Maandag 18/10/2021

Het gestuntel van de organisatie van ondernemers

Verkoop Tijd: het botsen van oude en nieuwe economische cultuur

Naast oude en nieuwe politieke cultuur bestaat er ook nog zoiets als oude en nieuwe economische cultuur. Bij de verkoop van Uitgeversbedrijf Tijd staan beide blijkbaar lijnrecht tegenover elkaar. Al is het niet helemaal duidelijk waar de scheidingslijn loopt.

Het bestuurscomité en de erevoorzitters van het Vlaams Economisch Verbond (VEV) moet woensdag waarschijnlijk een van de zwaarste beslissingen nemen uit zijn bestaan. Wat moet er gebeuren met Uitgeversbedrijf Tijd, waar het VEV 45,8 procent van controleert? De financiële inzet: 1,19 miljard frank of het bedrag dat overeenstemt met de waarde van de participatie van de Vlaamse werkgeversorganisatie op basis van het bod van 2,6 miljard frank dat Roularta en De Persgroep vorig jaar op Tijd deden. Voor het VEV zou dat volgens een insider een meerwaarde opleveren van 900 miljoen frank, een bedrag dat ettelijke keren hoger ligt dan de ledenbijdragen die de organisatie jaarlijks incasseert.

"Hoe ga je dat aan de leden uitleggen dat je dat bedrag zomaar laat liggen", merkt diezelfde insider op. U hebt het al begrepen. Die man is alvast gewonnen voor een ernstige behandeling van het bod van Roularta en De Persgroep. Maar de inzet is hoger dan het financiële alleen. De krant De Financieel-Economische Tijd, het meest in het oog springende onderdeel van Uitgeversbedrijf Tijd, is ongeëvenaard als observator van de Vlaamse economie en van de situering daarvan in een internationale context. Vriend en vijand lopen hoog op met de onafhankelijkheid van de redactie en de kwaliteitsjournalistiek die zij aflevert. Naast het redactionele kunnen het VEV, andere belangengroepen en individuele bedrijfsleiders ook hun mening kwijt in de kolommen van de krant. Het VEV was de drijvende kracht achter de oprichting van de krant die een succesverhaal werd. Op de vergadertafel zullen er woensdag dus ook emotionele en nostalgische overwegingen liggen. Voor sommigen is een eventuele scheiding moeilijk te verwerken.

Maar op wiens schouders rust de beslissing? Naast het bestuurscomité waarin traditioneel allemaal ondervoorzitters zetelen, worden voor de gelegenheid ook de erevoorzitters uitgenodigd. 'Voor de gelegenheid', want statutair vastgelegd bij belangrijke beslissingen. De aanwezigheid van de erevoorzitters maakt dat nostalgie ongetwijfeld een te duchten tegenstander wordt van Roularta/De Persgroep.

Maar er is meer. De politiek ideologische factor speelt eveneens een belangrijke rol. Notoire erevoorzitters als Vaast Leysen, Robert Stouthuysen, Marc Santens of Piet Van Waeyenberge zullen moeilijk hun Vlaams-katholieke ideeën kunnen wegcijferen als ze moeten kiezen tussen een bod van De Persgroep van dat mediajoenk Christian Van Thillo - ook al sloot die dan een alliantie met het 'katholieke' Roularta van Rik De Nolf - en een bod van VUM/Concentra/Shibsted.

Mark Santens, van het gelijknamige textielbedrijf uit Oudenaarde, was tot 1999 bestuurder bij de VUM. Vaast Leysen is een adept van de Leuvense kanunnik Dondeyne, die een hele generatie maatschappelijk geëngageerde politici, bedrijfsleiders en academici beïnvloedde. Leysen speelde met die katholieke invloeden ook een belangrijke rol in de Vlaamse Beweging en liep volgens Hugo Schiltz in een door Manu Ruys geschreven biografie in de voetsporen van de katholieke Antwerpse ondernemer Lieven Gevaert. Zelf leidde hij later de bank J. Van Breda. En dan is er ook nog Robert Stouthuysen, voorzitter van Janssen Pharmaceutica en een uitgesproken katholiek ondernemer. Stouthuyzen was ook voorzitter van de raad van bestuur van De Vlijt, de vroegere eigenaar van de Gazet van Antwerpen. In dezelfde lijn moet trouwens ook Piet Van Waeyenberge gesitueerd worden, die ook bestuurder is van de VUM.

De andere erevoorzitters zijn Walter Vanden Avenne, Johan De Muynck en Karel Vinck. De vraag is of zij voldoende tegengewicht zullen kunnen bieden voor ideologische oprispingen van de oude garde. De vraag 'verkopen of niet' wordt door die laatsten waarschijnlijk pas beantwoord als geweten is aan wie. En dat een niet-katholieke uitgever als Van Thillo niet beantwoordt aan hun idee van modelondernemer, is een understatement.

Van Thillo moet misschien hopen dat de leden van het bestuurscomité meer wegen op de beslissing dan de erevoorzitters. In dat comité zetelen meer uitgesproken managers die zich minder zullen laten leiden door ideologische of Vlaams-nostalgische overpeinzingen. Alhoewel. De ideologische invloeden van mensen als Luc De Bruyckere van vleeswarenproducent Ter Beke, Marc Descheemaecker, van schoonmaak- en dienstenbedrijf ISS Belgium, Urbain Vandeurzen van de Leuvense spin-off LMS, Dirk Boogmans (ex-Gimv) van bouwgroep CFE, en van Remi Vermeiren van KBC Bank zijn niet altijd duidelijk. Maar Ludo Verhoeven van Agfa-Gevaert zal moeilijk de belangen van de investeringsmaatschappij Gevaert naast zich kunnen neerleggen. Philippe Vlerick van Bic Carpets is de neef van André Vlerick, ex-CVP minister en de man die zijn naam gaf aan de Vlerick School voor management.

Een van de leden van het bestuurscomité bevestigde deze week dat de beslissing meer dan een financieel-economische oefening is. "Het VEV heeft het geld niet nodig en de belangen van de organisatie zijn niet van financiële aard." Een criterium is volgens hem de garantie voor de onafhankelijkheid van Uitgeversbedrijf Tijd en voor het behoud van een Vlaamse economische krant. Anderen geven aan andere criteria de voorkeur. "Elk industrieel project is waardevol, waardevoller dan een project van financiers die bij een krant aanleunen, maar zeggen onafhankelijk te zijn", zegt een bestuurder van Tijd.

Anderzijds is er het besef dat het VEV de toekomstige groei van Tijd niet kan financieren en van de noodzaak tot overname van de 10-procentparticipatie van de Beurscommissie Antwerpen in de nabije toekomst. Ook dat bedrag kan het VEV niet ophoesten. Dat waren ook de overwegingen die mensen als VEV-voorzitter Jef Roos en Tijd-voorzitter Jo Cornu vorig jaar maakten. Hun redenering leidde tot de voorkeur van de raad van bestuur van Tijd voor De Persgroep/Roularta. Een maand later moesten de bestuurders op hun keuze terugkomen. "De raad heeft vastgesteld dat er geen consensus is bij de aandeelhouders." Het was een erg pijnlijke episode voor Jef Roos. Teruggefloten worden als voorzitter op een ogenblik dat je al openlijk voor je keuze bent uitgekomen, is geen aangename ervaring. In een gewone onderneming wordt er voor minder ontslag genomen. Gelukkig bood de redactie van de krant een uitweg voor Roos. Hij kon zich op een elegante manier verschuilen achter de journalisten die zich tegen een verkoop kantten. Zij vrezen voor hun onafhankelijkheid onder de vleugels van De Persgroep/Roularta of de VUM/Concentra. "Het VEV zou nooit verkopen tegen de zin van de redactie", haastte Roos zich. Blijft natuurlijk de vraag van Cornu en het management van Tijd, zoals Jan Lamers, voor een sterkere kapitalisatie.

Misschien wel de meest frappante vaststelling in het dossier is het ongelooflijke gestuntel van een organisatie die door en voor ondernemers werd opgericht. Dat gestuntel geldt trouwens ook voor het management van Tijd. In de lente van vorig jaar werden de contacten met geïnteresseerde Vlaamse mediagroepen gelegd. Als je zo een stap zet, lijkt het logisch dat de belangrijkste aandeelhouder op de hoogte is. Als dan achteraf een voorkeur wordt uitgesproken voor een van de kandidaten, lijkt het even logisch dat die aandeelhouder langs de zijlijn de stappen mee volgt en zich achteraf niet nog eens moet afvragen of hij eigenlijk wel wil verkopen. Pijnlijk als een van de kandidaten al ernstig benaderd werd en alvast de indruk krijgt dat het menens is. Pijnlijk ook voor het management dat pas op dat ogenblik, we schrijven tweede helft van december, aan de VEV-beslissers moet gaan uitleggen waarom ze het eigenlijk doen en dat ondertussen ook een groot deel van het personeel over zich krijgt wegens onvrede met een verkoop. Van een verkeerd inschatten van de situatie gesproken.

De bestuurders van het VEV zullen er woensdag een "consensus" over moeten vinden, want dat woord werd door een ondervoorzitter gebruikt. Het ziet er dus niet naar uit dat men het tot een stemming laat komen.

Misschien zorgt Tijd voor een elegante uitweg. Het bod van De Persgroep/Roularta loopt tot eind maart. Als het VEV lang genoeg wacht, houdt de combinatie het misschien voor bekeken. Dat is vooral tegenslag voor Van Thillo die de overname van Tijd goed kan gebruiken om de nakende beursgang op te fleuren. Het bod van de VUM/Concentra werd al eerder afgewezen en stelt volgens verschillende bestuurders van Tijd eigenlijk niets voor. Van Biblo wordt niet meer gesproken. De Antwerpse Beurscommissie hoeft naar eigen zeggen nog niet onmiddellijk te verkopen.

Ondertussen kan gewerkt worden aan een financiële constructie waarbij groepen als Ackermans & van Haaren (AvH), Gevaert of Gimv een kapitaalverhoging dragen. De strategie lekte deze week uit in De Standaard, maar viel niet bij iedereen in goede aarde. Bij de redactie bijvoorbeeld waar langzaam aan het besef groeit dat men de keuze heeft tussen onmiddellijk 'verPersgroeping' of geleidelijke 'verVUMming'. Of moet er misschien iets anders gezocht worden achter de kandidatuur van Marc Francken (Gevaert) of Luc Bertrand (Ackermans & van Haaren) om de financiële noden van Tijd te verhelpen? Zowel Gevaert als AvH zijn aandeelhouder van de Vlaamse Uitgeversmaatschappij. Francken is bestuurder van de groep.Wat het bestaan van Chinese walls betreft, waar Francken naar verwijst om belangenvermenging tegen te spreken, heeft een Tijd-bestuurder zo zijn mening. "Bertrand een passieve en belangeloze aandeelhouder? Laat me niet lachen. Dat zou dan toch erg tegen zijn natuur zijn." Er is trouwens iets vreemd aan het gedrag van Francken. Bij de stemming in november verliet hij de raad van bestuur van Tijd wegens belangenvermenging. Nu Gevaert financieel te hulp schiet luidt het dat het geen belangenvermenging hoeft te zijn.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234