Dinsdag 20/10/2020

taalblog

Het 'geweld' van Bart De Wever: een geval van taalinflatie

Beeld Eric De Mildt

Schrijfster Ann De Craemer verwoordt voortaan haar liefde voor taal in de blog "Ik hou van taal".

Van economische inflatie heeft u, zeker met de financiële crisis nog vers in het geheugen, natuurlijk al vaak gehoord, maar er bestaat ook zoiets als 'taalinflatie'. Dat is het verschijnsel waarbij de waarde van woorden vermindert of zelfs verloren gaat, zodat datgene wat ze uitdrukken nog weinig met de oorspronkelijke betekenis te maken heeft.

'Held' is misschien wel het mooiste voorbeeld. In de sport en meer bepaald in de wielrennerij wordt het vandaag te pas en te onpas gebruikt. Wanneer een Belg in de Ronde van Frankrijk als eerste puffend bovenkomt op een col, wordt hij terstond uitgeroepen tot nationale held. Meer nog: élke wielrenner wordt als held gelauwerkranst, terwijl een held volgens Van Dale iemand is die 'ondanks zijn angst ingrijpt in gevaarlijke situaties'. Nu is er in koers weliswaar soms sprake van gevaar, maar niet van 'angst' en 'ingrijpen' in een situatie waar men schrik voor heeft. Om een held te zijn, hoef je zelfs niet eens meer heldhaftig gedrag te vertonen: onlangs hoorde ik in de supermarkt een meisje haar vriend 'held!' noemen omdat hij erin geslaagd was van het bovenste schap een zak chips te halen waar zij vanwege haar kleine gestalte niet bij kon. Iedereen kan blijkbaar een held zijn, en na de Belgische verkiezingen van gisteren weten we ook dat iedereen een 'winnaar' is.

Andere voorbeelden van taalinflatie liggen voor het rapen. Zou het door de sociale media komen, waarin men vaak luid moet schreeuwen om zoveel mogelijk likes te krijgen, dat woorden als 'groot' en 'zeer' niet meer toereikend zijn en men het liever over 'mega', 'giga' en 'extreem' heeft? Al een paar winters wordt een sneeuwtapijt van een paar centimeters dik omschreven als 'extreem weer'. NRC Handelsblad had het zelfs over sneeuwterreur, terwijl terreur 'georganiseerde geweldpleging met politieke of andere doelen' is, en ik sneeuw nooit van enig organisatorisch talent heb verdacht.

Het aantal keren dat ik gebeurtenissen die nooit de geschiedenisboeken zullen halen hoor omschrijven als 'historisch' is niet meer te tellen. Heleen van Royen noemde de foto's van haar borsten en billen - haar door tientallen andere vrouwen voorgedaan - vorige week 'grensverleggend' en 'taboedoorbrekend'. Nog zo'n woord dat door te veelvuldig gebruik zijn glans verliest, is 'passie'. Passie is niet langer 'hartstochtelijke liefde voor iets of iemand' maar iets wat je gewoon graag doet. Zo heeft kennelijk elke man of vrouw in Vlaanderen die af en toe in een pot roert of houtskool op de barbecue gooit een 'passie voor koken'.

Nu is iedereen natuurlijk vrij om de woorden te gebruiken die hij verkiest, maar mijn bezwaar tegen taalinflatie is dat je op den duur niet meer weet naar welk woord je moet grabbelen als je een échte held, passie of historische gebeurtenis wil omschrijven.

Gisteren paste ook N-VA-voorzitter Bart De Wever taalinflatie op een woord toe. De Latijnse spreuk waarmee hij zijn overwinningstoespraak begon, 'vicit vim virtus' of 'de moed heeft het geweld overwonnen' is een wapenspreuk waarin met het woord 'geweld' wordt verwezen naar de rol die de inwoners van Haarlem speelden bij de verovering van de Egyptische stad Damiate tijdens een 13de-eeuwse kruistocht. Bij het 'geweld' tijdens de Belgische verkiezingscampagne waaraan De Wever refereert lijkt mij alleen sprake te zijn van een geweldloze en democratische uitoefening van woord en wederwoord, en dus had ik dit weekend het woord geweld liever gereserveerd gezien voor de schietpartij in het Joods Museum in Brussel - al was in dit geval het woord terreur nog beter op zijn plaats geweest.

Het wapenschild van Haarlem.Beeld Wikimedia Commons
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234