Maandag 29/11/2021

Nieuwe reeks

"Het gaat hier te traag om hip te worden"

V.l.n.r.: Bolder, Liere, Isabelle, Stephan, Ines en Lieven op de Charles. 'Het gevoel dat je weg kunt, volstaat.' Beeld © KAREL DUERINCKX
V.l.n.r.: Bolder, Liere, Isabelle, Stephan, Ines en Lieven op de Charles. 'Het gevoel dat je weg kunt, volstaat.'Beeld © KAREL DUERINCKX

Isabelle Herteleer stak vanuit Gent-centrum het water over op zoek naar een goedkoop huis. Op de Muide voelde ze zich meteen thuis. 'Dat gevoel is nooit weggegaan: je bent hier welkom.' Haar broer Stephan was ook snel verkocht. Samen met hun gezinnen wonen ze op de 'Charles'.

Van op het toilet kijk je door het patrijsraam uit over het water van de Voorhaven, het kanaal dat de Gentse haven met het in onbruik geraakte Tolhuisdok verbindt. Dat zijn de privileges van het leven op een woonboot. Dat, en het continue zicht op het spel van lucht en licht.

Waar ooit kolen en cement in de buik van dit veertig meter lange vrachtschip werden vervoerd, huizen nu twee families: Isabelle Herteleer (40), Lieven Van Holle (39) en hun kinderen Liere (8) en Bolder (6) aan de achterkant, Isabelles broer Stephan (37) en zijn vriendin Ines (37) in de neus van het schip. Op de steven van de 'Charles' flappert fier de vlag van AA Gent.

Gevaren wordt er niet, tenzij voor onderhoud. Lieven,meubelmaker met rommelige baard en een pak tabak binnen handbereik: "Het gevoel dat je weg kunt, volstaat."

Voor de stuurkamer, gebruikt als fietsenstalling, is een glazen constructie gebouwd die als veranda functioneert. Het blijft lang lekker warm in deze serre. De zon zakt traag en de lucht kleurt van staalblauw naar indigo. De golfjes lijken van goud. Stephan, die schipper is: "Op een boot is het alsof je altijd op vakantie bent."

Isabelle zet een kopje pikzwarte koffie, de mannen trekken zich af en toe terug op het dek om een sjekkie te roken. De kinderen houden zich verbazend lang rustig bezig terwijl de grote mensen praten.

Je kunt hen tot de eerste golf vernieuwers rekenen: jonge mensen die begin jaren 2000 op zoek gingen naar een woning en terechtkwamen in een buurt die snakte naar een verjongingskuur. Schipperscafés, slagers en bakkers hadden plaatsgemaakt voor exotische kruideniers en Turkse vzw's. Een aantal oorspronkelijke bewoners kon die evolutie maar moeilijk verkroppen. Groot is het Vlaams Belang hier nooit geweest. De rechts-georiënteerde lokale motorclub is ondertussen op sterven na dood, maar een voedingsbodem voor verzuring was er toen, een jaar of vijftien geleden, wel degelijk.

Over De Muide werd in Gent op dat moment alleen gesproken als een te mijden plek, een open stort, een oord van verderf en vechtpartijen tussen rivaliserende bendes. Isabelle, net haar studies ingenieur afgerond, stak het water over op zoek naar een goedkope woning en vond er een oase van groen, ruimte en water. "Het was een andere wereld. Die in niets leek op het Gent dat ik kende." De schepen, de grote silo's, de loodsen, de cités. En dat water, overal water. "Ruim water, niet die kleine grachtjes en kanaaltjes die je in de stad vindt."

Het huisje bleek klein maar fijn en goedkoop. De buren, een mengelmoes van Turkse, Afrikaanse, Marokkaanse families en locals kwamen meteen dag zeggen. "Ik voelde mij onmiddellijk thuis. Dat gevoel is nooit weggegaan: je bent hier welkom."

Haar broer had maar één passage op de legendarische Muidefeesten nodig, met de dokwerkers dansend op tafel, om ook te verhuizen.

En ja, natuurlijk, op een bepaalde manier hebben ook zij kunnen profiteren van de teloorgang van de wijk. Het schip, vandaag hun woonst, niet meer bij machte om te concurreren met de giganten die vandaag de havens bevoorraden, werd in de uitverkoop gezet door het uitstervende ras van de schipper op de binnenvaart. "Ik meen dat we één keer de opmerking hebben gekregen: jullie gaan die roestige bakken toch niet aan onze kade komen leggen. Dat is snel overgewaaid."

null Beeld Karel Duerinckx
Beeld Karel Duerinckx

Schooltje beter maken

Plezant was dat, die eerste jaren in een volkse en kleurrijke buurt. Ze zeggen: dat is wat De Muide zo bijzonder maakt. "De nieuwkomers hebben de buurt en haar bewoners altijd gerespecteerd. De locals hebben hun buurt zien veranderen. Veel zaken zijn gesloten, in hun ogen was de komst van de migranten geen verbetering. Wij kwamen wel naar hun feesten, de cafés, het buurtrestaurant.Wij winkelden bij 't Appelsientje én bij de Turk."

En dan komen er kinderen. Probleem: naast het felbegeerde freinetonderwijs was er in De Muide-Meulestede slechts één basisschool, die 35 nationaliteiten telde, 97 procent van de leerlingen was van vreemde origine. Er werd getwijfeld, gedacht, gepraat: moet ik mijn kind echt helemaal naar een schooltje in Oostakker of het centrum rijden? Dat zagen ze niet zitten:walk the talk - of, om het Gentse cliché één keer te gebruiken: ni pleuje. Zowat tien gelijkgestemde ouders met schoolrijpe kinderen worstelden met hetzelfde dilemma. "Het is je eerste kind, je bent natuurlijk bezorgd: wat gaat dat geven tussen kinderen van wie sommige amper Nederlands spreken?" We gaan het gewoon doen, zei Isabelle. "Samen.Vastbesloten om het schooltje beter te maken. En het is alleen maar meegevallen. Ook dankzij de steun van een gespecialiseerde organisatie, de goodwill van de leerkrachten en de steun van de freinetschool. De sterkere leerlingen helpen de zwakkere en een goede mix in de klas zet de juffen ertoe aan om meer gedifferentieerd te werken. Ook zij vinden het leuk."

Want, laten we elkaar geen Liesbeth noemen, de noden van de kinderen liepen nogal uiteen. "Bij onze eerste kennismaking met de school werd ons heel fier verteld dat er 's morgens een gezond ontbijt werd aangeboden. Wij eten in de ochtend samen, en gezond. Maar er komen ook kindjes die 's morgens niet meer dan een blikje Red Bull op hebben."

Een leuke anekdote, zo achteraf, maar we zijn vier jaar verder en het percentage kansarme leerlingen is gedaald tot zowat 40 procent. Sterker, de school heeft nu een wachtlijst. "We hebben de kans gekregen om zaken te kenteren en dat hebben we ook gedaan. De school is nu een echte afspiegeling van de buurt. Op het verjaardagsfeest van mijn dochter komen kinderen die nog nooit zijn uitgenodigd voor een feestje. De ironie wil dat de ouders die vandaag achter het net vissen voor een plekje op die school, weeral de zwakste ouders zijn."

Ook dit verhaal heeft minstens twee kanten. Dat de ouders die hun kinderen naar andere scholen sturen moeite hebben om hun kroost in het lokale parkje te laten spelen - waar het wemelt van de buurtkinderen, de meeste niet blank. "Onze kinderen voelen zich daar wel op hun gemak. Ze kennen iedereen. Dat je kinderen naar dezelfde school gaan, helpt enorm voor het onderlinge contact. Je hebt meteen iets om over te praten. Al blijft het moeizaam. Ook qua betrokkenheid op school. Een Turkse moeder vertelde mij dat de taalbarrière toch nog altijd een probleem is."

null Beeld Karel Duerinckx
Beeld Karel Duerinckx

Leven en laten leven

Buiten de school lopen de interesses fel uiteen. De ouderverenigingen van beide scholen op De Muide organiseren elk jaar samen een Love Boat Party. "Nogal wild", zegt Lieven, "met veel pruiken en nog meer alcohol." Dat ligt moeilijk, zegt Isabelle. "Het sociaal leven van veel Gentenaars van buitenlandse origine speelt zich ook af rond de moskee. We zijn daar een keer uitgenodigd voor een ontbijt en dat was erg gezellig." Maar vrienden heeft ze er niet gemaakt.

Nog steeds kom je hier figuren tegen die aarzelen tussen kleurrijk en kierewiet. Op de braakliggende stukken die hier nog welig tieren worden door Roma woningen uit hutjes van golfplaat gebouwd. "Onze sloppenwijk", zeggen de bewoners liefkozend. Leven en laten leven is het devies, al zullen de grootse plannen die de stad en projectontwikkelaars met de wijk hebben het leven op De Muide onvermijdelijk onder druk zetten. Het gaat over het strand dat zal worden aangelegd, over het Iron Muide-festival dat als een grap begon maar ondertussen "heel hip Gent" naar De Muide lokt. Over de toekomstige jachthaven en chique lofts, de honderden woningen die de stad wil bouwen en of het eiland dat wel aankan.

Dan over Antwerpen, waar het Eilandje is opgewaardeerd van verwaarloosde haven tot place m'as-tu vu. Och, zegt Stephan, "we praten nu over stenen, maar wat telt is de mentaliteit. Al tien jaar wordt De Muide the place to be genoemd, maar in werkelijkheid verandert het traag maar gestaag. Het is goed dat het niet te snel gaat. Dan wordt het hier tenminste niet hip."

null Beeld Karel Duerinckx
Beeld Karel Duerinckx

De Muide

'Het eilandje', zeggen de bewoners liefkozend. Of: 'ons Muijjeke'. In het noorden van Gent, waar haven en stad elkaar raken, ligt een klein, fijn schiereilandje: de wijk Muide-Meulestede. Ooit de thuishaven van schippers, dokwerkers en zeemannen. Vandaag een oase van rust, roest, rommel en groen in een buurt die langzaam maar zeker wordt opgewaardeerd.

Het ontstaan, de bloei en het verval van Muide-Meulestede volgen de stuiptrekkingen van de haven. Eind negentiende eeuw wordt die uitgebreid met de Voorhaven. Daarrond ontstaat in sneltempo een wijk vol arbeidershuisjes voor de vele dokwerkers, wielmannen, stukwerkers en zeelui. Ruig volk met een groot hart en veel dorst.

Wanneer de haven steeds verder wegtrekt en ook het werk verdwijnt, verkommert het eiland. Eerst sluiten de fabrieken, daarna de cafés. Jarenlang vinden enkel buitenlandse nieuwkomers noodgedwongen de weg naar dat eiland met zijn goedkope, muffe huisjes. Wie blijft, is te oud, te arm of te zot om te vertrekken. Tot begin jaren 90 liggen er steegjes met open latrines en één toilet voor tien gezinnen. Miserie troef.

De heropleving komt in de vorm van een bakfiets, wordt hier lachend gezegd: tweeverdieners, studenten, gezinnetjes, architecten. 's Lands bekendste beeldend kunstenaar Berlinde De Bruyckere groeit er op en heeft er een atelier, muzikanten en het zootje ongeregeld Cirq zijn er neergestreken. In de nabijgelegen dokken dreunen de bassen en poppen de bar. De stad heeft grote plannen met deze stadsoase. Meer dan zeshonderd nieuwe woningen komen erbij, er worden parkjes verwacht, bedrijfjes, nog meer bakfietsen en veel volk.

De Morgen trekt twee weken door de Muide-Meulestede. Elf gesprekken, elf portretten, elf bewoners. Het verhaal van een wijk in verandering.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234