Maandag 23/09/2019

Het geluid van een treurende fanfare

Gesprek met Ferry Heyne en Wim ter Weele van de Nederlandse band De Kift

Koog aan de Zaan

Van onze medewerker

Christophe Verbiest

'Een vriend heeft onlangs uit een stapel recensies alle elementen die naar de muziek verwezen geplukt en het resultaat was een flinke volzin.' Tja, Ferry Heyne weet ook niet hoe je de muziek van De Kift moet omschrijven. De jongste cd van het vijftal,Vlaskoorts, bevat sporen van folk, maar evenzeer klinkt de groep soms als een treurende fanfare. Niet opvallend, maar toch op de verre achtergrond aanwezig is een punkspirit. Dat blijkt ook in het hoofdkwartier van het gezelschap in een kraakpand in Koog aan de Zaan, een plaatsje 10 kilometer benoorden Amsterdam, waar dozen met fotolijsten tegen de muur zijn gestapeld. De Kift maakt er een punt van de cd's origineel te verpakken. Na een sigarenkist en een ingenaaid boek, opteerde de band voor Vlaskoorts voor een fotolijst, waar middels een even eenvoudig als ingenieus systeem de cd in kan. Er zit een tekstboekje bij, uitgevoerd als een televisiegids en daarrond zit een fraai karton. Een dure grap? Niet als je alles zelfs plooit en verpakt, zeggen de Kifters.

Ook in muzikaal opzicht heeft het vijftal punkroots. Wim ter Weele, samen met Ferry Heyne de enige overblijver van de eerste bezetting, drumde zelfs een jaartje bij The Ex en de eersteling IJverzucht vertoont nog duidelijk sporen van een punkverleden. Ter Weele: "Nou ja, het idee alles zelf te doen namen we over. Maar de verschillen waren evenzeer aanwezig, vooral op muzikaal vlak. Kijk, we kozen van in het begin voor het Nederlands en de verstaanbaarheid van de teksten was primordiaal. Een gevolg daarvan is dat je vaak zacht probeert te spelen."

Ten tijde van IJverzucht bedacht zanger Maarten Oudshoorn de teksten. Toen hij na die debuutelpee de band verliet, zat De Kift met een probleem. De groep vond niet meteen een nieuwe zanger-tekstschrijver, waardoor Ferry Heyne achter de microfoon plaatsnam. Hij voelde zich niet geroepen om teksten te verzinnen, "dus moesten we een andere manier bedenken om ons verhaal te vertellen. Vanaf dat moment drukt De Kift zich uit middels de literatuur." Wat inhoudt dat de woorden voor de liedjes gecompileerd zijn uit romans, toneelstukken en gedichten, een vorm van sampling als het ware.

Heyne: "Vanaf Krankenhaus vertrokken we telkens van een grondidee waar we alles naartoe schrijven, zowel tekst, muziek als hoe het eruit ziet op een podium." De vorige cd, Gaaphonger, met als thema de overwintering van Willem Barentsz in 1597 op het pooleiland Nova Zembla, leidde zelfs tot een muziektheaterproductie. Ter Weele: "Een zeer leerzame en leuke ervaring, maar we hebben ook ontdekt dat, zeker in Nederland, het toneel en het popcircuit volkomen dichtgetimmerde, aparte werelden zijn." Heyne: "Het is nooit 'los' in een theater, waardoor er heel weinig wisselwerking is met het publiek, al lag dat ook wel aan de voorstelling. Het was het idee om er soort iglo van te maken, dat er een stolp van ijs overheen zou staan."

"Vlaskoorts is wat dat betreft een reactie op Gaaphonger, waarbij de muziek ook min of meer ondergeschikt was aan het verhaal. Voor Vlaskoorts was een van de uitgangspunten dat we gewoon weer eens onbekommerd muziek zouden maken." Pas daarna werkte Heyne aan de teksten. Daarvoor ging hij te rade bij habitués als Jan Arends, Werner Schwab en Wolfgang Borchert, maar ook een handvol nieuwe schrijvers maakte zijn entree in het Kift-universum. Vooral de Rus Venedikt Jerofejev en de Amerikaanse Flannery O'Connor waren, zeg maar, belangrijke tekstleveranciers.

Vlaskoorts is een aandoening waarmee arbeiders soms te kampen hebben bij het roten van vlas. De cd gaat toch duidelijk over meer. Heyne: "Nou, het landelijke en de geestelijke ontsporing. Vanaf dat punt ga je het beeld verder invullen: in die boerderij die we dan voor ogen hadden, woonden natuurlijk mensen, uiteindelijk bleek dat een gezin te zijn waarvan de zoon op een gegeven moment te vondeling is gelegd, Teerwater, door zijn moeder, Ella, omdat de vader van het gezin, Vlasboer, de boel zodanig terroriseerde dat het onhoudbaar bleek. En Vlaskoorts is eigenlijk het verhaal van Teerwater die in het heden op zoek is naar waar hij vandaan komt. Het is een soort reisverslag van Teerwater naar de ouderlijke boerderij en vooral naar zijn moeder."

Daarvoor putte Heyne uit twaalf verschillende boeken. Hoe slaagt hij erin om die met elkaar te verbinden? "Je combineert dingen. De boeken van bijvoorbeeld O'Connor, Jerofejev en Borchert gaan over hoofdpersonen die zich staande proberen te houden in een wereld waarin niet alles van een leien dakje loopt. Ze zweven ook tussen gezond verstand en waanzin en bevinden zich aan de rand van de samenleving. De sfeer die dat met zich brengt en de belevenissen van die hoofdpersonen maken dat ik verbanden zie tussen die boeken. En het gebeurt dus dat ik die hoofdpersonen op elkaar leg en de teksten gewoon door mekaar snijd, waardoor er in sommige gevallen andere, op zichzelf staande teksten ontstaan. En ze worden ook wel naar het verhaal van Vlaskoorts toegeschreven, ja."

Over sfeer gesproken, de toon van De Kift is vaak melancholisch. Ter Weele: "Dat klopt, de muziek is ook weleens omschreven als depressief, maar dat vind ik absoluut niet. Met name de muziek vind ik veeleer humoristisch dan treurig." Inderdaad.

Vlaskoorts verscheen in eigen beheer en wordt gedistribueerd door Play it Again Sam.

De Kift speelt vrijdagavond om 22.00 uur in het café van de Beursschouwburg, Auguste Ortsstraat 22-28, Brussel. De toegang is gratis. Info: (02)513.82.90. Op zaterdag 15 januari, met omlijsting van deejay Herr Seele, om 20.00 uur in de 4AD, Bortierlaan 3, Diksmuide. Tickets: 250 - 300 frank (6,20 - 7,44 euro). Info: (051)50.48.94.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234