Zondag 07/03/2021

AchtergrondVerouderen

Het geheim van Biden: zo wordt hij op zijn 78ste toch een fitte president

Het 'vitale' campagneloopje van Joe Biden.  Beeld Getty Images
Het 'vitale' campagneloopje van Joe Biden.Beeld Getty Images

Met zijn beëdiging woensdag wordt de 78-jarige Joe Biden de oudste president die de Verenigde Staten hebben gehad. Hoe kan hij op die leeftijd nog zo’n zware job aan? Het geheim van Biden volgens verouderingswetenschappers – en hoe de jaren uiteindelijk toch tellen.

Zoek een jongere partner, want die houdt je actief. Neem een hond, zodat je elke dag de deur uit moet. Zorg ervoor dat je maatschappelijk blijft meetellen, een doel in het leven houdt de geest scherp. En ga in fases met pensioen, zodat je niet in een klap thuis zit te niksen en ongezond gaat leven. Het is zomaar een greep uit de tips in de populair-wetenschappelijke boeken over vitaal oud worden en het lijkt erop dat Joe Biden die heeft gelezen.

Als Biden woensdag wordt beëdigd, is hij met zijn 78 jaar de oudste president die de Verenigde Staten ooit heeft gehad – het is een thema dat gerontologen wereldwijd fascineert. Wat is het geheim van superager Biden, hoe kan hij op zijn leeftijd nog zo’n zware baan aan? Amerikaanse artsen en wetenschappers stortten zich op de beschikbare medische gegevens van de aankomende president (zelfs zijn cholesterolwaarden staan genoteerd) en becijferden in vakblad the Journal of Active Aging dat hij waarschijnlijk 96 zal worden, een jaar of tien ouder dan gemiddeld. Het presidentiële bloed is van topklasse, merkt een van de artsen in het artikel op.

Bouwstenen

Maar Biden heeft ook wel alle noodzakelijke bouwstenen verzameld voor een lang en vitaal leven, concluderen verouderingswetenschappers David van Bodegom (LUMC, Leyden Academy) en Marcel Olde Rikkert (Radboudumc). Zo’n 60 procent van de kans om vitaal oud te worden is afhankelijk van leefstijl, zo blijkt uit langlopende studies; het zijn de factoren die iedereen zo onderhand wel kent: niet roken en drinken, gezond eten, veel bewegen, genoeg slapen en dat dan je hele leven lang. 

Biden, zo blijkt uit zijn openbare medisch rapport, heeft voor zijn leeftijd een buitengewoon gezondheidsprofiel: hij weegt 81 kilo bij een lengte van 1.82, rookt en drinkt niet, sport vijf keer per week. Alle ingrediënten, zegt Van Bodegom, om zo traag mogelijk te verouderen.

Barack Obama en Joe Biden putten bij het Witte Huis in 2009. Beeld Getty Images
Barack Obama en Joe Biden putten bij het Witte Huis in 2009.Beeld Getty Images

Veroudering is het onontkoombare gevolg van schade die zich al vanaf onze geboorte opstapelt, legt hij uit, maar het blijkt mogelijk om die krassen en deuken te beperken. “Een auto kun je in drie jaar oprijden door bij het stoplicht hard op te trekken of met gierende banden door de bocht te gaan, maar als je er heel goed voor zorgt, hem steeds in de garage zet, dan heb je na zestig jaar een oldtimer.” Joe Biden heeft van zijn lichaam een oldtimer gemaakt, gewoon door er zuinig op te zijn, aldus Van Bodegom. Dé truc: gebruik je lichaam zoals het bedoeld is: niet excessief sporten, maar ook niet de hele dag stilzitten. “Het menselijk lichaam is gemaakt om te scharrelen, doe alles wat je doet op een dag net iets actiever en je bent er.”

Biden moet een scharrelaar zijn. Zijn medisch dossier maakt duidelijk dat hij weliswaar lijdt aan boezemfibrilleren en kampt met een iets verhoogd cholesterol (veelvoorkomende verschijnselen op zijn leeftijd), maar volgens de Amerikaanse artsen die zijn dossier bestudeerden wijst niets erop dat hij een groter risico heeft op hart- en vaatziekten.

Genen

En dan heeft hij ook nog eens mazzel met heel goede genen, wat volgens wetenschappers voor zo’n 30 procent meeweegt bij de kans om gezond oud te worden. Biden had een vader die in de 80 werd en een moeder die de 90 passeerde. Hun erfenis reikt verder dan alleen gunstig dna, benadrukt Van Bodegom: ze hebben ook de allerbeste sociaal-economische factoren doorgegeven. Biden komt uit een welgestelde familie, is hoogopgeleid, heeft toegang tot de beste dokters en heeft vermoedelijk het juiste gezondheidsgedrag meegekregen. Rijke mensen met een goede opleiding leven gemiddeld tot wel vijftien jaar langer in goede gezondheid.

Van Bodegom: “Geld maakt alles makkelijker, je hoeft je geen zorgen te maken over het betalen van de huur, je kunt gezondere, vaak duurdere keuzen maken. Rijke mensen zitten ook meestal op kantoor, waar ze een stuk minder snel slijten. Biden heeft nooit in de bouw hoeven werken of in de kou op het land.”

Oud brein

Tel bij die 90 procent van de juiste leefstijl plus de beste genen, nog 10 procent geluk op (bij Biden werden ooit net op tijd aneurysma’s in zijn hersenen ontdekt, verwijde bloedvaten die hem majeure schade hadden kunnen berokkenen) en het verklaart waarom de aankomende president zulke goede papieren heeft. Maar toch, zegt Olde Rikkert: hij blijft 78 en een ouder brein heeft nu eenmaal een lagere verwerkingssnelheid en minder reserves. “Zijn snelheid van handelen en zijn geheugen worden minder, net als zijn vloeibare intelligentie, het vermogen om snel en abstract te kunnen denken.’”

Trump noemde Biden tijdens de verkiezingscampagne Sleepy Joe, suggererend dat hij lijdt aan cognitieve achteruitgang. Wat hem kan helpen, zegt Olde Rikkert, is zijn uitgebreide sociale netwerk: gesprekken met anderen stimuleren de hersenactiviteit en als hij daar plezier aan beleeft, maakt zijn brein dopamine aan, een belangrijke chemische boodschapperstof.  Ook voldoende diepe slaap is cruciaal, nodig om zijn brein schoon te poetsen.

Olde Rikkert denkt dat de nieuwe president de gouden adviezen ter harte moet nemen van Duitse gerontologen om actief en succesvol oud te worden: selecteren, optimaliseren en compenseren. Hij vertelt over pianist Arthur Rubinstein, die tot op hoge leeftijd moeilijke pianostukken bleef spelen, tot bewondering van velen. “Wat niemand aanvankelijk in de gaten had, was dat hij steeds dezelfde stukken speelde. Dat beperkte repertoire gaf hem per stuk meer studietijd.  Als er versnellingen in zaten, dan vertraagde hij vlak daarvoor zodat hij toch het tempo kon halen.”

Biden, bedoelt hij te zeggen, moet straks scherp gaan kiezen: wat laat hij aan de ruim twintig jaar jongere vicepresident Kamela Harris over en waar gaat hij zelf schitteren? “Slim acteren met zijn team, dat is wat hij moet doen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234