Zondag 29/11/2020

Lokale politiek

Het geheime wapen van N-VA: gemeentefusies

Nadia Sminate (N-VA) lost morgen Jozef De Borger (CD&V) af als burgemeester van Londerzeel.Beeld Belga

Nadia Sminate (N-VA), die morgen burgemeester wordt in Londerzeel, organiseert in 2016 een referendum over een mogelijke fusie met aangrenzende gemeenten. "Logisch dat CD&V de fusies als een bedreiging ziet."

Rijdt u binnenkort voorbij Londerzeel-op-den-Bos tussen Antwerpen en Brussel? De kans bestaat, want begin 2016 mogen de inwoners van Londerzeel zich uitspreken over een fusie met buurgemeenten Kapelle-op-den-Bos, Meise of Merchtem. Dat verkondigt aantredend burgemeester Nadia Sminate (N-VA) aan de vooravond van de sjerpwissel in Londerzeel. Morgen lost zij huidig burgemeester Jozef De Borger (CD&V) af.

"De Vlaamse regering heeft onlangs een decreet goedgekeurd om gemeenten vrijwillig te laten fuseren. Daar krijg je ook een financiële bonus voor. Ik zie daar wel voordelen in", zegt Sminate. Dat de politica meteen een referendum inschakelt, een politieke primeur, heeft te maken met de houding van coalitiepartner CD&V. De CD&V-afdelingen van Londerzeel en Kapelle-op-den-Bos verwierpen dinsdagavond een fusie van de twee gemeenten. De christendemocraten willen van geen fusie weten.

500 euro schuld per inwoner

Toeval is dat allerminst. De gemeentefusies zijn een belangrijke factor in de machtsstrijd tussen N-VA en CD&V. Alles heeft te maken met de gemeenteraadsverkiezingen van 2018. Tijdens de vorige verkiezingen in 2012 haalde N-VA voor het eerst heel wat burgemeestersjerpen binnen, maar moest ze in een millimeterspurt de duimen leggen voor CD&V. Intussen domineert de partij van Bart De Wever wel op Vlaams en federaal niveau. Die dominantie wil ze in 2018 ook op lokaal niveau verankeren. Maar daarvoor moet ze wel voorbij CD&V.

Haar geheime wapen? Zo veel mogelijk gemeentefusies. Voor de zomer keurde de regering-Bourgeois een voorstel goed van minister van Binnenlands Bestuur Liesbeth Homans (N-VA). Gemeenten kunnen zich tot eind 2016 vrijwillig opgeven om te fuseren. In ruil krijgen die gemeenten een fikse bonus: een overname van 500 euro schuld per inwoner. "Veel gemeenten hebben hun interesse in een fusie al laten blijken", zegt Homans' woordvoerder. Ook de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG) merkt dat het taboe rond de gemeentefusies weg is. "Hier en daar worden al gesprekken gevoerd, dat is al een belangrijke stap", zegt Jan Leroy, directeur van de VVSG.

Hoewel CD&V het decreet mee goedkeurde, ziet ze die deadline van 2016 niet zitten. De christendemocraten pleiten voor een 'versterkte samenwerking' tussen gemeenten, als tussenstap naar een volwaardige fusie. "CD&V doet het vooral goed in de kleinere, landelijke gemeenten. Het is dus logisch dat zij de schaalvergroting als een potentiële dreiging ziet", zegt politicoloog Johan Ackaert (UHasselt). Al nuanceert Ackaert die angst ook. "Tijdens de vorige gemeenteraadsverkiezingen is gebleken dat de kiezer niet bepaald trouw blijft aan zijn partij. Het is dus onmogelijk om het toekomstige bestuur van een gefuseerde gemeente te voorspellen."

Voor de zomer keurde de regering-Bourgeois een voorstel goed van minister Liesbeth Homans: gemeenten kunnen zich tot eind 2016 vrijwillig opgeven om te fuseren.Beeld BELGA

Besnuffelen

"Wij zijn niet bang van fusies. Alleen is die harde deadline niet de juiste methode", zegt CD&V-fractieleider Koen Van den Heuvel, zelf burgemeester van de gemeente Puurs. Volgens de CD&V'er heeft de volksraadpleging in Londerzeel weinig kans op slagen. "Het heeft geen zin om holderdebolder een referendum te organiseren. Gemeenten moeten naar elkaar kunnen toegroeien, elkaar besnuffelen. Anders maak je de discussie op voorhand onmogelijk."

Sminate begrijpt de kritiek van coalitiepartner CD&V niet. "De christendemocraten hebben het regeerakkoord mee ondertekend. Je zou verwachten dat ze dat loyaal uitvoert, maar blijkbaar niet", zegt de N-VA-politica. De kersverse burgemeester is vastberaden het referendum door te zetten. "Als mijn coalitiepartner blijft tegenspartelen, dan ga ik er in mijn eentje mee door. De N-VA heeft tenslotte een meerderheid in Londerzeel."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234