Donderdag 24/10/2019

Reportage Oostende

‘Het gaat hier allemaal naar de kloten’: echte Oostendenaars herkennen hun vissersbuurt niet meer

Jef en Zozan op de set. KleinVerhaal filmt een kortfilm met de bewoners in de Vuurtorenwijk. Centraal staat een krantenwinkel. Beeld Eric de Mildt

Echte Oostendenaars zeggen ‘Opex’ tegen de Vuurtorenwijk. Maar de oude vissersbuurt verkleurt, verarmt, terwijl dure appartementsblokken nieuwe inwoners aantrekken. Met een kortfilm leggen buurtbewoners hun wijk in verandering vast.  

“Pierre, regarde. Kom eens kijken.” 

Komt een koppel een krantenwinkel binnen. ‘Dagbladhandel Jef’ staat er op een lichtbord, waarop ook nog het logo van de krant Het Volk staat. De verf van het witte rolluik boven de deur is lichtjes afgebladderd.  Samen met Pierre, haar echtgenoot, is Danielle net vanuit Brussel in Oostende komen wonen. In een appartementje in de Oosteroever. 

“Alles is hier zo écht”, zegt Danielle. “Surtout hier in de Opex.”  

“Een winkel, waar je met kaart kunt betalen, maar wel op de poef”, zegt een van de vaste klanten. 

“Waar het papier van de muur komt”, zegt een andere. “Profiteer er maar van, want de eigenaar gaat er ver mee stoppen.”

 “Is het waar?”

“Het gaat hier allemaal naar de kloten, madame”, zegt nog een andere trouwe klant. “Het stad heeft hier nog nooit een cent in geïnvesteerd. Maar wel in die torens. Maar dat is niet voor de Oostendenaars, natuurlijk. Wel voor de rie’ken uit het binnenland.” 

Vissers 

De scène die de acteurs en de filmcrew inblikken, wordt verschillende keren herhaald. Maar de aanklacht blijft dezelfde: terwijl deze buurt, waar vroeger veel vissers woonden, verpaupert, heeft het stadsbestuur vooral oog voor inwijkelingen die zich hier met veel geld een appartementje aan de zeedijk of de jachthaven kunnen veroorloven. De torens, waarvan sprake in de scène, is een gigantisch bouwcomplex dat plaats moet bieden aan meer dan 400 flats. 

Oostende zou ondertussen ook ‘jonge, hoogopgeleide mensen’, naar zich toe trekken, met Eva Daeleman als bekendste voorbeeld. Door hippe cultuurprojecten zoals The Crystal Ship heeft het imago van de stad ook een boost gekregen. Maar het beeld van de straat, waar de fictieve krantenwinkel is opgezet, laat zich nog kenmerken door een oude schoenmaker, vlak naast een pitabar. Tussen huizen die grotendeels verouderd zijn. Welkom in de Vuurtorenwijk. 

“We willen het verhaal van de wijk op een genuanceerde manier brengen”, zegt Dieter Debruyne van kleinVerhaal, de sociaal-artistieke vzw die de film produceert. “Vroeger woonden hier veel vissers, maar nu is de wijk volop in transitie.” 

Terwijl veel vissers ondertussen verdwenen zijn hebben zij plaats gemaakt voor ‘aangespoelden’, zoals ze inwijkelingen in Oostende omschrijven, maar ook vluchtelingen. De hoofdrolspeelster, Zozan Hoshi (26), komt uit Syrië en is nu al een jaar in Vlaanderen. In de film speelt ze een poetsvrouw die de krantenwinkel tijdelijk overneemt. Net als de andere ‘acteurs’ woont zij in de buurt.

Brusselaars Danielle en Pierre voor de winkel. Beeld Eric de Mildt

“In plaats van met echte acteurs te werken, gaan we aan de slag met mensen uit de wijk”, zegt Debruyne. “Zo krijg je personages die dicht op hun vel zitten. Iedereen houdt ook zijn eigen naam. Het is wel al hard repeteren geweest. Maar iedereen ziet er ook uit, zoals ze er moeten uitzien.” 

 Wat mensen uit de buurt aanbrengen tijdens activiteiten, georganiseerd door de vzw, giet regisseur Nicolas Daenens zo in een film. De vzw heeft ook al Take Good Care of My Baby op haar actief, over een andere Oostendse wijk. Ook het scenario voor deze film – de titel is simpelweg Opex – is ‘bottom-up’ tot stand gekomen. 

 “Ik speel dus eigenlijk mezelf, maar dan iets norser”, zegt Jozef Van Moessaert, die 32 jaar lang de echte Dagbladhandel Jef heeft opengehouden, maar er vorig jaar mee is gestopt. “Omdat de pers door het internet dramatisch is achteruitgegaan, zijn dagbladhandelaars een uitstervend ras geworden.” 

Het verhaal van het koppel uit Brussel is ook uit het leven gegrepen. Al komt het echtpaar in werkelijkheid uit Antwerpen en Wallonië. Hun draai vinden in de stugge vissersbuurt is al “heel moeilijk” geweest, vertelt Danielle. “We zijn op straat al uitgemaakt door mensen, omdat we hier zijn komen wonen. Ze gunnen je niets. C’est vrai ou pas, Pierre?”  

Dynamiek

 De aanklacht die de film uitstuurt over gentrificatie is ook al bij burgemeester Bart Tommelein (Open Vld) geraakt, die maandag de set bezocht. “Een derde van de Oostendenaars leeft in armoede”, zegt hij. “Sommige partijen willen een bouwstop voor dure complexen. Ik wil de bouw nog versnellen, maar er moeten ook meer sociale woningen bijkomen, voor een goede sociale mix. En net als de film moet het bestuur voor de volgende jaren ook vanuit de buurten vertrekken.” 

Maar dankzij kleinVerhaal komt er ook een positieve dynamiek in de buurt en leren mensen elkaar kennen. En dan zijn er nog andere positieve effecten die de kortfilm veroorzaakt. De inboedel van de oude Dagbladhandel Jef figureert nu dus als het decor voor de film. Zelfs zijn vergunningen van de Kansspelcommissie om lottobiljetten te verkopen, doen dienst als decorstukken. “Maar de eigenaar van het pand waar we de winkel hebben ingericht, wil nu een deel overkopen om zelf een winkel te beginnen”, zegt Debruyne. “Zo lopen fictie en realiteit constant in elkaar over.”

Jef in de scène waar een ‘nieuwkomer’ tevergeefs de Financial Times komt kopen. Jozef Van Moessaert heeft 32 jaar lang de echte Dagbladhandel Jef opengehouden. Beeld Eric de Mildt
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234