Dinsdag 22/06/2021

Het fenomeen

De acht gedaanten van de Omega Pharmatopman

Marc Coucke

Na de tijdrit van vandaag weten we of Cadel Evans, en met hem de Belgische wielerploeg Silence-Lotto, de Ronde van Frankrijk wint. Hoofdsponsor Marc Coucke staat aan de meet als zijn grootste fan. De grote baas van Omega Pharma straalt in de Tour dezelfde onweerstaanbare energie uit als in het zakenleven. Zijn succesformule? Hij koppelt emotie aan ratio en passie aan strategie, antwoorden zijn vrienden. Een portret van de flamboyante multimiljonair die trouw blijft aan zijn volkse roots.

door Walter Pauli vanuit de Tour en Emmanuel Vanbrussel

Een stoffige weg in Montluçon, goed honderd meter van de aankomst. De renners zitten al lang in de autocar van Silence-Lotto, de ploegleiders praten nog wat na met een paar gasten die Marc Coucke en de Nationale Loterij hebben meegebracht. Coucke zelf is er echter nog niet. Als hij toch aangelopen komt, zal geen Fransman in hem een van de succesvolste ondernemers in België herkennen. Zéér casual gekleed, zoals iedereen hier in de Tour: sportschoentjes, witte kniebroek, beige polo - met zweetvlekken onder de oksels. Nog even napraten met teammanager Marc Sergeant en ploegleider Herman Frison, en dan een interview voor VRT-radio. "Want tijdens de tijdrit zal ik mij verstoppen, denk ik. Het geluid van een uur lang nagelbijten, het zou geen goede radio zijn."

Als er zondag een Silence-Lotto in Parijs in het geel zou staan, dan is dat aan deze man te danken. Een eigen renner in het geel in de Tour: voor Marc Coucke was dat geen voornemen bij Lotto, zelfs geen luchtkasteel. Met hem werd het een ambitie, een project, bijna een obsessie.

"Ik wil de pluimen van wat hier gebeurt niet op mijn hoed steken", zegt Coucke. "De verdienste komt in de eerste plaats Marc Sergeant toe. Maar het klopt dat ik als eerste die woorden uitsprak. En als je een doelstelling formuleert, vind ik dat je er vervolgens alles aan moet doen om die te realiseren."

Marc Coucke is geen gewone sponsor, in de zin van 'geldschieter'. Voor Silence-Lotto is hij meer. Marc Sergeant is manager, maar vooral verantwoordelijk voor het operationele. De strategische beslissingen nemen 'de twee Marcs': Marc Coucke (Omega Pharma) en Marc Frederix (Nationale Loterij), samen met financieel directeur Geert Coeman.

En die nieuwe structuur was hoognodig. Toen Marc Coucke nog niet bij de ploeg betrokken was, kwamen in de kranten berichten over exuberante rennerslonen en een scheve financiële situatie. "Het klopt dat er een en ander rechtgetrokken moest worden", zegt Coucke. "Laat ik zeggen dat ik een grote voorstander ben van het principe 'loon naar werken'. Dat helpt bij het efficiënt leiden van een wielerploeg. Geert Coeman moet ervoor zorgen dat er niet te veel geld uitgegeven wordt. Dat is onder meer écht op de kleintjes letten, hé. Ik overdrijf, maar als je in een bepaalde koers vijftien drinkbussen minder uitdeelt, heb je misschien weer wat meer geld voor iets anders.

"Ik slaag er meestal in om met niet zo overdreven middelen behoorlijke resultaten neer te zetten. Zoals hier in de Tour: met geen tien miljoen euro een ploegje neerzetten dat misschien zondag de Tourwinnaar aflevert, en alleszins tot het einde gestreden heeft voor de eindzege, dat is inderdaad de uitzondering op de regel. Dat doe je alleen als iedereen een groot hart heeft voor zijn werk. Dat geldt trouwens voor Omega Pharma. Een hart voor je job, betrokkenheid: alleen dan kun je met geringe middelen uitstekend presteren.

"Ik moei me niet echt met de ploeg. Hier in de Tour heb ik Cadel Evans hoop en al vijf minuten gesproken. Ik ga eens naar hem toe. 'Everything allright? Can we improve something?' En dan zegt hij 'okay', of scheelt er wat en zorgen wij dat het in orde komt.

"Maar natuurlijk moet ik mijn mening kunnen geven. Ik zie mijzelf als een puzzelaar. Hier een idee, daar nog eentje. En een ploegleider die zou zeggen: 'Stop, ik alleen weet alles van koers', dat zou natuurlijk niet gaan, want daar zou ik met mijn puzzelstukjes blijven zitten.

"Als er een nieuwe renner binnengehaald moet worden, dan zal ik met zeker vijf namen afkomen. Die heb ik gehoord, en die ook. Maar uiteindelijk zal Marc Sergeant er de juiste uitpikken.

"Nu ook (héél brede grijns). Ik heb al een tijdje een renner op het oog. Ik sprak er Sergeant over aan, en die ziet wel iets in hem, maar hij heeft zijn nummer niet. Ik heb hem zonet even aan de kant genomen, en hij wil praten. Ik heb zijn nummer genoteerd. En niemand heeft hem gezien. Vandaar dat ik hier wat later dan de rest aangelopen kwam. En dat gsm-nummer stond op het briefje dat ik zonet aan Sergeant gaf (glundert).

"Wij wilden graag Philippe Gilbert. Honderd keer heb ik naar hem gebeld en ge-sms't. Maar ik ben wel eerlijk geweest. Ik heb hem uitgelegd dat hij bij ons beter zit dan bij La Française des Jeux wil hij meer overwinningen halen, want dat moet.

"Of Cadel Evans. Dat contract heb ik persoonlijk onderhandeld en ondertekend. Dan weet de kopman ook wat de sponsor wil.

"Marc Frederix en ik nemen de grote beslissingen, en elk jaar proberen we ons krappe budget een beetje te verhogen. En vervolgens ga ik bij mijn vrienden met de hoed rond. Even goede vrienden als ze het niet doen, maar ze mogen altijd investeren. (grijnst) En ze krijgen er uiteindelijk ook een flinke return van."

DE APOTHEKER

Je zou het hem niet meteen nageven, maar Marc Coucke (geboren in 1965) is van opleiding apotheker. Als beginnende student was de Oost-Vlaming nog lang niet de ambitieuze zakenman van nu, maar was hij op zoek naar werkzekerheid.

"Toen ik moest kiezen, in het begin van de jaren tachtig, was er een periode van zeer hoge werkloosheid. Mijn vader had een apotheek in Gent, dus als ik zelf ook voor farmacie koos, had ik zeker een job", verklaarde hij ooit aan de studentenwebsite Guido. Coucke wilde eigenlijk leraar wiskunde worden, want hij kan goed met cijfers overweg. Hij nam overigens deel aan het ingangsexamen burgerlijk ingenieur en slaagde ook.

Jeugdvriend Filip Demyttenaere, nu pr-manager van Couckes bedrijf Omega Pharma, kent Marc al langer dan zijn eigen vrouw. "Toen we in de tweede kandidatuur apotheker aan de universiteit van Gent zaten, waren we beiden kandidaat om preses te worden. Marc had de blokkers achter zich, ik de fuifbeesten. Hij won, toen al. Maar hij is na de verkiezingen meteen op mij toegestapt: hij had mijn kwaliteiten ontdekt tijdens onze tweekamp, en hij wilde mij per se in zijn presidium. En vanaf die dag hebben wij de meeste tijd van ons leven samengewerkt.

"Marc zelf was een heel knappe student die uitstekende resultaten behaalde, vandaar zijn street credibility bij de blokbeesten. Maar zo was hij zelf niet. Toen al verstond hij de kunst om met een minimum aan inspanning een maximum aan resultaat te halen. Dat is de rode draad in zijn leven. Bij Omega Pharma realiseerde hij dat in relatief korte tijd. En nu bij Silence-Lotto doet hij dat opnieuw. Probeer het hem maar eens na te doen: met een eigen inbreng van 3,5 miljoen euro op een totaalbudgetje van 9 miljoen euro een gooi te doen naar de Tourzege.

"Het precieze, het afgewogene van een apotheker heeft hij niet. Marc is flexibel, joviaal en weidser", zegt directeur Luc Slegers van medicijnenfabrikant Eurogenerics, een grote leverancier van Omega Pharma. "Omdat hij zelf apotheker is, past hij perfect in de wereld van Omega Pharma, die van de vrij verkrijgbare geneesmiddelen zonder voorschrift. De wereld van de geneesmiddelen met voorschrift is er een van de artsen en die ligt Marc minder."

DE ONDERNEMER

Marc Coucke werd schatrijk als medestichter en hoofdaandeelhouder van Omega Pharma, dat geneesmiddelen verdeelt bij apothekers, dokters en tandartsen. Het beursgenoteerde bedrijf is inmiddels in dertig Europese landen actief en telt 1.900 werknemers.

"Marc is altijd erg duidelijk tijdens onderhandelingen", getuigt Slegers van Eurogenerics. "Hij weet verduiveld goed wat hij wil en heeft dat vaak vooraf in een aantal zetten uitgestippeld. Een roeper is de zakenman Coucke niet. "Marc is een harde onderhandelaar, maar zal het altijd op een softe manier aanbrengen en je zo proberen aan zijn kant te krijgen."

Coucke trok zich in 2007 terug uit het management van Omega Pharma en beperkte zich tot een toezichthoudende rol als voorzitter van de raad van bestuur. Zijn poulain Jan Cassiman werd CEO. Maar na de zwakke bedrijfsresultaten in 2007 volgde de grote comeback. Coucke kwam dit voorjaar opnieuw aan het roer als CEO, Cassiman werd de nummer twee. Toeval of niet, meteen zat de omzet van Omega Pharma weer in de lift. "Coucke is een supersalesman, die echt van aanpakken weet. Van een salesman zeggen ze: gooi hem buiten en hij kruipt langs achter weer naar binnen. Zo iemand is Coucke", zegt beursanalist Danny Van Quathem (SG Private Banking).

Pr-manager Demyttenaere: "Marc motiveert, formuleert de strategische doelstellingen, en waakt erover dat wij die ook halen. Het beste bewijs daarvoor zijn de recente resultaten. Hij had zich teruggetrokken als CEO, maar is echt teruggevraagd. En kijk eens hoe goed het opnieuw is. Dat is zijn persoonlijke verdienste."

DE PEOPLE MANAGER

Sommige waarnemers vinden dat Omega Pharma te veel een onemanshow van Coucke is. Maar analist Van Quathem relativeert die dominantie: "Ja, hij is de man die het geheel bepaalt. Maar het is veelbetekenend dat veel mensen van het eerste uur nog altijd een topfunctie hebben. Dat wijst erop dat Coucke een people manager is, die mensen kan samenbrengen. Als je alleen maar vijanden maakt, lukt zoiets niet."

Is Coucke de mayonaise die alles samenhoudt? "Nee, hij is de kok", antwoordt Van Quathem. "De ondernemingszin en het enthousiasme van Marc Coucke zijn bekend. Maar als CEO en hoofdaandeelhouder heeft hij nog eens de autoriteit ook. Hij doet mij denken aan voetbaltrainer Eric Gerets van Olympique Marseille. Sommigen noemen Coucke verwijfd, maar wees er maar zeker van dat als een medewerker niet presteert, het niet om te lachen is. Hij is veeleisend voor zijn groep. Net zoals Gerets tegelijkertijd enthousiasme uitstraalt en beenhard kan zijn."

Demyttenaere: "Hij staat dicht bij zijn mensen. En is dus inderdaad erg direct in het geven van commando's, van ideeën, met bijsturen. Daar moet je als medewerker wel mee om kunnen, natuurlijk. Mensen die erop afknappen, zijn mensen die graag op veilig spelen en in hokjes denken. Marc 'moeit' zich met alles, indien nodig. Er zal niets zijn wat hem in principe niet interesseert. Dat zie je ook in de Tour. Ook al is hij sponsor, als er een renner aankomt, zal hij de fiets graag zelf aannemen en doorgeven aan een mecanicien."

DE NETWERKER

Networking, het blijkt een van de geheimen van de succesformule-Coucke te zijn. In Montluçon gisteren stond, even casual als zijn grote vriend, ook Sam Sabbe. "Ik ken Marc al van onze studentenjaren in Gent. Hij studeerde medicijnen, ik rechten, maar we deelden eenzelfde caféleven."

Sabbe maakte als jurist carrière in het bankwezen, bij Paribas, en begeleidde de beursgang van Omega Pharma. "En toen vroeg Marc mij om écht in Omega Pharma te komen. Ik heb ja gezegd, en in 1998 stapte ik over. Ik zetel nu in de raad van bestuur en in het directiecomité."

Old friends, waar Marc Coucke gaat, kom je ze tegen. Niet alleen Sam Sabbe, maar ook woordvoerder Filip Demyttenaere, en cosponsor Peter Callant. Callant is zaakvoerder van Callant Verzekeringen, een grote onafhankelijke makelaar. Peter Callant: "Ik ken Marc Coucke uit de tijd dat wij samen in de raad van bestuur van KV Oostende zaten, de periode dat we van derde via tweede naar eerste klasse klommen, met Eddy Vergeylen als voorzitter. Ik was er verantwoordelijk voor de rekeningen, Marc Coucke zocht altijd naar nieuwe ideeën voor grotere projecten. Samen met aannnemer Aimé Desimpel hebben we toen het logegebouw opgetrokken. En we zijn ook samen opgestapt. Want zo is Marc Coucke ook: als het moet, kan hij héél scherp de lijn trekken."

Callant komt terecht bij volleybalclub Torhout, Coucke is geen man van de zaalsporten en bewandelt andere paden. Zakelijk blijven ze elkaar vinden, want Callant is ook als verzekeringsmakelaar betrokken bij Omega Pharma.

Tot Marc Coucke op zoek is naar extra middelen voor Silence-Lotto: dan is Peter Callant een van de eersten die hij aan de mouw trekt. Met wederzijds voordeel. Doordat hij als vriend en cosponsor van Marc Coucke de wielrennerij ontdekte, zag Callant lacunes. Hij zette voor wielrenners hetzelfde voordelige pensioenstelsel op als voor voetballers. Alleman tevreden: de ploegen, want zij hebben een extra financieel argument om renners aan te trekken. De renners, om voor de hand liggende redenen. En Peter Callant, om even voor de hand liggende redenen. Net zoals Callant nu ook fietsomnium.be heeft opgezet, "de eerste polis die verzekert tegen diefstal of beschadiging".

Goede vrienden van Marc Coucke worden er niet slechter van. Persoonlijke kameraadschap en loyauteit, weten wat de ander kan, wederzijds economisch voordeel: het zorgt voor een sterk netwerk van mensen die elkaar na een tijd ook beginnen te kennen.

DE WIELERMECENAS

Marc Frederix, commercieel directeur van de Nationale Loterij, werkt vier jaar samen met Marc Coucke. De Loterij besliste om de hoofdverantwoordelijkheid van de wielerploeg over te dragen aan een extern bedrijf. "We lieten een tender uitschrijven, en er daagden vier kandidaten op. Eén dag voor afsluiten kreeg ik Marc Coucke zelf aan de lijn: of hij nog tijd had om zich in te schrijven. Dat kon. Hij is zijn dossier persoonlijk komen presenteren op onze raad van bestuur. Dat maakte indruk. Geen loos gepraat, maar een sterk, consequent doorgetrokken marketingproject. En we bleken dezelfde waarden te delen. Zowel wij als Coucke zijn allergisch voor renners die een koers verkopen, en hij moet ook niets hebben van doping. Dat kan verwonderen van een apotheker, maar het is wel zo.

"Bovendien is Omega Pharma een beursgenoteerd bedrijf. Dus transparanter en met meer externe controle dan een groot familiebedrijf. Versta: minder kans op zwart geld. Ook dat was voor de Loterij belangrijk.

"We hebben onze mogelijke conflicten vooraf goed uitgepraat. Bijvoorbeeld: voor de Loterij primeert de binnenlandse markt, terwijl Omega Pharma internationaal georiënteerd is. Voor ons is het belangrijk dat zeven op de tien renners Belgen zijn, of dat wij Philippe Gilbert een contract geven. Hij steunt dat.

"Omgekeerd is het Marc Coucke die ons ervan overtuigde hoger te mikken, op een Tourzege. Ik ga er niet flauw over doen: zonder Coucke was de ploeg niet uitgebouwd rond Cadel Evans. En nu zien we als Lotto ook onze voordelen, want ook van de Belgische media en bij het Belgische publiek kreeg de ploeg veel aandacht. Waardoor we nu samen plannen maken voor ons volgende project: binnen een paar jaar een Belg op het podium krijgen in Parijs. Dat is dan weer het voorstel van de Loterij, maar Coucke is mee."

Demyttenaere (pr-manager Omega Pharma) wijst erop dat de zakelijke en sportieve belangen parallel lopen: "Natuurlijk is Silence-Lotto als wielerploeg ontzettend belangrijk. Hij trekt zich het succes van Cadel Evans persoonlijk aan. Evans maakt immers zijn persoonlijke droom waar: een renner die door Omega Pharma mee gesponsord wordt en die de Tour de France wint, dat is zijn project.

"En toch zijn de gele trui, een eventuele Tourzege en de hele wielerploeg Silence-Lotto geen doel, maar slechts een middel. Het doel is het zakencijfer van Omega Pharma. Met het antisnurkproduct Silence hebben we een wereldproduct in onze portefeuille. Hoeveel mannen snurken er niet? Hoeveel vrouwen hebben er geen last van? En welke sportieve prestatie is in staat om wereldwijd aandacht en publiciteit te genereren? De Tour is de passie van Marc Coucke, maar als hij de hele raad van bestuur van Omega Pharma achter dit project krijgt, dan omdat het uitgangspunt allesbehalve emotioneel is, maar rationeel en zakelijk onderbouwd. Het is op en top hoe Marc Coucke zelf in elkaar zit."

DE DOORDRIJVER

Zowel in het zakenleven als in de koers gaat Coucke voluit voor zijn eigen mening. Botsingen - zelden verliest hij daarbij zijn eeuwige glimlach - zijn daardoor onvermijdelijk. Zakenpartner Luc Slegers: "Hij zal te allen tijde zijn visie doordrukken. Hij geeft de indruk open te staan voor kritiek, maar eigenlijk is dat niet zo. Uit kritiek van anderen lessen trekken doet hij niet. Marc is een doorduwer, maar is daarbij wel altijd zeer vriendelijk."

Frederix (Nationale Loterij): "Marc Coucke heeft zijn stijl, en die is uitbundig en soms zelf exuberant. Ik zeg altijd: sinds wij partners zijn in een wielerploeg, hebben wij drie merken: één ervan is wisselend, de producten van Omega Pharma (vroeger Davitamon of Predictor, nu Silence), twee zijn constant: de Lotto en Marc Coucke.

"Critici zeggen wel eens dat Coucke alle aandacht naar zich toe zuigt, en dat de Loterij in de schaduw staat. Dat is niet zo. Noch ikzelf, noch gedelegeerd bestuurder Pittomvils wil in de belangstelling staan. Integendeel, het zou zelfs tégen ons gebruikt worden. Bij ons primeert de naambekendheid: Lotto, de Loterij. En als hij over de wielerploeg spreekt, heeft Coucke het consequent over 'Silence-Lotto'."

Toch heeft Frederix een paar keer moeten ingrijpen. "Marc Coucke heeft zich in Het Laatste Nieuws ooit laatdunkend uitgelaten over Peter Van Petegem. Inhoudelijk had hij gelijk, want Van Petegem presteerde niet goed, maar ik vond niet dat je een van je eigen renners in de krant moest neersabelen. Hij gaf me zelfs gelijk, maar hij zei ook: 'Zo zit ik in elkaar. Het is de aard van het beestje. Als iets me te machtig wordt, kan ik dat niet voor mezelf houden.' En wij kennen hem ook wel, dus we gaan hem dan ook niet beginnen op de vingers te tikken.

"Nog een voorbeeld. Twee jaar geleden dreigde de vete tussen Davitamon-Lotto en QuickStep uit de hand te lopen, en dat kwam onder meer omdat het was ontploft tussen Marc Coucke en Patrick Lefevere. Toen heb ik moeten zeggen: 'Momentje, dat is niet in het belang van de Loterij. Wij willen dat onze ploeg het imago behoudt van de sportieve, sympathieke underdog. We hebben dat uitgepraat, en Coucke begreep dat meteen."

En dus is de Nationale Loterij bijzonder opgezet met de zogenaamde 'solospeler' Marc Coucke. "Zelfs in die mate dat vorig jaar, toen het contract tussen de Loterij en Omega Pharma afliep, wij alle kandidaten hebben afgehouden", gaat Frederix verder. "Liever dat dan een avontuur met een nieuwe firma."

DE DUIVEL-DOET-AL

Alsof een eigen bedrijf en een wielerploeg niet genoeg zijn, houdt Coucke er nog tal van zijactiviteiten op na. Zo werd hij talk of the town als flamboyant jurylid in het tv-programma De bedenkers. Presentator Bart Peeters: "What you see, is what you get. Hij is een man van het volk, zonder verborgen trekjes." Coucke ontpopte zich als een geboren televisietalent. "Mensen die zichzelf zijn, hebben nooit problemen met de camera", zegt Bart Peeters daarover. "Het gaat om relativeren en om gerelativeerd worden. Toen De bedenkers van start ging, kreeg hij grappen over zich heen over de opvallende kleuren van zijn kledij, die tot een heus kleurendelirium leidden. Zijn reactie daarop was gewoon: 'Het is mijn vrouw die mijn kleren uitkiest.' Hij heeft er niets aan veranderd."

Coucke gooit zich ook in de kunst en verkoopt de werken van kunstenaar-cartoonist Kamagurka, een goede vriend. Sinds 1 januari maakt Kama elke dag een schilderij als dagboek. Coucke gaat die kunstwerken verkopen, onder meer op meetings van zakenlui en kunstverzamelaars. Bart Peeters: "Ik was een van de eersten om een bestelling te plaatsen, want ik vertrouw het schelmenduo Kama-Coucke."

DE VOLKSMENS

Over één zaak zijn al zijn kennissen het eens: Marc Coucke mag dan al multimiljonair zijn, hij blijft een man van het volk. Bart Peeters: "Hij is uitgegroeid tot een captain of industry, en heeft daar blijkbaar veel talent voor, maar is zijn roots als volksmens heel erg trouw gebleven."

Filip Demyttenaere: "Ik zie nog altijd de Marc Coucke van vroeger. Een sociaal dier: heel direct, heel dicht bij de mensen. Een succesjongen, maar geen glitter and glamour boy. Marc Coucke is geen man die je op golfcourts of formule 1 zal zien. Dat interesseert hem niet. Hij is altijd zeer volks gebleven. Een liefhebber van het Vlaamse lied. En van het wielrennen. Natuurlijk heeft hij politieke en zakelijke contacten. Maar die kun je ook op een eerder volkse manier onderhouden. Hij neemt zijn relaties namelijk mee naar de koers."

Bart Peeters: "De wielersport is echt zijn passie. Tijdens de opnames van De bedenkers zat hij onder zijn bureau sms'jes over de uitslagen van zijn ploeg te bekijken. Dit zijn dus hoogdagen voor hem. Hij maakt dezer dagen van zijn hobby zijn beroep. En als het Cadel Evans lukt om te winnen, dan zal hij niet als een koele kikker, maar als een eerlijke volksmens reageren. Het is hem oneindig gegund."

Marc Coucke:

Ik slaag er meestal in om met weinig middelen behoorlijke resultaten neer te zetten. Zoals hier: met tien miljoen euro een ploegje neerzetten dat misschien de Tourwinnaar levert

Filip Demyttenaere (pr-manager Omega Pharma):

Toch zijn de gele trui, een eventuele Tourzege en de hele wielerploeg Silence-Lotto geen doel, maar slechts een middel. Het doel is het zakencijfer van Omega Pharma

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234