Donderdag 13/05/2021

Het gat van 5,5 miljard euro

Het tekort van de sociale zekerheid zal tegen 2014 gestaag oplopen tot 5,5 miljard euro. Dat blijkt uit vertrouwelijk cijferwerk van het beheerscomité van de sociale zekerheid, dat de komende dagen ongetwijfeld ook zijn weg zal vinden naar de tafels waaraan over een nieuwe regering onderhandeld wordt.

Tekort van Belgische sociale zekerheid dreigt tegen 2012 ruim te verdubbelen

Dat betekent dat de kassen van waaruit werkloosheidsuitkeringen, pensioenen en ziekteverzekering betaald worden, meer dan twee keer zo diep in het rood zullen duiken als in 2009, toen het deficit tot bijna 2,3 miljard opliep. Het studiewerk vertaalt in harde cijfers wat we al langer wisten: dat het grondig fout zit met de verhouding tussen uitgaven en inkomsten, en dat de sociale zekerheid zonder maatregelen regelrecht op de afgrond afstevent.

Eigenlijk zijn het hallucinante cijfers waar de Rijksdienst voor Sociale Zekerheid (RSZ) in een intern document mee uitpakt. Vanaf 2012 begint het tekort fors op te lopen - tot 5,1 miljard in 2012, 5,4 miljard in 2013 en 5,5 miljard in 2014. Minstens, want de vooruitzichten houden rekening met een economische groei die voor die jaren tegen de 2 procent aanschurkt.

Zelfs de positieve noten in de boodschap - een begroting van de sociale zekerheid die in 2010 maar nipt het evenwicht mist, en die in 2011 zelfs 253 miljoen overschot zou laten noteren - blijken eigenlijk vooral schone schijn. De sociale zekerheid schrijft namelijk bijna in zwarte cijfers dankzij een rist uitzonderlijke inkomsten. Onder meer krijgt de RSZ speciale dotaties van respectievelijk 2,5 en 2,7 miljard euro van de federale overheid, heeft ze renteloze leningen ter waarde van 1,7 en 1 miljard euro bij de Schatkist kunnen krijgen, en kan ze graaien in de kas van het Fonds voor Sluiting van Ondernemingen, dat per jaar 600 miljoen euro ter beschikking stelt. Zonder die uitzonderlijke maatregelen, gefinancierd met eenmalige operaties, was de RSZ-begroting dit jaar al 5,3 miljard in het rood gezakt, en had ze volgend jaar 4,7 miljard euro aan tekorten laten zien. De uitzonderlijke dotaties zijn opgedroogd in 2012, en bovendien dreigt de groeinorm, die de uitgaven van de ziekteverzekering 4,5 procent méér laat groeien dan de economie, de begroting bij ongewijzigd beleid verder te doen ontsporen. Tot een regering daar anders over beslist.

Volgens de nota krijgt de sociale zekerheid tussen de 55 en de 65 miljard euro binnen. Het leeuwendeel, ongeveer 40 miljard, komt uit de sociale bijdragen. Daar komt een algemene rijkstoelage van bijna 6 miljard bovenop. De rest komt vooral uit alternatieve financiering: bijna 8 miljard uit de pot van de btw, een klein half miljard uit de roerende voorheffing, en 60 miljoen uit de accijnzen op alcohol en tabak. Maar die inkomsten schieten dus zwaar tekort om de uitgaven te financieren.

De grootste uitgavenpost van de sociale zekerheid is de gezondheidszorg. Daarvan blijft de kostprijs dit jaar maar net onder de 24 miljard, maar de komende jaren zal de prijs almaar oplopen. Tegen 2014 zal de kas van de sociale zekerheid ruim 31 miljard euro moeten ophoesten om de kosten van de ziekteverzekering te betalen. De prijs voor de rust- en overlevingspensioenen, de op één na grootste uitgavenpost van de RSZ, zou dan weer oplopen van 17,8 miljard in 2009 naar 20 miljard in 2014.

En dan zijn er nog de uitgaven van de Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening. De RVA zal in 2010 voor 7,3 miljard werkloosheidsvergoedingen uitkeren, voor 780.000 euro vergoedingen voor Belgen met tijdskrediet en voor 1,5 miljard euro aan brugpensioenen. Hij zal ook ruim een miljard uitgeven om het stelsel van dienstencheques in stand te kunnen houden. De voorspellers van het Beheerscomité voor de Sociale Zekerheid hopen dat het budget van de RVA gestabiliseerd blijft rond de 10 miljard in 2014, omdat ze geloven dat de economische groei de werkloosheid zal wegvreten. Alleen het systeem van dienstencheques zou duurder worden: dat zou eind 2014 bijna 1,8 miljard euro kosten aan de Schatkist.

Het Beheerscomité van de Sociale Zekerheid gaf gisteren geen commentaar over het cijferwerk dat uit een vertrouwelijk document komt. Noch over de cijfers, noch over de maatregelen die genomen zouden moeten worden om te vermijden dat de sociale zekerheid in de komende jaren helemaal ontspoort. ‘Dit is voorbereidend werk’, valt in de wandelgangen te horen. ‘De remedies zijn voor september.’ En ze zullen dan ongetwijfeld uit het regeerakkoord moeten komen, want de instellingen van de sociale zekerheid kunnen misschien wikken, maar het zal de politiek zijn die beslist.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234