Maandag 28/09/2020
Sergio Herman en zijn vrouw Ellemieke Vermolen op de rode loper tijdens de premiere van de documentaire Fucking Perfect, over de chefkok die op het hoogtepunt van zijn carrière zijn restaurant sloot.Beeld ANP

Taalblog

Het fucking perfect Zeeuws-Vlaamse accentje van Sergio Herman

Schrijfster Ann De Craemer verwoordt haar liefde voor taal in de blog "Ik hou van taal". Deze week: het heerlijk lekkere Zeeuws-Vlaams van Sergio Herman, dat - wist u dat ? - nog op de Maagdeneilanden en in Brazilië wordt gesproken.

Gisterenavond stelde chef-kok Sergio Herman in Reyers Laat 'Fucking Perfect' voor, de documentaire over de hoogte-en dieptepunten in zijn carrière die over hem werd gedraaid en die maandag in Nederland in première ging. Van de kookkunst van Herman heb ik nog niet kunnen genieten, maar van zijn aparte taal smul ik elke keer weer.

Sergio spreekt Nederlands met een sterk Zeeuws-Vlaamse tongval - Zeeuws-Vlaanderen is dan ook de streek waar hij opgroeide en waar hij tot voor kort zijn succesrestaurant Oud Sluis uitbaatte. Ik ben ervan overtuigd dat de grote populariteit van Sergio Herman in Vlaanderen - groter dan in Nederland - ook met zijn accent te maken heeft. Zeeuws-Vlaams lijkt goed op West-Vlaams, en dat maakt hem voor ons een stuk herkenbaarder dan wanneer hij als 'nen echten Ollander' zou spreken. Hoe bikkelhard Herman in zijn keuken ook uit de hoek kan komen; zijn taal ontwapent elke keer weer, misschien omdat ze net zo'n pure indruk maakt als de gerechten die Herman bereidt.

Dat Zeeuws veel gemeenschappelijk heeft met West-Vlaams, komt natuurlijk door de nabije ligging. Terwijl het dialect in Oost-Zeeuws-Vlaanderen verwantschap vertoont met het Oost-Vlaams (vooral het Waasland), spreekt men in West-Zeeuws-Vlaanderen (de streek waar Herman vandaan komt) een variant die veel gemeenschappelijk heeft met het West-Vlaams. Denk maar aan hoe Herman het woord 'gerechtje' uitspreekt: net zoals in het West-Vlaams wordt de g uitgesproken als een h. Andere gemeenschappelijke klankkenmerken zijn het behoud van de ie en de uu in riepe (rijp) en kuupe (kuip), of de ooë en eeë in booëm (boom) en steeën (steen). Herman zegt ook, zoals West-Vlamingen 'skitterend' in plaats van 'schitterend'.

Schrijfster Ann De CraemerBeeld Eric De Mildt

De eerste zin in dit filmpje spreekt hij uit zoals elke West-Vlaming dat zou doen:

'Het zijn jonge gasten, hé': niet alleen spreekt Herman de g als een h uit, maar heeft hij ook de typische glottisslag op het einde van het woord 'gasten'. Wanneer in het Zeeuws en het West-Vlaams aan de eind-n een explosieve medeklinker (b, d, k, p, t) voorafgaat, wordt die medeklinker geheel of gedeeltelijk door een nasale stoot vervangen, de fameuze glottisslag.

Daarnaast heeft het Zeeuws ook woorden die elke West-Vlaming kent, zoals 'touter' voor schommel, 'julder' voor jullie, 'puut' voor kikker en 'stuken' voor vallen. Net zoals het West-Vlaams verliest ook het Zeeuws een groot deel van zijn oorspronkelijke woordenschat onder invloed van de vernederlandsing. Spijtig, want het dialect heeft parels van woorden, zoals het woord dat in 2004 de verkiezing voor Zeeuws woord van het jaar won: 'platte zeuge' voor keukenborstel of pissebed.

Een van de mooiste (en onbekende) verhalen over het Zeeuws-Vlaams is dat drie creooltalen die op het Nederlands zijn gebaseerd, namelijk het Skepi (gesproken in Guyane), het Berbice-Nederlands (Guyana) en het Negerhollands (Maagdeneilanden), teruggaan op Zeeuwse dialecten. Vandaag wordt er zelfs in Brazilië door een aantal mensen nog Zeeuws-Vlaams gesproken: halverwege de negentiende eeuw emigreerden zo'n vijfhonderd inwoners van West-Zeeuws-Vlaanderen naar Brazilië. Hun taal is wel een erg aparte variant van het Zeeuws-Vlaams, want inmiddels beïnvloed door onder meer het Portugees. Taalwetenschapper Gertjan Posthuma van het vermaarde Meertens Instituut onderzocht in 2013 het Zeeuws-Vlaams in Brazilië, dat nu met uitsterven is bedreigd: volgens Postma waren er nog dertien sprekers, veelal boven de zeventig. Hij maakte opnames van hun taal, waarvan u er hier een kunt beluisteren.

'De boertjes uit Zeeuws-Vlaanderen gaan naar de stad', zegt Sergio Herman in 'Fucking Perfect' wanneer hij zijn restaurant The Jane in Antwerpen opent. Ook dat lijkt me een verwantschap met West-Vlaanderen: Sergio Herman die aangeeft hoe mensen uit zijn streek als 'boertjes' worden gezien. Het dialect van die boertjes heeft zich wel over de hele wereld verspreid, en dat is straks ook ongetwijfeld het geval met de film van Sergio Herman, die tijdens het filmfestival in Berlijn meedraait in de competitie voor foodfilms.

Fucking hoed, hast.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234