Donderdag 05/08/2021

Het geluk van België en het verdriet van Nederland

null Beeld Ewald Engelen/twitter
Beeld Ewald Engelen/twitter

Ewald Engelen over hoe een politieke megacrisis een economische weldaad werd. Engelen is professor financiële geografie aan de Universiteit van Amsterdam en columnist voor de Groene Amsterdammer en Het Parool. Hij schreef deze bijdrage op uitnodiging van De Morgen.

Het is een paradoxale wereld waarin wij leven. Ga maar na: burgers en kleinbedrijven in het merendeel van de Eurozone snakken naar financiële adem, terwijl in Brussel, Frankfurt en de meeste Europese hoofdsteden een fatwa is uitgesproken tegen iedere kritiek op het aangescherpte Groei en Stabiliteitspact. Oftewel: wat economisch verstandig is - de teugels laten vieren - is politiek onmogelijk, en wat politiek moet - begrotingstekortreductie ongeacht de kosten - is economisch schadelijk.

Geen betere illustratie van deze paradox dan de verschillen in economische prestaties van België en Nederland. Waar Nederland zich nog steeds in een recessie bevindt en ook volgend jaar maar mondjesmaat groeit, daar boekte België in het tweede kwartaal alweer een kleine groei van 0,1 procent en wordt voor volgend jaar een groeipercentage van 1,1 verwacht. Sinds het uitbreken van de crisis is de Belgische economie cumulatief 4,7 procent meer gegroeid dan de Nederlandse.

En ook al doet Nederland het wat betreft staatsschuld (72 om 104 procent), werkloosheid (7,5 om 8,8 procent) en handelsbalans (een overschot van 9 procent om een tekort van 1,2 procent) beduidend beter, het is de groei die telt. Doordat de Belgische economie groeit, smelt het begrotingstekort als sneeuw voor de zon: van 4 procent in 2012 naar 2,6 in 2013 en 2,3 in 2014. Terwijl Nederland er met een krimpende economie maar niet in slaagt het tekort onder controle te krijgen. Na 54 miljard aan bezuinigingen en lastenverzwaringen staat er voor 2014 3,4 procent in de boeken, meer dan de 3,2 procent van 2013.

Langste formatie ooit
De verklaring is alweer een paradox. Jarenlang beschouwd als de verzinnebeelding van een zwak, gefragmenteerd en corrupt openbaar bestuur is het juist haar relatieve onbestuurbaarheid geweest die België heeft beschermd tegen de verwoestende daadkracht van bezuinigers en hervormers. Toen internationaal de desastreuze draai gemaakt werd van Keynesiaanse stimuleringspolitiek naar Friedmaniaans afknijpbeleid (in de zomer van 2010), begon België net aan haar langste kabinetsformatie ooit. Gedurende die 541 kabinetsvrije dagen kon de Belgische verzorgingsstaat doen waar ze voor uitgevonden was: haar burgers via de automatische stabilisatoren van dalende belastinginkomsten en groeiende uitkeringsuitgaven beschermen tegen de ergste schokken van de financiële implosie van 2008.

Dat geluk heeft Nederland niet gehad. Sterker nog, in een wanhopige poging om 'Belgische toestanden' te vermijden, hebben alle Nederlandse middenpartijen zich verloren in potsierlijke staaltjes daadkracht. Zie het Kunduz-akkoord van mei 2012. Zie de verkiezingsslogan van D66 van september 2012: en nou vooruit! En zie het monsterlijke regeer-akkoord van Rutte op 2 van oktober 2012, dat consistentie node ontbeert en haast en wanhoop ademt. Het resultaat is niet alleen een bezuinigingspakket van ongekende omvang maar ook een verzorgingsstaat waarvan alle onderdelen zo ongeveer gelijktijdig in revisie zijn.

Politieke dommekrachten
Bestuurlijke daadkracht is precies wat Nederland niet kan gebruiken. Het grootste verschil tussen België en Nederland zit hem in de private schuldenlast. Die is in Nederland tweeëneenhalf maal het gemiddelde besteedbaar inkomen en in België slechts een maal. Nederland zucht onder een private balansrecessie. Juist dan is beleidsrust en koopkrachtbehoud essentieel en doen politieke dommekrachten meer kwaad dan goed. Zo blijkt: sinds 2009 is de Belgische consumptie cumulatief met maar liefst 7,6 procent meer gegroeid dan de Nederlandse.

Zoals ik twee jaar geleden in een column voor de Groene Amsterdammer onder de titel 'Geluk van België' schreef: tijdens een crisis is stimuleren het beste wat je kunt doen en bezuinigen het slechtste. In dat laatste geval ben je zonder politici beter af.

Als Nederlands staatsburger zou ik voor Nederland wat meer Belgisch geluk wensen en wat minder Nederlandse dommekracht.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234