Zondag 18/04/2021

Het geel-zwarte Tomorrowland

N-VA hield dit weekend haar langverwachte congres in Antwerp Expo. De Morgen beleefde de drie dagen in het spoor van congresvoorzitter Ben Weyts. 'Knijp eens in mijn arm.'

Voorlopig heeft Ben Weyts, de kleine keizer, het rijk voor zich alleen. Hij is een paar uur op voorhand gekomen. Om te zorgen dat alle computers goed werken, om zijn speeches nog een keer in te oefenen. Hij moer er dit weekend vier geven. Ze zijn gisterennacht tussen één en twee uur geschreven. "Het enige moment dat ik tijd had. Er was redelijk veel nazorg nodig toen onze lijsten bekend raakten."

Het centraal punt in Antwerp Expo is een 'loungehal' met een honderdtal tafels, projectieschermen, een fanshop en zelfs flipperkasten van metalband Metallica. Daarrond liggen vier immense zalen.

Wanneer Weyts een van die zalen binnenstapt, blinken zijn ogen achter het zwarte montuur. De nostalgie borrelt op. Het laatste meerdaagse congres van N-VA was het stichtingscongres in Leuven. Hij lacht. "Met het volk dat daar toen was, moesten we nu een gordijn hangen achter de vijfde rij. Knijp op tijd eens in mijn arm hé."

Weyts oefent zijn speeches in jeans. Onverstoord door de lege zaal. Alleen de prompters, de schermpjes om de tekst af te lezen, werken wat tegen. Weyts wil ze iets meer naar links, naar rechts, dan weer naar boven. Of nee, doe toch maar terug wat naar links. "Ik heb altijd zenuwen als ik moet speechen."

Als Weyts op het podium denkbeeldige gele kabouters begint uit te reiken aan de even denkbeeldige Peter De Roover en Manuela Van Werde, moet het even niet gekker worden. "Ik zeg altijd Emmanuelle tegen Manuela. Wat zo'n film niet kan doen (Emmanuelle is een reeks softpornofilms uit de jaren 70, JVH)."

Om zes uur 's avonds, als de nieuwkomers bij N-VA in vlees en bloed hun kabouter in ontvangst nemen, verloopt alles vlot. "Geef die kabouter een goed plaatsje", benadrukt Jan Peumans achteraf bij De Roover, "ik heb ervoor model gestaan."

Weyts werkt snel een salade met couscous binnen. "Hiervoor krijg ik toch extra punten voor multiculturaliteit?" Over een tiental minuten moet hij weer voor uren aan de slag in de commissie rond 'Onze toekomst kiezen', geel-zwarte taal voor de confederale plannen.

In die commissie gaat het er geregeld stevig aan toe. Flaminganten blijven flaminganten. Als de onderwerpen 'koningshuis' en 'Brussel' ter sprake komen, worden de ruggen gerecht.

Opvallend is hoe Weyts, toch gekend als communautaire scherpslijper, de boel probeert te sussen. Bijvoorbeeld wanneer een militant achterin de zaal voor de zoveelste keer betoogt dat het Brussels Gewest maar beter meteen opgeheven wordt. "Ik herhaal, we streven vandaag naar een geloofwaardig en realistisch programma. We willen niet alleen het N-VA-kader tevredenstellen met onze teksten. Dit gaat over zes miljoen Vlamingen." Geen voor de hand liggende uitspraak, maar applaus volgt uit de zaal. Niet het minst vanop de eerste rij, waar Vlaams minister Geert Bourgeois en Kamerlid Theo Francken aandachtig volgen.

Iets verderop staat Joris Nachtergaele, de OCMW-voorzitter van Maarkedal. Hij is een belangrijk lid van de 'Bende van Ben'. "Met onze studentenavonturen zou je ook een krant kunnen vullen", zegt hij. "Wie de vettigste was in onze studententijd? Ben! Maar hij was ook gedreven. Hij heeft de Vlaams-Nationale Studentenunie heropgericht in Gent. In die tijd hadden we trouwens vaak 'ruzie' met het KVHV in Leuven, de studentenclub van De Wever. Wij vonden dat maar saaie katholieken (lacht). Ben werd toen trouwens aanzien als een linkse nationalist. Ik weet niet of hij dat vandaag nog graag hoort, maar het is wel zo."

Nachtergaele geniet duidelijk van de drukte. "Ik heb nog steeds het gevoel dat we een voetbalploeg uit tweede provinciale zijn die nu in eerste klasse speelt. Misschien moeten we op een bepaald moment terug naar een lager electoraal niveau, maar vandaag is het fantastisch. David Van Reybrouck kwam voor zijn G1000 niet eens aan genoeg mensen. Wij doen een G4000."

De rest van de dag verloopt volgens een bijna mechanisch stramien: Weyts opent en sluit stemmingen met de snelheid van het licht. Komt puntje bij paaltje, dan blijkt er zowat altijd ruime steun voor zijn voorstel. Verdwijnt uiteindelijk wel uit de teksten: de passage over de dotaties van de koninklijke familie. Wordt verduidelijkt: de Noordzee is geen bevoegdheid van de confederale staat, maar alleen van Vlaanderen. De annexatie gebeurt met het stembakje.

Het werk zit erop. De definitieve teksten zijn 's ochtends goedgekeurd, zonder probleem. Het enige agendapunt dat overblijft is de slotmeeting.

Wanneer nog honderden militanten extra binnenstromen, lijkt Weyts niet meer te houden. Een cocktail van stress, vermoeidheid en geluk. Een Kamerlid, 44 jaar oud, bijna zo dolgedraaid als een kind.

De grootste hal van Antwerp Expo davert van applaus als Weyts en later Bart De Wever hun slottoespraak houden. Weyts krijgt het publiek op zijn hand met het citaat van een Franstalige politicus uit 1988: "Een federaal of confederaal België betekent evenwicht en stabiliteit voor de twee gemeenschappen. Een citaat van niemand minder dan... Elio Di Rupo. Op ons congres een steunbetuiging van Elio Di Rupo: die had je niet zien komen."

Wat een congres was, lijkt nu alleen nog een groot feest. Met vijfduizend zijn de militanten intussen. Allemaal grote gele sjaals om de hals en het enthousiasme van de overwinning. Sommigen geholpen door een stevige middagportie bier. Weyts huppelt zowat naar het hoofdpodium om de Vlaamse Leeuw te zingen. Hij geeft Jan Jambon een stevige handdruk, krijgt van Sarah Smeyers een knuffel. Mocht De Wever het toelaten, hij zou hem misschien wel kussen.

Toch nog even vragen: of het al door Weyts' gedachten is geschoten dat vanmiddag, dit congres, wel eens het hoogtepunt van N-VA kan worden? "Ik geloof rotsvast in mijn partij, maar uiteindelijk kan iedereen stijgen en dalen. Ik besef dat het een 'zero sum game' is. Niemand wint eeuwig verkiezingen. Ik hoop dat we nog altijd dezelfde mensen zijn als in 2002, toen er maar een paar honderd mensen ons toejuichten. Arrogant mogen we niet worden." Maar wel zelfverzekerd: N-VA staat klaar voor 25 mei.

Of hij nu gelukkig is? Domme vraag. "Zeer zeker."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234