Woensdag 17/07/2019

Het geheim van de leraarskamer

Leerlingen loeren stiekem binnen, leerkrachten houden de lippen dicht. Over de leraarskamer hangt een waas van mysterie. Een oud-bewoner vertelt. 'In het beste geval is het een tweede huiskamer, in het slechtste een kippenhok.'

Ze lacht. Zucht. Zegt: "Goh, de leraarskamer. Ik denk er nog vaak aan, want ik mis die typische sfeer. Op het einde van het schooljaar ben je elkaar kotsbeu, maar na twee maanden vakantie kijk je ernaar uit elkaar op 1 september terug te zien. Een beetje zoals bij familie dus."

Ze is 36, nog heel even, en oud-leerkracht, voor het leven. Tien jaar stond ze in het onderwijs, tien jaar zat ze in de leraarskamer. De plek waar leerlingen zwierig over verzinnen, als gelovigen over hun hemel, en leraars zedig over zwijgen. "Achter de gesloten deur van de leraarskamer gaat een volstrekt unieke habitat schuil."

Je ziet er niet alleen de brievenbussen, tafels en kastjes, met foto van lief of kind. Je hoort er ook de rituelen. De eerste die 's ochtends in de leraarskamer komt, zet koffie. Of hij zelf koffie lust of niet. En wie bespaart op pads, draait op voor de kosten.

Zij: "Kwaad dat die collega toen was. Ze had een espressomachine van thuis meegebracht, met een hele lading pads erbij, omdat de koffie uit de thermossen niet te drinken was. We hadden afgesproken dat iedereen om de beurt nieuwe pads zou kopen, maar op den duur brachten sommige collega's goedkope pads van Aldi of Colruyt mee. Na een paar weken was de espressomachine kapot, en dat was volgens haar enkel en alleen aan die goedkope pads te wijten natuurlijk. Toen was de leraarskamer toch even te klein."

Tweede huiskamer

Je voelt er, zo zegt onze ex-leerkracht voor het leven, zowel de warmte als de wrok. In het beste geval is de leraarskamer een tweede huiskamer, een baarmoeder in het lichaam genaamd school. Twee hangplanten, meer bruin dan groen, op de kast. Pantoffels en sportschoenen in de hoek. Een zitbank voor een middagdut. Een koelkast vol yoghurt, sla en melk.

Zij: "Op een bepaald moment waren bijna alle vrouwen samen aan het diëten geslagen, wat door de mannen uiteraard op gelach werd onthaald. Heel typerend. Zulke kleine dingen worden trouwens sterk bepaald door het lessenrooster dat je in het begin van het schooljaar toegekend krijgt. Met wie je 's middags eet, de springuren overbrugt of 's avonds nog wat napraat: het maakt een groot verschil in de beleving van je job. De leraarskamer is ook de plek waar je elke ochtend je dag opstart. Je krijgt er te horen welke collega's ziek zijn, en bij welke lessen je dus eventueel moet inspringen. Alles gebeurt daar eigenlijk, het is het zenuwcentrum van de school."

In het slechtste geval, jawel, is de leraarskamer een kippenhok. Wespennest. Slangenkuil. Een laboratorium voor moppen zowel als vetes. Een broeihaard van conflict, net zozeer als de speelplaats aan de andere kant van de deur. "Ik heb het meermaals meegemaakt dat collega's aan het wenen waren in de leraarskamer. Meestal door privéperikelen, zoals een ziek kind of een slechte periode in hun relatie, maar af en toe ook omdat ze het gedoe niet meer konden verdragen."

Vijftig man aan de deur

Pesterijen heeft ze zelf nooit gezien, zegt ze, maar mensen zijn nu eenmaal niet altijd even lief voor elkaar. Bart Koubaa schreef er een boek over, De leraar, waarin je leest: "Denken ze nu waarlijk dat ik dokter, maatschappelijk werker en leraar in één ben?", en waarover hij zei: "De leraarskamer is verzuurd."

Zij: "Hoe jammer het ook is, toch krijg je in de leraarskamer vaak met kliekjesvorming te maken. Jong en oud zoeken elkaar op, net als regenten en licentiaten. Naast kleine groepjes van tafels was er ook een grote tafel, meestal zo'n vijftien man die daar 's middags rond zat. Soms werd er over politiek gepraat, soms over literatuur, vaak over wasproducten en wat er 's avonds thuis op het menu zou staan. Je weet al snel wie een voorkeur heeft voor welk soort gespreksonderwerp, en daardoor worden groepjes gevormd. Net als op de speelplaats."En voor je het weet, heb je kliekjes. Roddelen is ook vaste prik in de leraarskamer, over zowel collega's als leerlingen. Het is de ideale plek om informatie uit te wisselen over de goede leerlingen of je mening te ventileren over de probleemgevallen."

Rest de vraag hoe hoog de wal tussen leerling en leerkracht heden is, in een tijd waar drempelvrees door vriendschapsgeloof is vervangen. Zij aan zij op Facebook, samsam in de leraarskamer?

Zij, nog een laatste keer: "Toen ik als leerkracht begon, voelde je duidelijk dat de leerlingen bang waren om naar de leraarskamer te komen. Er werd stilletjes geklopt, en heel stiekem naar binnen geloerd. Maar de laatste jaren stond er bij wijze van spreken constant vijftig man aan de deur. Ze bleven wel nog steeds buiten staan, voor de dorpel, maar de mythe van de leraarskamer is stilaan aan het verdwijnen, vrees ik."

Morgenavond om 22 uur start op Canvas De leraarskamer, een verhalenreeks van acht afleveringen over het Vlaamse middelbare onderwijs van de jaren 50 tot nu.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden