Zondag 24/10/2021

Het gekapseisde kapitalisme

null Beeld UNKNOWN
Beeld UNKNOWN

De Costa Concordia is een geknipte metafoor voor de wereldeconomie, vindt PVDA-voorzitter Peter Mertens, auteur van het boek 'Hoe durven ze? De euro, de crisis en de grote hold-up

Een cartoon in de Spaanse krant La Vanguardia: de gekapseisde Costa Condordia ligt troosteloos in het water voor de Italiaanse kust en ondertussen verlaat de kapitein in een rubberbootje het zinkende schip. Als bijschrift: "Als dit een metafoor zou zijn voor de wereldeconomie, dan zouden de politici nu de kapitein en de rotsen aan het redden zijn, zij die het schip tot zinken brachten." Inderdaad, wie zit er in de reddingssloep?

De eerste winnaars van de bankencrisis van 2008 waren... de grootbanken. "Banken die too big to fail zijn, weten dat ze kunnen gokken. Winnen ze, dan wandelen ze naar buiten met de poen op zak. Verliezen ze, dan zal de belastingbetaler de rekening wel betalen", zegt econoom Joseph Stiglitz. Hij voegt eraan toe: "En het slechte nieuws is dat dit probleem veel groter is geworden door de crisis en de manier waarop ze is aangepakt. Er is meer concentratie in de bankierswereld, er zijn vandaag grotere banken dan vóór de crisis, en bovendien is de zekerheid dat ze gered zullen worden vandaag groter dan twee jaar geleden." In ons land is Dexia ondertussen al een tweede keer met de pet rond gekomen.

Goddelijke status

De tweede winnaars van de crisis zijn de grote speculanten. Zij hebben ondertussen een haast goddelijke status gekregen en worden vandaag braafjes 'de financiële markten' genoemd. Als waren ze keizer Nero, beslissen ze, met duim omhoog of omlaag, over de toekomst van gehele volkeren. Speculatieve hedgefunds (pas als je een miljoen dollar belegt, mag je meedoen), beleggingsdepartementen van banken, verzekeringsmaatschappijen en pensioenfondsen pokeren vandaag ongegeneerd met de toekomst van hele staten en volkeren. Die speculatie aan banden leggen zou de normaalste zaak van de wereld moeten zijn. Maar het gebeurt niet. De financiële kapiteins die ons op de rotsen hebben doen varen, zijn machtiger geworden dan ooit.

De derde winnaars van de crisis zijn de oververmogenden. Daar zitten uiteraard ook heel wat grootbankiers en speculanten bij. Uit het Global Wealth Report dat Credit Suisse vorig jaar uitbracht, blijkt dat de oververmogenden op aarde - het gaat slechts over een half procent van de volwassen wereldbevolking - hun oververmogen het laatste anderhalf jaar opnieuw met 29 procent zagen aanzwellen. Midden de crisis werden ze alweer rijker. Dat halve procent wereldmiljonairs beschikt nu over 38,5 procent van de rijkdom op aarde. Dat is: 89.100 miljard dollar. Die elite van nauwelijks 30 miljoen volwassen miljonairs bezit ondertussen meer dan dubbel zoveel dan 4 miljard andere volwassenen op aarde samen. Terwijl men 99 procent van de wereldbevolking oproept nog meer in te leveren, groeit de financiële obesitas van de 0,5 procent verder aan.

Die tweedeling wordt steeds groter, overal. De Verenigde Naties brachten een rapport uit dat meldt dat de armoede in Duitsland schrikwekkend stijgt. In het rapport staat te lezen dat een recordaantal Duitsers, 13 procent van de bevolking, onder de armoedegrens leeft. Er zijn 2,5 miljoen kinderen bij. En 1,4 miljoen mensen mét een baan. Working poor dus. Aan de andere kant kwamen er in Duitsland in 2010 vijftigduizend miljonairs bij. Dat is 7,2 procent meer dan het jaar voordien. Ze zijn nu met 862.000, de Duitse miljonairs. Aldi-chef Karl Albrecht bijvoorbeeld. Hij zag zijn privévermogen toenemen tot 17,7 miljard euro. Of Susanne Klatten van BMW die niet weet wat gedaan met haar 10,1 miljard euro persoonlijk fortuin. De rijkdom uit de samenleving is niet verdampt. Ze heeft zich verplaatst. Naar een steeds kleinere groep mensen, die steeds meer oververmogend worden. En het allergrootste probleem is dat men deze kapiteins ongestoord met de buit laat gaan. Er bestaat zelfs geen discussie over.

Het kapitalisme heeft de reddingssloepen uitgezet voor grootbanken, speculanten en oververmogenden. Diegenen die het systeem hebben doen kapseizen. We hebben dringend een andere logica nodig. Een logica die van de bankensector opnieuw een publieke sector maakt, in dienst van de reële economie. Die de speculatie van de grootste maffiosi aan banden legt. Een logica die een miljonairstaks invoert om een deel van het oververmogen naar de samenleving te laten terugvloeien. Dat zal niet vanzelf gebeuren. Maar, zoals Jacques Brel al wist: "De grootste vorm van waanzin is deze wereld te accepteren zoals hij is en niet te strijden voor een wereld zoals hij zou moeten zijn."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234