Vrijdag 30/07/2021

Smaakmakers

Het genie achter 'House of Cards' deelt zijn smaakmakers met de wereld

null Beeld Judith Jockel
Beeld Judith Jockel

De Brit Michael Dobbs is het genie achter de tv-serie 'House of Cards', waarvan seizoen 3 volgende maand op Netflix wordt gegooid. Voor de sappige verhaallijn had hij inspiratie te over, dankzij zijn verleden als politicus, reclameman en adviseur van Iron Lady Margaret Thatcher. Ook deze persoonlijke favorieten deelt hij graag met de wereld.

Michael Dobbs zat bij het zwembad van een vakantiehuis op het Maltese eiland Gozo en was woedend. Om wat er de maanden daarvoor was gebeurd, om het slechte boek van een gevierd schrijver dat hij voor zich had liggen - nu ja, om alles eigenlijk. Het lezen van een roman op vakantie had hem rust moeten brengen na een periode van spanning op zijn werk. In plaats daarvan zat hij maar te klagen over de onzin die hij in het boek aantrof.

Zijn vrouw was het zat. "Ik ben niet voor het eerst in jaren op vakantie om jou te horen zeuren", sprak ze. "Schrijf zelf een boek, als je denkt dat je het beter kunt."

Hij dronk wijn, en nog meer wijn, en uiteindelijk schreef hij twee letters op papier: F. U.

"Zoals je wellicht weet," zegt hij nu, licht naar voren buigend om zachter te kunnen spreken in de theesalon van The House of Lords, het Britse Hogerhuis, "staat dat in het Engels ook voor 'fuck you'. Inderdaad, ik kon wel wat therapie gebruiken."

Die welgemeende F. U. was gericht aan de wereld die hij net had verlaten: de politiek, het gekonkel in Westminster, zijn baas Margaret Thatcher. Dobbs behoorde tot haar vertrouwelingen, al sinds 1975. Hij was haar adviseur, speechschrijver en uiteindelijk stafchef. Tijdens de campagne van 1987 liepen de spanningen zo hoog op dat ze een week voor de verkiezingen knallende ruzie kregen. Hij moest misschien een andere baan gaan zoeken, concludeerden ze. "Nou ja," grinnikt hij, "zij stond erop."

De letters F. U. betekenden ook het begin van het personage Francis Urquhart in House of Cards, het boek dat hij die vakantie begon te schrijven. Het zijn de initialen van de hoofdpersoon en ze kenmerken diens levenshouding: 'fuck you'. Dobbs wilde niet uit de school klappen over Thatcher, dat zou hij goedkoop vinden. Nee, hij zou zijn ervaringen op een creatievere manier gebruiken.

Daar aan het zwembad had hij niet gedacht dat hij de politieke thriller ooit zou voltooien. Of dat het boek zou worden uitgegeven, dat het een succes zou worden en dat de BBC er twee jaar later een televisieserie van zou maken. Hij had ook niet kunnen bevroeden dat hij 25 jaar later een telefoontje uit Hollywood zou krijgen met de boodschap dat ze een Amerikaanse versie van House of Cards wilden maken, met Kevin Spacey in de hoofdrol en David Fincher als regisseur.

De aansporing van zijn vrouw, inmiddels een ex, veranderde zijn leven. Ook nu nog: door het succes van de Netflix-versie, waarvan Dobbs uitvoerend producent is, krijgt hij fanmail en verzoeken vanuit de hele wereld, van China tot Kirgizië. "In Kirgizië houden we van House of Cards", draagt hij in gebrekkig Engels met Russisch accent voor. "We zijn te arm om de serie zelf te kopen, daarom stelen we die van de Russen. Kom hierheen, we maken een nationale held van je."

Na House of Cards schreef hij nog negentien boeken, waaronder een aantal romans over het leven van Winston Churchill. Hij combineert het schrijven sinds 2010 met het lidmaatschap van het Britse Hogerhuis. Dat verzoek kreeg hij van David Cameron, een goede bekende. Dobbs stond net postzegels af te rekenen in het postkantoor van zijn dorp toen hij werd gebeld door de Britse premier. "Michael", zei die,"'ik zou graag willen dat je een titel aanneemt en ons vergezelt in The House of Lords." Sindsdien heet hij Lord Dobbs, languit: Lord Dobbs of Wylye.

Een lid van het Hogerhuis ben je voor het leven, en dus schuifelt er veel gesoigneerd grijs door de gangen van het parlementsgebouw. Aan de kapstok hangen waxjassen en vilten hoeden - het opgerolde yogamatje van barones Jolly is een van de weinige tekenen van lenigheid in de archetypisch Britse omgeving. De Hogerhuisleden vinden het deze maandagochtend lovely om elkaar weer te zien.

Dobbs leidt rond met een steviger tred dan die van zijn collega's. Half november werd hij 66, maar hij is, zo vindt hij, "behoorlijk onvolwassen" voor zijn leeftijd. In The Royal Gallery wijst hij op de kunstwerken die de winst op Napoleon verbeelden. "Het is heerlijk om hier een Franse president te ontvangen."

Hij gaat voor op het rode tapijt en vertelt over de brand van 1834 die een groot deel van het gebouw verwoestte, veroorzaakt door het onzorgvuldig verbranden van kerfstokken. Terwijl de parlementsgebouwen afbrandden, vocht het volk in de pubs voor een plek op de eerste rang. Dat begrijpt Dobbs wel, hij zou er zelf ook voor gaan zitten. Opgetogen: "Politici werden toen natuurlijk ook al gehaat."

Er klinkt begrip in door. Vraag Dobbs naar politiek en hij schetst een zwart beeld. De strijd om de macht vindt hij frustrerend en hard. Hij is veel gelukkiger als schrijver dan als politicus, benadrukt hij. Maar toch. Meerdere keren probeerde hij afscheid te nemen van het leven rond het parlement, maar op een of andere manier kwam hij er altijd weer terug.

Het liefst observeert hij de machinaties van macht, getuige zijn lijst met inspiratiebronnen: de drijfveren van politici, hun zwaktes en vaak tragische einde. Westminster is als een theater voor Dobbs. "Ik ben erg boos geweest op Maggie Thatcher", zegt hij. "Maar door haar heb ik wel een goede plek op de tribune van de geschiedenis gehad."

Politicus: Margaret Thatcher

"Politiek is niet voor aardige mensen", zegt Dobbs. "Om dingen te veranderen, moet je ze eerst afbreken en dan weer opbouwen. Dat leidt tot teleurstellingen. Het is de kunst om niet geliefd te willen zijn als politicus. Margaret Thatcher was niet uit op populariteit, ze wilde dingen voor elkaar krijgen."

Goede politici zijn bevlogen, vindt Dobbs, misschien zelfs obsessief. Ze worden gedreven door iets wat hij "private shame" noemt, vervelende ervaringen in hun persoonlijke leven. Wat dat voor Thatcher betekende? "Ze voelde zich als vrouw al haar hele leven een tweederangsburger. Ze zou niet naar Oxford kunnen, geen politicus kunnen worden. Doe niet zo gek, dachten veel mensen toen ze een gooi naar het premierschap deed. Zij wilde het tegendeel bewijzen, keer op keer."

Het was Dobbs die haar in 1979 als eerste mocht vertellen dat ze minister-president was geworden. Hij raakte halverwege de jaren 70 betrokken bij de Conservatieve Partij en noemt zich sindsdien "een overtuigde Tory".

"Groot-Brittannië stond op dat moment bekend als de zieke man van Europa. Alles lag stil, militante vakbonden hielden het land in hun greep met stakingen. Er was nauwelijks elektriciteit, de werkweek werd gereduceerd tot drie dagen. Mijn moeder, die toen al ziek was, werkte op een kantoor met twee jassen en handschoenen aan, zonder elektriciteit en verwarming. Ik weet nog dat ik in de bibliotheek een boek moest uitzoeken bij kaarslicht - belachelijk. Toen Thatcher beloofde de problemen aan te pakken, gaf iedereen haar weinig kans. Zij heeft, met anderen, een wonder verricht."

Waarom ging het in 1987 dan toch mis tussen hen? "Zij dacht dat we de verkiezingen gingen verliezen en gaf mij de schuld - uiteindelijk werd ze herkozen met een grote meerderheid. Ze was ongeduldig geworden, had haar tact verloren. Het overkomt bijna alle premiers, ze weten nooit wanneer ze moeten vertrekken. Churchill, Macmillan, Major, Blair, Brown: allemaal hingen ze met hun vingernagels aan het tapijt van 10 Downing Street terwijl het volk hen aan de kant zette. Thatcher was niet anders, zij heeft het alleen langer volgehouden. Dat maakte haar val nog tragischer."

null Beeld Judith Jockel
Beeld Judith Jockel

Schrijfplek: in bed

"Schrijven is moeilijk: het vraagt veel van je, in fysieke en emotionele zin. Om fris te blijven is het belangrijk om steeds van omgeving te veranderen", zegt Dobbs.

En dus schreef hij een paar boeken in bed. "Mijn zoons waren toen nog jong. Nadat ze om half acht 's ochtends naar school waren vertrokken, zette ik een kopje thee en ging weer in bed liggen met pen en papier. Het was warm en comfortabel, zonder computer en telefoon - een cocon, zoals slaapkamers horen te zijn. Ik kwam op het idee door Barbara Cartland, die honderden boeken schreef in het romantische genre - je moet ervan houden, ze zijn allemaal hetzelfde. Zij dicteerde het verhaal, liggend in een roze negligé, aan een jongeman aan haar voeteneinde. Mijn vrouw zag die constructie niet zo zitten, dus moest ik het alleen doen. Tegen de middag kleedde ik me aan en ging naar mijn kantoortje om wat ik met de hand had geschreven op de computer uit te typen. Dan is het niet erg om te worden gestoord, afleiding zit het creatieve proces niet meer in de weg."

De laatste paar boeken schreef hij op dezelfde wijze, maar dan bij de vijver in zijn tuin, tussen de kikkers, libellen en kevers. "Mijn vrouw bracht me af en toe een kopje thee."

Politicus 2: Winston Churchill

Dobbs schreef vier romans over Churchill. Hij kent alle details van het privéleven van de oud-premier en noemt hem dan ook bij zijn voornaam: Winston - alsof ze bij elkaar in de klas hebben gezeten. De vraag is nu: wat moeten wij weten over het persoonlijke leven van de oud-premier? "Het belangrijkste is: hij had een privéleven, net als iedereen", doceert Dobbs. "Dat vergeten we vaak als iemand zo op een voetstuk staat. Winston werd niet de grootste Brit in de geschiedenis doordat hij zo perfect was, nee: juist zijn onvolkomenheden maakten hem zo sterk."

"Hij had een verschrikkelijke jeugd. Zijn ouders keken nauwelijks naar hem om. Het is moeilijk om geen tranen in je ogen te krijgen bij het lezen van de brieven die hij naar zijn ouders stuurde met kerst. Hij wilde zo graag liefde van zijn vader en moeder, maar die kreeg hij nooit.

"Op de kostschool werd hij fysiek en mentaal mishandeld. Het schoolhoofd was zeer gewelddadig. Hij verdacht Winston van het stelen van een pot suiker en sloeg hem helemaal in elkaar, tot bloedens toe. Niet lang daarna sloop de 8-jarige jongen naar de studeerkamer van het schoolhoofd, stal zijn hoed en trapte die buiten kapot. In de wilskracht van dat jongetje zie je al iets van de 65-jarige man met whisky en sigaar, iemand die fantastische speeches gaf en de oorlog bijna alleen voerde. De negatieve ervaringen in zijn jeugd hebben hem hard gemaakt.

Dobbs kwam het incident met de suikerpot op het spoor toen hij de oude kostschool van Churchill bezocht. Voor aankomst verwachtte hij dat er minstens een vleugel van het gebouw naar de oud-premier vernoemd zou zijn, of een bibliotheek. Niets van dat. Hij meldde zich bij de balie en na een half uur kreeg hij een kartonnen doos in zijn handen gedrukt.

"Een kartonnen doos! Alleen in dit land springen we zo achteloos met onze helden om. Terwijl er fascinerende spullen in zaten: brieven, foto's, dagboeken... Toen ik de spullen aan het eind van de dag teruggaf, verontschuldigde ik me voor de tijd die ik hen had gekost, ze hadden vast elke dag iemand aan de balie die vroeg naar documenten van Winston. 'We hebben hier al tien jaar niemand meer gezien,' zei de vrouw. 'Daarom moesten we er zo lang naar zoeken.' En dat terwijl er honderden boeken over Churchill zijn verschenen. Ongelooflijk, toch?"

Toneelstuk: Julius Caesar van Shakespeare

"Julius Caesar, de machtigste man op aarde, is in zijn rug gestoken door vrienden", zegt Dobbs. "Dat is de essentie van politiek, al eeuwenlang. Het is misschien niet het beste stuk van Shakespeare, maar sinds ik het als 14-jarig jongetje op school moest lezen, ben ik erdoor gefascineerd - natuurlijk begreep ik nog niet alles. Het werk opende mijn ogen voor de schoonheid van taal. Ik heb het ontelbare keren gelezen. Elke keer als ik Shakespeare lees, word ik op mijn plek gezet als schrijver."

Is hij ook gefascineerd door het persoonlijke leven van Shakespeare, de private shame, zoals bij politici? Dobbs schudt het hoofd. "Nee, daar heb ik me nooit in verdiept - geen idee waarom. Misschien omdat ik hem begrijp: hij deed gewoon zijn werk, zoals ik doe. En dan was hij er ook nog eens heel goed in." Een lach: "The swine".

Acteur: Kevin Spacey

Op een ochtend, ongeveer vijf jaar geleden, vertelde zijn vrouw - de tweede - dat ze over Kevin Spacey had gedroomd. Dobbs hoorde het aan en dacht, ietwat bezorgd: hm, mijn vrouw droomt over Kevin Spacey.

Een paar uur daarna kreeg hij een telefoontje van een klein productiebedrijf dat eerder interesse had getoond in de verfilming van House of Cards. Hij verwachtte er niet veel van, er hadden zich in de loop der jaren wel meer productiebedrijven uit Hollywood gemeld, ook grote. "We willen nog steeds een serie maken van je boek", klonk het die middag aan de andere kant van de lijn. "Zojuist hebben we Kevin Spacey en David Fincher gecontracteerd. Wat vind je daarvan?"

"Moest ík daar iets van vinden?" zegt Dobbs nu. "Ik vond het geweldig. Toen wist ik dat het uitzonderlijk goed zou worden."

Hij werd als uitvoerend producent aan de serie verbonden. Hij bemoeide zich niet met het script, maar bezocht de set wel meerdere keren om de cast te vertellen over het verhaal.

"Ik vind Spacey een fantastisch acteur - een goed regisseur en producent bovendien, maar dat is niet de reden waarom ik hem hier noem. Ik waardeer vooral wat hij voor het vak doet. Hij weet dat hij invloed heeft en wil zijn kennis overbrengen. De afgelopen jaren heeft hij veel energie gestoken in The Old Vic Theatre hier in Londen, waarvan hij sinds 2004 creatief directeur is. Het theater zou sluiten, er zou een themabar van worden gemaakt. Hij heeft het gered."

Voetbalclub: Arsenal FC

"Een keuze voor een voetbalclub is vaak op weinig gebaseerd, niet? Ik ben geboren in Cheshunt, een dorpje ten noorden van Londen. Iedereen was voor Tottenham Hotspur, de club had daar een trainingscomplex. Ik was als enige voor Arsenal - geen idee waarom, het had ook Manchester United kunnen zijn. Maar: als je eenmaal van een club fan bent, blijf je dat vaak voor altijd. Ik ga ongeveer zes keer per jaar naar het stadion. Het is heerlijk daar, de massa regeert.

"Mijn zoons zijn supporter van Chelsea. Dat vind ik verschrikkelijk. Met een van hen kijk ik elke zaterdagavond naar Match of the Day, een pizza op schoot. Vaak heeft maar één van ons een goede avond. Ja, ik weet niet wat er is misgegaan in de opvoeding. Hij is ook al actief lid van Labour. Binnenkort begint hij aan een stage daar, die moest ik voor hem regelen. Mijn collega's hebben ervan gesmuld. "Hij groeit er wel weer overheen, hoop ik. Of hij begint aan de stoelpoten te zagen van mijn regering."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234