Zaterdag 31/07/2021

Het grimmige sprookje van de farao en zijn broeders

null Beeld UNKNOWN
Beeld UNKNOWN

Egypte stevent af op een burgeroorlog nu de verenigde oppositie in opstand komt tegen Mursi's wurggreep. Daarvoor waarschuwt Jef Lambrecht, tot 2010 journalist bij de VRT-radio, gespecialiseerd in het Midden-Oosten. Hij is de auteur van 'De Arabische revolutie' en 'De heilige wereldoorlog'.

In de nacht van Sinterklaas kon de farao de slaap niet vatten door het kabaal op straat. "Erhal!", galmde het buiten voor zijn paleis, "Vertrek!". Er werd geschoten. 's Morgens verschenen er tanks en pantserwagens voor zijn deur en werden een half dozijn doden en 672 gewonden geteld. De hele nacht was gevochten wegens de cadeautjes die de farao voor zichzelf en zijn broeders had gereserveerd: volmachten voor zichzelf en een grondwetsontwerp, door de broeders geschreven. Hij twijfelde er niet aan dat het ontwerp door het volk zou worden goedgekeurd en de lastverkopers het zwijgen zou worden opgelegd. Hoe groter het tumult, hoe groter het verlangen naar de rust van... weleer. Een beetje farao ziet achter elke kritiek een complot. Een beetje farao beslist achter gesloten deuren.

Zoals wel meer gebeurt heeft de macht hem in korte tijd vervreemd van zijn volk. Hij voelt zich verkeerd begrepen. Hij noemt zich de behoeder van de revolutie. Het maakt niet uit dat zijn broeders daar pas op het laatste moment aan hebben meegedaan. Wat telt is dat hij nu de lakens uitdeelt. Hij wordt uitgescholden voor dictator, maar dat raakt hem niet want hij is een dienaar Gods. Gewapend met een patent op het Grote Gelijk treedt hij de vijanden van het Godsrijk tegemoet. Ze zijn met velen en onder hen ook zij die hem op de troon hielpen. Hij is zegezeker. De Allerhoogste staat immers aan zijn zijde en het volk heeft schoon genoeg van de chaos en de eindeloze discussies. Wie luidkeels het einde eist van zijn tirannie vertegenwoordigt een minderheid. De farao weet dat zijn onderdanen ongeduldig zijn en morren omdat er op zijn troonsbestijging geen beterschap is gevolgd. Dat is niet zijn schuld en nog minder die van God. Zijn voorganger is daar verantwoordelijk voor en diens handlangers die blijven complotteren. De farao onderschat hen niet. Hij heeft zich op dit moment van de waarheid voorbereid en zich meester gemaakt van de staatsomroepen die de mensen voorschrijven wat ze moeten denken. Hij kan rekenen op Al-Jazeera, het machtig orgaan van het kleine, rijke gasland Qatar dat onverdroten de broeders steunt waar het maar kan. Sinterklaasdag gloorde beloftevol nu zijn paladijnen korte metten hadden gemaakt met het protest bij zijn paleis en de pas door hem benoemde procureur-generaal liet onderzoeken of de raddraaiers Mohamed ElBaradei, Amr Moussa en Hamdeen Sabbahi - zijn rivalen bij de presidentsverkiezingen - hoogverraad hebben gepleegd en betrokken zijn bij een zionistisch complot om hem omver te werpen. Hoe groot is nog het verschil met de baardeloze farao? "Het is misschien nog erger", antwoordde ElBaradei. Het verschil is God.

De islamisten zeggen dat ze de revolutie redden. Hun tegenstanders beweren hetzelfde. Het land balanceert op de rand van een burgeroorlog. De broeders beseffen dat de macht, waar ze tachtig jaar op hebben gewacht, hen kan ontglippen. Dat willen ze voor geen prijs. De liberale, linkse, seculiere, sjiitische en christelijke Egyptenaren weten dat ze straks, na het referendum, zullen leven in een land dat niet meer het hunne is. "Mijn kracht is uw eenheid", zei de farao bij zijn eedaflegging tegen het volk. Die eenheid was nodig, want hij was maar met 51,7 procent van de stemmen verkozen. De verdeeldheid die de verkiezingsuitslag liet zien, is nu een diepe kloof tussen goddeloze stedelingen en achterlijke boeren, tussen godsdienstfanaten en feloul, de 'resten' van het oude regime, tussen Mursi en ElBaradei. Niet de verzoening bleek Mursi's prioriteit maar de verovering van de macht. Dat gebeurde planmatig. Eerst verbraken de broeders hun belofte om niet mee te doen aan de presidentsverkiezingen, dan schoof Morsi de legertop opzij, vervolgens zette hij justitie buiten spel onder het valse voorwendsel dat die bestaat uit handlangers van Moebarak. Uiteindelijk plaatste hij zichzelf boven de wet en onthoofdde de officiële vakbondsfederatie. Kers op de taart was de goedkeuring op 30 november van een krakkemikkige grondwet door een constituante waarin de islamisten de plak zwaaiden na een boycot van de 'andersdenkenden'. Het gebeurde op een drafje om te voorkomen dat het Grondwettelijk Hof de grondwetgevende vergadering illegaal zou verklaren. De architectuur van de nieuwe staat, waarvan de grondwet het fundament is, staat op het spel.

Met de oprichting van het Front van Nationale Redding is er voor het eerst een teken dat de oppositie zich verenigt, maar hoe lang zal de eensgezindheid duren? De zwakte van het Front is dat het ook de feloul omvat. Nobelprijswinnaar ElBaradei, de leider ervan, kondigt nationale protesten aan tegen het 'onderdrukkende regime'. Het gekortwiekte leger dat zijn privileges beschermd ziet in de nieuwe grondwet houdt zich afzijdig, maar hoe lang nog? Mursi verscheen donderdag op televisie met de belofte dat de aanstichters en geldschieters van het geweld zullen worden ontmaskerd. Het leger bouwde inderhaast een muur op in de straten die naar het paleis leiden.

Het wordt stiller rond Mursi. Zeven van zijn adviseurs, het hoofd van de verkiezingscommissie en dat van de staatstelevisie namen ontslag. Vier grote satellietzenders onderbraken hun proteststaking tegen de wurggreep op de pers om verslag uit te brengen van de onlusten en het 'plan van de broeders om een burgeroorlog uit te lokken'. Het ontwerp van grondwet werd afgekraakt. Weinig Egyptenaren weten wat erin staat. 204 diplomaten, onder wie een aantal ambassadeurs, weigeren toe te zien op de stemming die vandaag begint over het grondwetsontwerp in het buitenland. Ze protesteren ook tegen een richtlijn van de regering om het ontwerp te verdedigen. De machtige Rechtersclub kondigt een boycot aan van het referendum in Egypte zolang de farao zich boven de wet blijft plaatsen. Dat bedreigt de wettelijkheid van de hele operatie. Op dit moment woeden daarover verhitte juridische in de rechtsinstanties. Al-Azhar, hoogste religieuze autoriteit, vroeg Mursi zijn volmachtendecreet in te trekken en onverwijld een nationale dialoog aan te gaan. De nieuwe koptische paus Tawadros II vroeg om voor Egypte te bidden. De Revolutionaire Jongerenunie daagt de top van de Broederschap voor de rechter wegens het aanzetten tot het geweld bij het paleis van de 'dictator'. Het Westen, dat traagzaam ontwaakt uit de bedwelmende Lente, kijkt bezorgd toe hoe de zelfverklaarde erfgenaam van de revolutie koppig en eigengereid voet bij stuk houdt. De investeerders hopen op stabiliteit eens de nieuwe grondwet er is maar zelfs madame Soleil is niet zeker of die er komt. De Centrale Bank put zwaar in de snel smeltende deviezenreserves om de munt te ondersteunen maar kon niet beletten dat de Egyptische pond zakte naar zijn laagste koers in acht jaar. Met een beetje slechte wil ontaardt het sprookje in een nachtmerrie.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234