1: the Argentine HHH

Regie: Steven Soderbergh

Met: Benicio Del Toro,

Demián Bichir, Rodrigo Santoro

Duur: 129 minuten

In zijn avontuurlijke roadmovie Diarios de Motocicleta uit 2004 schetste de Braziliaanse regisseur Walter Salles een belangrijke episode uit het leven van de jonge Argentijn Ernesto Guevara de la Serna vooraleer hij Che zou worden. In zijn tweedelige epos Che laat de Amerikaanse cineast Steven Soderbergh ons vooral kennismaken met de Che van de actie, de man van het terrein.

door Jan Temmerman

Precies omdat Steven Soderbergh, die behalve de regie ook de fotografie en de montage voor zijn rekening nam, gefascineerd was door de "technische uitdagingen die gepaard gaan met het implementeren van elk grootschalig politiek idee", kun je Che als actiefilm definiëren. Maar die genre-indeling is in feite ook misleidend. Want alhoewel Che - Part 1: the Argentine zich bijna volledig toespitst op de jarenlange revolutionaire guerrillacampagne, waarmee Fidel Castro en Che Guevara de Cubaanse dictator Fulgencio Batista zozeer in paniek wisten te brengen dat hij op 1 januari uit de hoofdstad Havana wegvluchtte, is dit zeker geen spectaculaire oorlogsprent geworden. Integendeel zelfs. Met zijn speelduur van ruim twee uur is deze Che veeleer een beschouwende, afstandelijke film dan een sensationele adrenalinestoot over een mythische figuur die een halve eeuw na de Cubaanse revolutie nog steeds tot de verbeelding spreekt. Als hier dus sprake is van een actiefilm, dan wordt daarmee in eerste instantie bedoeld dat El Che hier niet getoond wordt als een politiek theoreticus of een marxistisch ideoloog, maar vooral als een man die, dankzij een onwrikbaar geloof in de revolutionaire zaak, zijn idealen in daden omzet. Als een man die gaandeweg op het terrein ontdekt dat hij anderen kan leiden en inspireren. In dat opzicht bevat de film een belangrijke scène waarin Che Guevara (uitstekend vertolkt door Benicio Del Toro, die ook als producer deze film mogelijk maakte) door Fidel Castro (rol van Demián Bichir) kort maar krachtig terechtgewezen wordt omdat hij in een bepaalde situatie zich niet voldoende heeft laten gelden.

Tweeslachtige mythe

Che is zeker geen biografische film, want we komen nauwelijks iets te weten over zijn achtergrond en zijn beweegredenen om als Argentijnse dokter en zoon van de begoede middenklasse, lijf en leden te riskeren door op Cuba de revolutie te gaan prediken. Wellicht ging Soderbergh ervan uit dat dit aspect reeds voldoende aan bod was gekomen in Diarios de Motocicleta van collega-filmmaker Walter Salles.

Na een korte proloog waarin Ernesto Guevara kennismaakt met de revolutionaire advocaat Fidel Castro, die vanuit Mexico terug wil keren naar Cuba om daar de door de Amerikaanse regering gesteunde dictator Batista van de macht te verdrijven, toont het grootste deel van de film hoe dat precies in z'n werk is gegaan. Tussendoor zijn er ook enkele flashforwards, gedraaid in het korrelige zwart-wit van de toenmalige nieuwsreportages, waarin getoond wordt hoe Che in 1964 naar New York gereisd is om daar onder meer de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties toe te spreken. Die episode is vooral belangrijk omdat regisseur Soderbergh van die gelegenheid gebruik maakt om toch iets meer te vertellen over de 'Chemythe' en dan vooral over de tweeslachtigheid, waarmee zijn persoon toen reeds omgeven werd. Voor een deel van de Amerikaanse publieke opinie was die sigarenrokende man, in zijn militaire tenue en ook nog eens met al dat haar op zijn gezicht, niets meer of minder dan het hatelijke symbool van dat duivelse communisme. Voor anderen was hij dan weer een charismatische macho, een revolutionaire superster, van wie men graag een handtekening wou hebben.

Maar het grootste deel van Che - Part 1 besteedt regisseur Soderbergh aan wat hierboven reeds de 'technische uitdagingen' werden genoemd. Met andere woorden: hoe verloopt zo'n guerrillacampagne nu concreet? Hoe is het om soms wekenlang in de jungle te moeten (over)leven? Maar ook: hoe kunnen we de bange bevolking overtuigen dat zij de revolutionaire zaak moeten steunen? En ook nog: hoe handhaven we de discipline bij de nieuwe rekruten, die weliswaar noodzakelijk zijn om de troepen van Batista te kunnen verslaan, maar waarvan niet altijd even duidelijk is of ze de revolutie niet voor eigen gewin zullen misbruiken.

In sommige Amerikaanse media, waar men Che Guevara gemakshalve reduceert tot de man die er eigenlijk alleen maar voor gezorgd heeft dat op Cuba de ene dictator door een andere vervangen werd, kreeg Soderbergh het verwijt te slikken dat hij niet veel meer dan een hagiografie van epische proporties heeft afgeleverd. Dat is unfair, want daarvoor is zijn aanpak veel te afstandelijk. De film is zeker geen kritische afrekening met een revolutionair symbool. Wat Soderbergh wel voor ogen stond, was het portret van een man die zijn idealen in daden wilde omzetten. In Cuba proefde hij de smaak van de overwinning; in Bolivië - het onderwerp van het tweede deel - volgde het dramatische debacle.

Che - Part 1 draait vanaf vandaag in de Belgische bioscopen. Che - Part 2 komt vanaf 22 april in roulatie.

'Che' schetst een afstandelijk portret van een man die zijn idealen in daden wilde omzetten

n Voor een groot deel van de Amerikaanse publieke opinie was Che, de sigarenrokende man in zijn militaire tenue, niets meer of minder dan het hatelijke symbool van dat duivelse communisme.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234