Zaterdag 25/01/2020

Het grote psychiatrierapport

Het grote pyschiatrierapport: hoe ging De Morgen te werk?

Mappen vol inspectieverslagen van de Vlaamse psychiatrische instellingen. Beeld rv

Hoe is het gesteld met de psychiatrie in Vlaanderen? Of nee, belangrijker nog: hoe vergaat het de duizenden Vlamingen die met een psychische probleem in een ziekenhuis belanden? Worden ze geholpen? Wat loopt goed? En wat loopt fout?

Jaarlijks laten duizenden Vlamingen zich opnemen in psychiatrische ziekenhuizen. Maar niet iedereen met een psychisch probleem belandt net als hen in een bed. Denk maar aan de vele huisartsen en psychologen die in hun privépraktijken mensen bijstaan, aan de talrijke Centra voor Geestelijke Gezondheidszorg waar gezinnen aankloppen of aan de mobiele teams die aan huis komen.

De geestelijke gezondheidszorg is veel omvangrijker dan ‘de psychiatrie’. Anderzijds: zo’n 80 procent van het totale budget gaat naar deze residentiële instellingen. Bovendien zijn er bijna nergens ter wereld meer psychiatrische bedden dan in Vlaanderen.

Aangezien het bulk van de middelen naar psychiatrische afdelingen en ziekenhuizen gaat, zou de zorg er optimaal moeten zijn. Maar is dat ook zo? Verhalen van patiënten, familieleden en hulpverleners die ons de afgelopen jaren ter ore kwamen, doen soms anders vermoeden. Daarom besloot De Morgen een gedegen onderzoek te organiseren.

Hiervoor zijn we eerst gaan aankloppen bij de instantie die alle instellingen controleert: de Vlaamse Zorginspectie. Hun inspecteurs plannen om de vijf jaar een bezoek en evalueren vervolgens de kwaliteit van zorg in inspectieverslagen. Ook de opvolgrapporten van het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid hebben we bestudeerd.

In deze documenten probeerden we een antwoord te vinden op een aantal vragen die wij ons stelden. Zijn mensen echt geholpen met de therapie die ze in de instellingen hebben gekregen? Wordt dat überhaupt bijgehouden? Hoe evalueert de inspectie het isolatiebeleid? Wat met het voorkomen van suïcide? Worden patiënten betrokken bij hun behandeling? Is er overleg met de familie?…

Experts in discussie tijdens het panelgesprek over Het grote psychiatrierapport op de redactie van De Morgen. Beeld Jonas Lampens

Om er zeker van te zijn dat onze werkwijze voldoende wetenschappelijke onderbouwd is, hebben we die voorgelegd aan professor Chantal Van Audenhove (KU Leuven, LUCAS) en professor Sara Willems (Vakgroep Huisartsengeneeskunde, Universiteit Gent). Beide dames zijn vertrouwd met grootschalig onderzoek en weten als geen ander hoe je uit zo'n berg informatie duidelijke resultaten kunt halen. Aan de hand van hun advies hebben we de afgelopen maanden zo’n 60 variabelen bij meer dan 100 instellingen onderzocht. 

Vijf knelpunten, vijf gezichten

De inspectieverslagen hebben we uiteindelijk voor twee zaken gebruikt: enerzijds heeft De Morgen per instelling een eigen rapport gemaakt, anderzijds heeft de krant de data van alle verslagen gebundeld om te kijken op welke thema's instellingen goed, dan wel minder goed scoren.

Overleg tijdens het panelgesprek van Het grote psychiatrierapport op de redactie van De Morgen. Beeld Jonas Lampens

De informatie in die rapporten bleek waardevol, maar ook beperkt. Zo zijn sommige rapporten oud of ontbreekt belangrijke informatie. Om die reden hebben alle ziekenhuisdirecties de kans gekregen om een reactie te geven op hun rapport. De algemene resultaten hebben we aan een expertenpanel voorgelegd. Daarin zetelden drie mannen en drie vrouwen die ofwel thuis zijn of zich verdiept hebben in de psychiatrie. Samen hebben we alle data overlopen en bediscussieerd. Uiteindelijk hebben we consensus bereikt over de vijf belangrijkste problemen in de psychiatrie, die we in de krant zouden kunnen uitwerken.

We hebben geprobeerd om deze te duiden, door extra deskundigen in binnen- en buitenland te raadplegen, cijfermateriaal op te vragen en de beschikbare literatuur door te nemen. Ook zijn we naar Noorwegen getrokken en hebben we gezocht naar vijf mensen die vanuit hun eigen ervaring vertellen wat er misliep en hoe het volgens hen beter kan.

Wil dit zeggen dat het allemaal slecht loopt? Uiteraard niet. De Morgen heeft tijdens haar research opgemerkt dat de geestelijke gezondheidszorg een sector is die sterk aan het veranderen is, en waar heel wat zorgverleners hun uiterste best doen om kwaliteit te leveren. Anderzijds leert ons onderzoek dat er enkele zeer nijpende problemen zijn, en dat net een kwetsbare groep hierdoor getroffen wordt. Het grote psychiatrierapport wil deze knelpunten benoemen, duiden en op zoek gaan naar eventuele alternatieven.

Reageren? Mail naar psychiatrierapport@demorgen.be

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234