Dinsdag 11/05/2021

Opinie

Het grootste gevaar voor Merkel schuilt niet zozeer in de AfD als wel in haar eigen partij

Bondskanselier Merkel moet een bittere nederlaag slikken, de bitterste misschien wel van haar bondskanselierschap. Beeld EPA
Bondskanselier Merkel moet een bittere nederlaag slikken, de bitterste misschien wel van haar bondskanselierschap.Beeld EPA

Margriet Brandsma was correspondent voor NOS in Duitsland. Ze is auteur van Het mirakel Merkel en schreef deze bijdrage op uitnodiging van De Morgen.

'Rechts neben uns ist nur noch die Wand' is een beroemde uitspraak van Franz-Josef Strauss, oud-leider van de CSU in Beieren. Hij wilde er maar mee zeggen dat de rechterkant van het Duitse politieke speelveld in handen is van de christendemocraten en dat geen enkele andere partij daar iets te zoeken heeft.

Het hield stand tot zondag 4 september 2016. In Mecklenburg-Vorpommern haalde de rechtspopulistische Alternative für Deutschland (AfD) 21 procent van de stemmen, 2 procent meer dan de CDU, de zusterpartij van Strauss' CSU, de partij ook van bondskanselier Angela Merkel.

In de deelstaat waar haar politieke carrière begon, moest Merkel een bittere nederlaag slikken, de bitterste misschien wel van haar bondskanselierschap. Eentje ook die gevolgen heeft voor haar besluit om zich opnieuw kandidaat te stellen? De journaliste die het gisterochtend aan Merkel vroeg, had het antwoord kunnen weten: "Daarover neem ik een besluit op het daarvoor geëigende tijdstip." In december maakt Merkel bekend of ze nog een keer voorzitter wil worden van de CDU en als ze dat ambieert, is het logisch dat ze ook weer een gooi wil doen naar het bondskanselierschap.

Margriet Brandsma Beeld rv
Margriet BrandsmaBeeld rv

Maar voordat grote conclusies uit de uitslag van zondag worden getrokken, is het verstandig om eens goed naar Mecklenburg-Vorpommern te kijken. Het is een deelstaat met 1,3 miljoen kiesgerechtigde inwoners, nog geen miljoen mensen gingen ook daadwerkelijk naar de stembus. Is dat representatief voor een land van 80 miljoen inwoners?

Belangrijker nog: Meck-Pomm, zoals de deelstaat wel genoemd wordt, ligt in de voormalige DDR. Uit eerdere verkiezingen na de hereniging in 1990 is gebleken dat kiezers in die voormalige DDR grillig zijn. Ze stemden op de CDU van Helmut Kohl omdat hij ze de D-Mark gaf en bloeiende landschappen beloofde. Toen dat laatste niet snel genoeg ging, kozen ze voor Die Linke, de partij met wortels in de communistische eenheidspartij van de DDR.

En nu houden ze dus van de AfD, de partij die angst voor vreemdelingen voedt en heel goed weet dat ontevreden kiezers in het oosten daar ontvankelijk voor zijn. 'Ossies' voelen zich achtergesteld bij hun landgenoten in westelijke deelstaten, onder meer omdat ze kampen met hoge(re) werkloosheid en snelle vergrijzing. Dat is een ideale voedingsbodem voor extremen. Niet voor niets haalde de neonazipartij NPD bij vorige verkiezingen in Meck-Pomm vijf zetels. Omdat veel van hun kiezers overliepen naar de AfD, haalde de NPD afgelopen zondag de kiesdrempel niet eens meer.

Dat plaatst de uitslag van zondag iets meer in perspectief, maar het mag voor Merkel geen reden zijn om haar schouders op te halen. Dat weet ze zelf ook. We moeten het vertrouwen van de mensen terugwinnen, zei ze en somde op hoe ze dat wil doen: minder vluchtelingen opnemen (dat gebeurt al als gevolg van de afspraken met Turkije), serieus werk maken van integratie en mensen uitzetten die geen recht hebben op een verblijfsvergunning.

Merkel heeft nog een jaar om die woorden om te zetten in daden en als het haar lukt, neemt ze de AfD veel wind uit de zeilen. Maar, en dat weet Merkel ook als geen ander, het grootste gevaar schuilt niet eens zozeer in die AfD als wel in haar eigen partij. Daar groeit de twijfel of Merkel nog wel de juiste persoon is om de volgende verkiezingen mee in te gaan en dat is de échte waarschuwing die uitgaat van de uitslag in Meck-Pomm.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234