Maandag 24/01/2022

Het gelul van een strenge bovenmeester

conference

nederlandse komiek freek de jonge velt het laatste oordeel

De Nederlandse komiek Freek de Jonge had vrijdagavond de Brusselse Ancienne Belgique uitgekozen voor de officieuze première van zijn oudejaarsconference met de toepasselijke (werk)titel Het Laatste Oordeel. Zo'n conference is een aloude Nederlandse traditie: onder het genot van oliebollen laat de conferencier van dienst zijn licht schijnen over het bijna voorbije jaar. Om tegen eind december met een goed geoliede conference op de kijkkast te kunnen, gaat er een korte tournee aan de televisieopname vooraf.

Brussel / Eigen berichtgeving

Bart Willems

Freek begint met een moment van bezinning over een fundamentele kwestie. Een minuut lang verkeert het publiek in de waan dat de domineeszoon het over zoiets gewichtigs als de gebeurtenissen in Afghanistan zal gaan hebben. Maar nee: de Nederlandse voetbalsuperioriteit wankelt dezer dagen: "Jullie gaan wel, wij niet." Het op het Vlaamse publiek gerichte charmeoffensiefje werkt. Even. "Jullie zijn zo stil als je nadenkt", merkt Freek even later op. In Nederland komt het publiek naar Freek en dan zal er gelachen worden, want daar hebben ze voor betaald. Voor de lach van het Brusselse publiek moest Freek harder werken, en tipt hij ook de Belgische actualiteit aan. "SP.A? En die A staat voor? Antrax?" Het kan niet anders: in Het Laatste Oordeel ruikt het voortdurend naar de nasleep van de aanslagen van 11 september. In de woorden van de meester: de ineenstorting van de WTC-torens heeft genoeg stof voor grappen opgeleverd. Alles hangt samen met alles, in De Jonges onnavolgbare stijl. Van Jezus Christus via Gerard Reve en koning Albert naar prins Filip naar, natuurlijk, Osama bin Laden.

Snerend haalt De Jonge de discussie in zijn vaderland aan, of humor nog wel kan na 11 september. Moppen niet meer, stelt de komiek. Hij heeft zijn voorstelling dan ook aangepast aan de omstandigheden. Voor de aanslagen had hij een nummer geschreven naar aanleiding van de vaginamonologen, een voorstelling met door vrouwen uitgesproken teksten over de vagina, die momenteel een tournee door Nederland maakt. Freeks eigen lulverhalen. En natuurlijk wordt het publiek vervolgens getrakteerd op een paar even hilarisch als lugubere sketches over mannen die hun eigen penis te lijf gaan. Kut- en lulhumor is van alle tijden en het werkt: het zijn de enige momenten dat de onbedaarlijke lach door de zaal rolt. Een lach die bij Freek de Jonge als vanouds dient als de smeerolie voor de diepere laag in de voorstelling en zijn politieke engagement. De shock van 11 september, de bedreiging van de islam, de vrijheid van meningsuiting die in het gedrang komt, de wereld zal nooit meer hetzelfde zijn.

Als een ouderwetse bovenmeester trakteert De Jonge het publiek nog op een college over de gezamenlijke Nederlands-Belgische geschiedenis en de kruistochten: de bloedigste periode in de christelijke geschiedenis, daar hebben de moslims de mosterd gehaald. Het publiek mag zeggen wanneer en door wie Willem van Oranje is vermoord. Moordenaar Balthasar Gerards is de Osama bin Laden avant la lettre.

Rode draad door Het Laatste Oordeel is De Jonges oude schoolkameraad Engel, staande boven op het Hilton Hotel à la de Nederlandse rock-'n-rolljunkie Herman Brood, die in juli van het dak van het Amsterdamse hotel sprong. Het is De Jonges klassieke structuur: gooi een verhaal de zaal in, laat het los, en pak het later weer op. De overgangen mogen er zijn: "In het Hilton hebben ze tegenwoordig een zelfmoordarrangement. Inclusief Brood-maaltijd en een als piccolo uitgedoste stervensbegeleidster die u met de lift naar het dak brengt: 'Wel eerst even afrekenen voordat u springt, en zorg dat u beneden het rode kruis raakt.'"

De ontroering is er na het officiële einde van de voorstelling, als het applaus is weggeëbd. Tijdens een tweede bis geeft hij, hoe kan het ook anders met een domineeszoon, het publiek in dichtvorm nog iets mee naar huis. Om over na te denken.

Wat: Het Laatste Oordeel. Wie: Freek de Jonge Waar en wanneer: Ancienne Belgique, 16 november 2001. Tournee door Vlaanderen, tot 29 november, zie www.freekdejonge.nl

Ons oordeel: Een klassieke première van een conference: er is nog schaafwerk te doen. Maar verder het beste bewijs tot nu toe dat er na 11 september nog meer dan genoeg te lachen valt.

Van Jezus Christus via Gerard Reve en koning Albert naar prins Filip en, natuurlijk, Osama bin Laden

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234