Zaterdag 22/01/2022

Het geheim van de Glazen Boterham @AL Inleiding:'Kijk mannen, boterhammekes met plattekaas.' De vijftiger wijst spottend naar het tafeltje naast hem. De rest van het gezelschap proest het uit, terwijl de plattekaasman ietwat beteuterd naar de knalgele bro

'We drinken nog steeds, maar nu op een andere manier en vooral op andere momenten'

Cathy Galle

Zowat elke middag zitten ze op post. Aan het vierde tafeltje van rechts in Brasserie The Paddock op het Brusselse Madouplein. Erik en Roger met een Brugs Tarwebier, Luc met zijn Grimbergen en Robert en Frans met een 'Stellaake van 33' voor de neus. Zitten ze hier niet, dan zitten ze hier tegenover, in café Madou. Aan het tafeltje helemaal achteraan. Soms gaan ze ook 'ondergronds', waarmee dan de cafeetjes in de metrogang worden bedoeld. Maar waar ze ook postvatten, er staat steevast een pint bier voor hun neus.

Dat ze een uitstervend ras zijn, beseffen ze goed. "Die jonkies doen niet meer mee. Ze mogen niet meer van moeder de vrouw denk ik", mijmert Erik, die zich meteen opwerpt als 'woordvoerder' van de drinkebroers. Alle vijf werken ze bij het Fonds voor de Beroepsziekten. Kantoorwerk, nine to five dus. En tijdens de kantooruren eten ze niet, of toch niet wat doorgaans onder 'eten' verstaan wordt. "Als ontbijt spek met eieren en een paar goeie bruine boterhammen", legt Erik zijn dag uit. Zijn vrouw geeft hem wel altijd een goed gevulde brooddoos mee. "Ze snapt niet dat ik aan drie Brugse Tarwebieren 's middags genoeg heb om te overleven", klinkt het grinnikend. "Daar zitten genoeg voedingsstoffen in om een dag voort te kunnen."

De brooddoos blijft de hele dag onaangeroerd in de boekentas steken. Behalve in noodgevallen, of wanneer er bij uitzondering 's middags geen tijd is om lunchpauze te nemen. Over zijn jongere collega's is de vijftiger niet echt te spreken. "Bah, mietjes", briest hij. "Zo'n schone traditie, maar zij willen niet mee hé. De jongeren gaan liever een dagschotel eten, waarbij ze dan een zuinig biertje of wijntje drinken. Een zeldzame keer komen ze beschonken binnen. Dan zijn ze gaan lunchen met een of andere hoge bons die hen volgegoten heeft. Dat blijkt goed te zijn voor wie carrière wil maken."

Uitbater François kan dat enkel maar beamen. "De voorbije jaren is er echt een kentering gekomen. Voorheen zag je hier groepjes vaste drinkers uit de Madoutoren. Ze kwamen bij mij aan de toog zitten of hadden hun vast tafeltje. Sommigen aten een broodje of een croque uit het vuistje, maar dat was eerder een minderheid. Niet dat ze zich echt zat dronken, maar vaak gingen ze toch aangeschoten naar buiten. De meesten zijn nu met pensioen, of komen hier in elk geval niet meer. Behalve enkele uitzonderingen is de Glazen Boterham niet meer. Een verhaal dat ik bij veel van mijn collega's al gehoord heb."

Waar de drinkers nog wel te vinden zijn, is aan het Zuidstation, menen de last of the Mohicans van de Madoutoren. "Die van de Zuidertoren, die kunnen er wat van. Vroeger was de Madoutoren het ergst, nu is de Zuidertoren ons voorbijgestoken."

In de overwegend Portugese cafeetjes aan de Zuidertoren stikt het inderdaad van het volk. De tafeltjes zitten vol met mensen die van een - overigens erg goedkope - dagschotel genieten, maar aan de toog staan de echte mannen, meent uitbater François Marrain. Hij heeft ook een definitie van die echte man. "Ze zijn overwegend van het mannelijke geslacht, boven de 45 jaar en zijn wat we noemen de 'lagere ambtenaren'. Kaderleden vind je hier nauwelijks, tenzij voor een dagschotel. Daar kan wel eens een pint bij, maar daar blijft het dan ook bij."

Fabrice Emmerain (39) is zo'n kaderlid. "Ik ken de verhalen van mijn vader wel. 's Morgens in het Zuidstation een paar pinten drinken, tijdens de koffiepauze rap een boterhammeke naar binnenwerken om dan over de middag aan de toog te gaan hangen. 's Avonds kwam hij altijd thuis met een geur die het midden hield tussen een café en een muntplantage. Hij dacht oprecht dat mijn moeder nooit iets gemerkt heeft."

Zelf kan hij er naar eigen zeggen ook wel weg mee, maar hij drinkt zelden overdag. "Sommige collega's van mijn leeftijd durven dat wel eens doen. Maar dat is dan eerder sporadisch. Die regelmaat waarmee de 'echte' het doen, dat is voor ons niet haalbaar. De job vraagt veel concentratie, wij kunnen het echt niet opbrengen om beneveld achter onze bureau te zitten."

Zijn collega valt hem volmondig bij. "Volgens mij is het een fenomeen van deze tijd. Alles moet nu veel sneller gaan, de werkdruk stijgt. Over de middag heb ik nood aan een evenwichtige en gezonde maaltijd om dat allemaal aan te kunnen. Meestal is dat een belegd broodje met groentjes, of zoals vandaag een vegetarische dagschotel. Wij zijn thuis de jongste jaren een stuk bewuster gaan eten. Dat kwam in eerste instantie door al die voedselcrisissen. Later merkten we dat we er ons gewoon beter door voelden en meer energie hadden. Dus zijn we het blijven doen."

Sommige kiezen dan weer voor een combinatie. Marcel Lefevre, 44 jaar en kantoorchef van afdeling 4 in de Zuidertoren, is zo iemand. "Ik wil altijd alles, dat is mijn grote probleem", grinnikt hij. "Dus ga ik 's middags uitgebreid lunchen, met een porto om te beginnen, daarna veel bier of wijn en achteraf nog een goeie cognac." Niet dat het hem aan te zien is, de man is zo mager als een graat. "De grote frustratie van mijn vrouw die op hetzelfde kantoor zit. Zij wil mee lunchen en drinken, maar komt rap kilo's bij. En dan zit zij hier met haar slaatje en vers geperst fruitsapje terwijl ik mij tegoed doe aan de geneugten des levens."

Lefevre vat onze hele zoektocht naar de Glazen Boterham goed samen. "Het fenomeen bestaat zeker nog, maar is stilaan aan het verdwijnen. Vooral de oudere garde doet het nog. Niet dat er geen alcohol meer gedronken wordt, wel integendeel denk ik. Alleen doen we het nu op een andere manier en vooral op andere momenten."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234