Zaterdag 25/09/2021

Film

Het geheim van sprookjesfilms voor volwassenen

null Beeld rv
Beeld rv

Met 'Into the Woods' brengt Disney opnieuw een donker sprookjesverhaal met een eigentijdse twist. Populair bij tieners en volwassenen dankzij de magische combinatie van herkenning en verrassing

Er was eens, niet eens zo lang geleden, een tijd waarin sprookjes de basis waren voor zeemzoete tekenfilms. De laatste tijd zijn ze volwassener geworden. Donkerder, zoals ze ooit waren bedoeld. Anno 2015 zijn live-action-sprookjes big business voor een rijper publiek. Maar waarom sprookjes?

"Dat heeft te maken met de eerdere trend van fantasyfilms", zegt Vanessa Joosen (Universiteit Antwerpen), die kinder- en jeugdliteratuur onderzoekt. "Sinds de hype rond Harry Potter, de Tolkien-boeken en 'The Hunger Games' blijven filmmakers zoeken naar gelijkaardige stof. Sprookjes komen dan snel in het vizier, zij het met een klemtoon op geweld en seks. De films hebben de donkere kant die sprookjes ooit hadden weer opgepikt, zelfs uitvergroot."

In 2010 maakte Tim Burton zijn bewerking van 'Alice in Wonderland'. Vorig jaar passeerde 'Maleficent' de revue, het verhaal van Doornroosje met de focus op de boze fee, gespeeld door Angelina Jolie. Deze week verschijnt 'Into the Woods', een Disneyfilm naar de gelijknamige musical die de verhalen van een handvol Grimm-sprookjes mengt. Zoiets doet ook de populaire Amerikaanse tv-serie 'Once Upon a Time', bij ons te zien op Netflix en Prime. Daarin worden alle sprookjesfiguren naar onze wereld verbannen.

"Op zich is dat samenbrengen van personages uit verschillende verhalen of verplaatsen in een andere context niets nieuws", zegt Joosen. "In de literatuur zijn al Nederlandstalige voorbeelden uit de jaren twintig te vinden. Boeken waarin personages van hier naar de sprookjeswereld reizen en allerlei personages tegenkomen. Die combinatie van herkenning en verrassing werkt. Het is dezelfde formule die je terugziet in films als 'Maleficent'. Het zijn moderne bewerkingen van klassieke verhalen die we kennen uit onze kindertijd. De plot wordt aangepast, er wordt meer inzicht gegeven in de personages en er wordt een beroep gedaan op de voorkennis van de kijker. Dat maakt het zo leuk, omdat je weet hoe de sprookjes normaal horen te lopen."

Meryl Streep in 'Into the Woods'. Beeld rv
Meryl Streep in 'Into the Woods'.Beeld rv

Geëmotioneerd

Al hoeft een twist in het verhaal niet altijd, meent Serge Van Eyck, marketingdirecteur van The Walt Disney Company in België. "In maart brengen we 'Cinderella' uit, een live-action-versie die niet erg afwijkt van de originele Assepoester-tekenfilm. Ik heb de film net gezien. Ik kende het verhaal, en toch bleef ik geboeid, zelfs geëmotioneerd kijken. Regisseur Kenneth Branagh is erin geslaagd die typerende wereld perfect weer te geven, zoals de prachtige, grootse balscène. Dan is een twist echt niet nodig.

"Sprookjes zijn van alle tijden en zijn er altijd voor verschillende doelgroepen geweest. Met 'Into the Woods' mikken we op een wat ouder publiek, maar 'Cinderella' is dan weer een echte familiefilm."

Wat ze allemaal wel doen, is inspelen op onze nostalgie. "Het moderne recycleren zien we niet alleen bij sprookjes, maar bij tal van mediaproducten", zegt Joosen. "Ook 'The Teenage Mutant Ninja Turtles', 'The Muppets' of 'Beertje Paddington' kregen onlangs een remake. Allemaal doen ze een beroep op de nostalgische gevoelens van volwassenen, die de films op hun beurt delen met hun kinderen."

Ook Johnny Depp komt even piepen in 'Into the Woods'. Beeld rv
Ook Johnny Depp komt even piepen in 'Into the Woods'.Beeld rv

Special effects en geweld

Iets waar ze bij een bedrijf als Disney inderdaad niet blind voor zijn. "We merken dat de klassieke tekenfilms uit de jaren veertig tot zestig nog altijd nieuwe generaties blijven aanspreken", zegt Van Eyck. "Hoewel films uit die periode vaak als traag en verouderd worden gepercipieerd, blijft de inhoud toch bekoren. Ouders ervaren ze nog altijd als iets leuks, kopen de dvd's en delen de films met hun kinderen. Met de technieken van vandaag willen we die verhalen ook blijven vertellen."

Special effects en gewelddadige scènes maken sprookjesfilms alvast interessanter voor een mannelijk publiek. Daarnaast zijn de meeste hedendaagse verfilmingen niet langer de opgekuiste sprookjes met prinsessen in klassieke rollenpatroon. Perfect voor de dames, dus.

"Disney gaat mee met zijn tijd en durft zijn eigen geschiedenis te relativeren", vindt Joosen.

"Ook in hun animatiefilms laten ze de gedateerde ideologieën en wereldbeelden los. Volgens mij heeft een parodie als 'Shrek' de deur opengezet voor de twists die films als 'Rapunzel' en 'Frozen' aan de bestaande verhalen geven. Of aan de rol die de vrouwen erin krijgen." Wat men bij Disney erkent. Van Eyck: "Er wordt steeds vaker afgeweken van de verhalen met een laag caramelsaus erbovenop, ook in onze animatiefilms."

En uiteindelijk passen al die nieuwe sprookjesverfilmingen in de rijke traditie van het genre, door de eeuwen heen. Joosen: "Er bestaan duizenden versies van die verhalen, telkens aangepast aan de noden van vertellers en publiek. Deze nieuwe, donkere films liggen dus perfect in de lijn van hoe sprookjes door de eeuwen heen zijn geëvolueerd."

'Into the Woods', vanaf 21 januari in de bioscoop.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234