Maandag 29/11/2021

Het geknakte riet van de oppositie

'Een oppositiepartij is een geit. Van haar wordt verwacht dat ze mekkert, niet dat ze ook nog melk geeft', meesmuilde de liberale coryfee Clair Ysebaert op het jongste VLD-congres. Dat de oppositiepartijen zo vaak mekkeren is inderdaad geen punt. Wel problematisch is dat ze dat vooral naar zichzelf doen.

Brussel

Eigen berichtgeving

Bart Eeckhout-Guns

Oud-CVP-voorzitter Marc Van Peel had de intellectuele eerlijkheid om deze week zijn partijbureau zelf te herinneren aan de bijbelse woorden die hij twee jaar geleden uitsprak. "Het geknakte riet zult gij niet breken", maakte Van Peel zich vrolijk op de CVP-nieuwjaarsreceptie van het verkiezingsjaar '99. Mikpunt van zijn spot was de VLD-oppositie. VLD-voorzitter Guy Verhofstadt had toen af te rekenen met interne spanningen en werd door de SP opnieuw uitgeroepen tot volksvijand nummer een. 'Paarse gedachte begraven', kopte deze krant in die periode. En kijk eens waar we nu staan. Om maar te zeggen dat de assertiviteit die de VLD vandaag tentoonspreidt morgen alweer ongepast kan blijken.

Als VLD-voorzitter Karel De Gucht breed glimlacht is het omdat de oppositie er inderdaad nog niet in geslaagd is de meerderheid in ademnood te brengen. Dat het racistische Vlaams Blok er in de parlementen niets van bakt, is niet nieuw. Wel nieuw is de verhoogde alertheid voor openlijke tekenen van het fascistische gedachtegoed van de Blok-top. De suggestie van Guido Tastenhoye om Brussel desnoods uit te hongeren als het zich niet wil aansluiten bij een onafhankelijk Vlaanderen, bleef niet onopgemerkt. De twijfels van toenmalig Blok-ondervoorzitter Roeland Raes over de holocaust evenmin. Zelfs Philip Dewinter kreeg zijn doorzichtige poging om zijn voordeel te doen met het ontslag van VU-minister Johan Sauwens op zijn eigen kop terug.

Of dat straks in het stemhokje de democratische partijen ook winst zal opleveren, is hoogst onzeker. Als de jongste gemeenteraadsverkiezingen iets hebben geleerd, dan wel dat het racistische merk 'Vlaams Blok' sterk genoeg is om in de kleinste gemeente de grootste idioot te laten verkiezen. Misschien kan de uitkomst van het proces tegen een aantal met het Blok gelieerde vzw's die sterkte wat temperen. Een goed beleid voeren en dat goed uitleggen lijkt een meer succesvolle strategie. Een akkoord sluiten over zonevreemde woningen is daar een goed voorbeeld van, in Het Belang van Limburg elke dag een nieuwe belastingverlaging aankondigen niet.

Blijven bij het Blok de interne spanningen meestal binnenskamers, dan is dat bij de Volksunie allang niet meer het geval. De politieke spreidzit om op federaal niveau oppositie te voeren en in Vlaanderen mee de regering te steunen is onhoudbaar gebleken. Zeker nadat Geert Bourgeois begin vorig jaar VU-voorzitter werd, dreven de twee kampen in de partij steeds verder uit elkaar. 'Verhofstadt verraadt Vlaanderen' was de weinig subtiele slogan waarmee Bourgeois zijn eerste politieke actie ondernam als VU-voorzitter. Voor Patrik Vankrunkelsven en Bert Anciaux werd het meteen erg moeilijk om met diezelfde Verhofstadt communautaire onderhandelingen te voeren.

Bij de gemeenteraadsverkierzingen verspeelde de VU de kleine winst die ze een jaar tevoren bij de parlementsverkiezingen gemaakt had. Het was het signaal voor het duo Anciaux-Vankrunkelsven om de contacten met andere partijen weer op te warmen. Alleen wisten ze niet goed welke partij, VLD of SP, te kiezen en wil Anciaux sowieso enkel vertrekken als hij ook het merk VU meekrijgt. Behalve die strategische discussie over de toekomst van de partij vergiftigden ook inhoudelijke meningsverschillen en wederzijdse persoonlijke afkeer de twisten op het Barricadenplein.

De tegengestelde standpunten van de groep-Bourgeois en de groep-Anciaux over Lambermont waren in dat kluwen slechts een voorwendsel om de interne strijd te beslechten. Dat is nog altijd niet definitief gebeurd. Alle ogen zijn gericht op dienstdoend voorzitter Fons Borginon, maar ook die heeft intussen de hoop begraven de partij in haar huidige vorm te redden. De vraag is dan ook niet of de VU splitst, maar wanneer. Nog voor het septembercongres? Bij de nieuwe voorzittersverkiezingen in oktober? Of laat de VU het doodvonnis pas door haar kiezers voltrekken?

Ook de CVP staat voor een belangrijk congres in september. De Vlaamse christen-democraten willen vanaf dan onder een nieuwe naam en met een nieuwe inhoud door het leven gaan. De voortekenen zijn ongunstig, stellen ook CVP'ers uit diverse hoeken vast. De eerste teksten van de nouveau CVP ademen nog altijd dezelfde vaagheid uit als die van de oude, en in de nieuwe naam blijft alvast een letter dezelfde: de C.

Wat de CVP vooral mist, is een oppositieleider, iemand waarnaar de camera's automatisch zwenken als paars-groen weer eens overhoop ligt met zichzelf. "Volgend jaar!", luidt het nu sussend. Het zal tijd worden: de CVP zal dan ruim tweeëneenhalf jaar uit de regering gewipt zijn. Binnen de CVP is voorzitter Stefaan De Clerck de enige met het appeal om de oppositie aan te voeren. Maar De Clerck heeft geen tijd. Het lukt hem zelfs nauwelijks om tegelijk burgemeester te spelen in Kortrijk (wat hij graag doet) en zijn partij te leiden (wat hij moet blijven doen). Kamerfractieleider Yves Leterme heeft wel tijd maar het publiek kent hem nog niet. En Pieter De Crem sterft van de goesting om de oppositie te leiden maar het CVP-establishment aanvaardt hem niet.

Het gestuntel van de CVP in de oppositie werd erg duidelijk in het Lambermont-debat. Niet alleen slaagden de Vlaamse christen-democraten er niet in om hun zusterpartij PSC aan zich te binden om paars-groen een spaak in het wiel te steken, nadien richten ze ook nog hun pijlen net op die PSC in plaats van op de Vlaamse meerderheid. Maar misschien kan de nederlaag bij Lambermont later ooit de basis van een overwinning blijken. Door de definitieve scheiding met de PSC heeft de CVP immers de handen vrij. Als na de volgende verkiezingen rood en blauw in Vlaanderen geen meerderheid hebben voor een paarse coalitie, zijn ze opnieuw aangewezen op een derde partner. Ze hebben dan de keuze tussen de groenen en de CVP. Louis Michel, die elke ochtend twee Ecolo'ers tussen zijn boterham legt, heeft zijn keuze al gemaakt.

De vraag is niet of de Volksunie splitst, maar wanneer

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234