Zaterdag 07/12/2019

Het gaat over veel meer dan 54 kastanjebomen in Antwerpen

Thomas Goorden is als vrijwilliger actief bij onder andere stRaten-generaal en de Burgerlijst en creatief producent bij LEF.

De 54 kastanjes aan de Antwerpse Charlottalei worden niet gekapt, het buurtcomité won in kortgeding voorlopig het pleit. Het kapverbod is sowieso verlengd, tot minstens donderdag. De heisa over de kap mag dan een triviale zaak lijken, maar is zoveel meer dan dat. Het is een menselijk verhaal over de waarde van bomen. Over de visuele en auditieve rust die ze brengen. Over de strijd om biodiversiteit, die we aan het verliezen zijn. Over hun rol in de strijd tegen de klimaatverandering. Maar het gaat vooral over onze gezondheid. Over luchtkwaliteit.

Geeft de overheid eigenlijk wel om luchtkwaliteit? In de screening van de provincie Antwerpen werd gesteld dat in het gebied rond de Charlottalei geen overschrijdingen zijn qua luchtverontreiniging. Daarom was er blijkbaar geen onderzoek nodig naar het gezondheidseffect van de heraanleg van een straat vol bomen. Verder van de waarheid kun je nauwelijks staan. De stikstofnorm in dat exacte gebied is al twee jaar op rij over de Europese norm gegaan en ook het 'Curieuze Neuzen'-onderzoek drukte mensen pijnlijk op de feiten. De lucht in Antwerpen (en ook in Brussel trouwens) is ongezond. Onze steden zijn ziek.

En daar wringt het schoentje natuurlijk. Uiteraard hebben zowel het groen- als het mobiliteitsbeleid enorm veel impact op de luchtkwaliteit in een stad. En eigenlijk ook in heel Vlaanderen. De pijnlijke waarheid is dat het huidige beleid op beide vlakken haaks staat op wat we nodig hebben om gezond te kunnen leven. "Vlotter autoverkeer" en "voldoende parkeerplaatsen" blijven voortdurend de keuzes, terwijl net "minder autoverkeer" de enige realistische keuze is.

Straatmeubilair

Onderzoek wees uit dat in meer dan 93 procent van de stedenbouwkundige dossiers die de gemeenteraad behandelde in 2,5 jaar tijd van 2014 tot 2016, het niet nodig werd gevonden te kijken naar de milieueffecten. Misschien valt dat voor een individueel dossier wel te verantwoorden. Maar 1.294 dossiers? Moeten we niet eens stilstaan bij het samengestelde effect van zoveel slordigheid? Eén drankblikje is al erg jammer, maar wat als we bijvoorbeeld 93 procent van onze verpakkingen op straat zouden gooien?

In Antwerpen staan meer dan 100.000 bomen. Die worden eigenlijk als straatmeubilair behandeld. Wanneer een straat wordt heraangelegd, typisch eenmaal per generatie, gaan de bomen collectief tegen de vlakte en beginnen we gewoon opnieuw. Kijk maar eens rond. Waar zijn alle oude bomen naartoe? Het is alsof je een bos beheert waar bomen in enorme rijen worden gekapt, gewoon omdat ze wat in de weg staan, of omdat je een andere soort wil zien, of omdat ze wat meer zorg vereisen.

Nochtans zijn het net de volwassen bomen die het meest aan fijnstoffiltering doen. Dertig tot vijftig keer meer dan een jonge inplanting. Ze bieden het meeste bescherming in de winter én in de zomer. En misschien, heel misschien, is ons stadsbos gewoon een deel van ons patrimonium? Iets wat je met zorg behandelt. Dat meerdere generaties moet meegaan. Moeten de kastanjes op de Charlottalei ooit vervangen worden? Uiteraard. Maar dat kan perfect aan het natuurlijke tempo van de bomen, waarvan vele nog decennia kunnen meegaan.

In 1998 heeft de stad Antwerpen bij nacht en ontij de Japanse kerselaars aan het Museum van Schone Kunsten gekapt. Inclusief ontstelde buurtbewoners in pyjama tegenover politie in gevechtsuitrusting, met de oprichting van stRaten-generaal tot gevolg. Twintig jaar later lijkt er zowel qua beleid als qua buurtinspraak niet bijster veel veranderd. Als burgers hebben we wel bijgeleerd. Rechtszaken over het milieu, ze zullen niet snel meer weggaan. En zo wordt de Charlottalei mogelijk veel meer dan een voetnoot in de geschiedenis, maar de start van een heuse omwenteling in stedelijk beleid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234