Donderdag 21/11/2019

Het grote Belgische leger komt nooit meer terug

Aan de ene kant een wat arrogante minister die oorlogjes voert met parlement en media, aan de andere een krijgsmacht in volle verandering, met niemand die goed lijkt te weten welke kant het de komende jaren uit moet. Zou het daaraan liggen dat Defensie het tot heet hangijzer heeft geschopt bij de komende verkiezingen?

Door Cathy Galle

In sommige internationale media was het Belgische leger de risee van de wereld. Het beeld van slecht getrainde militairen met een buikje en aftands wapentuig vond er gretig aftrek. Het slechte imago was een gevolg van de frustratie bij sommige grote landen over Belgiës bijdrage aan internationale troepenmachten. België zit, twaalf jaar na de moord op tien para's in Rwanda, nog altijd met een trauma, en risicovolle operaties laat ons land dan ook liever aan zich voorbijgaan.

En toch gaat het niet slecht met ons leger. Er zijn alvast binnen de militaire wereld maar weinig zaken waarover een wezenlijk ongenoegen heerst. Of het moeten de persoonlijke strapatsen van de bevoegde minister André Flahaut zelve zijn natuurlijk. Maar wie, zoals CD&V-oppositieleider Pieter De Crem, vindt dat het Belgische leger groot en krachtig genoeg moet zijn om de motor te vormen van een Europese defensie, die bleef de voorbije acht jaar op zijn honger zitten. En heeft overigens veel kans om dat ook de komende jaren te doen. De herstructurering van de krijgsmacht en de daarmee gepaard gaande functieverandering omkeren, zou een moeilijk en quasi onmogelijk proces zijn.

Klein, flexibel leger

Dat de Belgische defensiepolitiek onder vuur ligt, is wel een feit. "Ik gebruik het defensiebeleid van België altijd als voorbeeld van hoe het niet moet", stelt Kees Homan, defensie-expert bij het gezaghebbende Nederlandse Instituut Clingendael. De voorbije jaren uitte hij herhaaldelijk kritiek, onder andere op het feit dat ons land een veel te groot deel van zijn defensiebudget nodig heeft voor zijn personeel en te weinig investeert. Ons land stelt zich volgens hem ook niet loyaal op bij gemeenschappelijke buitenlandse operaties.

Ons leger verloor de voorbije jaren inderdaad een hoop tanden, maar dat was wel net waar de paarse regering naartoe wou. De regering koos voor een klein, flexibel leger dat zich vooral toelegt op humanitaire opdrachten. André Flahaut was de uitvoerder van dat plan. En een plichtsgetrouwe ook, want het moet gezegd: met de geplande - door de voltallige regering goedgekeurde - hervormingen zit hij perfect op schema.

Zeker de militairen zelf hebben weinig reden tot klagen. Of het moeten de paracommando's zijn, die zich niet meer thuisvoelen in deze 'softe' krijgsmacht. "Om een voorbeeld te geven: een gewone korporaal-chef heeft nu aan het einde van zijn loopbaan bijna 125 euro per maand netto meer dan vroeger", legt Dirk Deboodt van ACOD Militairen uit. "Daar kwamen nog andere vergoedingen en premies bovenop."

Hulp aan de natie

De hoofdopdracht van het Belgische leger is overigens bij wet omschreven als "hulp aan de natie". Vandaar dat bij de zoektocht naar de verdwenen Annick Van Uytsel prompt militairen ingezet werden. Ze staan ook klaar in beide landsdelen om uit te rukken bij eventuele bosbranden. Deboodt: "Sommigen doen daar nogal smalend over, noemen ons leger een veredelde humanitaire organisatie. Wij kunnen u verzekeren dat het voor militairen erg dankbaar werk is. Bereid zijn mensen te helpen is een van de hoofdeigenschappen om in aanmerking te komen voor een baan bij het leger. Je mag dat soft noemen, ik zie niet in wat daar mis mee is."

Ook Emmanuel Jacob van de grootste legervakbond ACMP (Algemene Centrale voor Militair Personeel) keek de voorbije jaren toe en zag dat het goed was. Los van de strapatsen van Flahaut dan wel. "We moeten dat los van elkaar bekijken", stelt hij. "Iedereen die eerlijk is, ziet dat het nu beter gaat met het leger dan pakweg tien jaar geleden. Dat is gewoon een feit."

Er werd een eenheidsstructuur ingevoerd om efficiënter te werken en grootschalige fraude tegen te gaan. Er kwamen maatregelen om de gezondheid van militairen op buitenlandse missie beter op te volgen. En dit jaar nog werd het 'gemengd loopbaanconcept' ingevoerd, dat het probleem van de hoge leeftijd van de militairen - en dus ook van de inzetbaarheid van ons leger - moet aanpakken. Militairen zullen namelijk na een aantal jaren actieve dienst overgaan naar andere functies binnen de krijgsmacht of in de privé.

En wie eerlijk is, ziet ook dat er een coherent beleid gevoerd werd. Ook hier moet het uiteindelijke beleid los gezien worden van sommige streken van de minister. Bij legeraankopen was er vaak die zweem van vriendjespolitiek, het vermoeden dat de minister vooral bedrijven uit zijn eigen Waals-Brabantse omgeving of bij uitbreiding uit de rest van Wallonië wou bevoordelen. Iets wat hij overigens altijd heeft ontkend. Maar over de grond van de zaak was amper betwisting. Over de aard van het aangekochte materieel en dus ook over de ingeslagen richting was binnen de regeringspartijen vrijwel altijd eensgezindheid.

Nieuwe herstructurering?

Nu heeft de militaire wereld weinig reden tot klagen, maar de ongerustheid groeit zienderogen. Op dit ogenblik zijn er 35.683 militairen en ongeveer 5.000 burgers in dienst van Defensie. Volgens het huidige hervormingsplan moeten dat er tegen 2015 welgeteld 27.725 en 10.000 zijn.

Op voorwaarde dat er geen nieuwe herstructurering komt, tenminste. "We hebben de verkiezingsprogramma's van alle partijen bekeken, en het ziet er niet goed uit", zucht Deboodt van ACOD. "Wie er ook aan de macht komt, we mogen wellicht een nieuwe herstructurering verwachten." Ook zijn collega Jacob van het ACMP ziet de toekomst somber in. "Mijn grote kritiek op het beleid in de afgelopen jaren is dat er nooit een echt defensiedebat is gevoerd. Waar moeten we naartoe? Welke opdrachten moeten we wel of niet uitvoeren? Eerst moet dat duidelijk vastliggen."

André Flahaut toonde zich een trouw regeringslid: met de geplande, door de voltallige regering goedgekeurde hervormingen zit hij perfect op schema

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234