Zaterdag 24/10/2020

Het falen van de taal

In 2006 sloegen vier in Brussel gevestigde videokunstenaars de handen in elkaar en richtten het filmplatform Auguste Orts op. Herman Asselberghs, Sven Augustijnen, Manon de Boer en Anouk De Clercq tonen nu in het Antwerpse M HKA voor het eerst hun gedeelde intuïties en gevoeligheden in een soort programmaverklaring.

Videokunstproject ‘Auguste Orts Correspondence’ legt medium film bloot in M HKA

Oorspronkelijk wilden de kunstenaars met hun collectief vooral praktische bekommernissen over productie en distributie aanpakken, maar gaandeweg bleek dat ze gezamenlijke interesses hadden, waardoor ze de mogelijkheid kregen om artistieke ervaringen met elkaar te delen.

Die gemeenschappelijke interesses tonen ze nu in het M HKA onder de naam Auguste Orts Correspondence. Elke kunstenaar is vertegenwoordigd met twee werken. Rode draad daartussen is de correspondentie tussen de kunstenaars. Een spoor van brieven, waarin de kunstenaars reflecteren op hun eigen praktijk en reageren op elkaars werk, loopt doorheen de hele expo.

Hoewel de kunstenaars uitgebreid met elkaar corresponderen over hun artistieke oeuvre, is een gemeenschappelijk thema het wantrouwen tegenover taal. Vaak stellen ze in hun films de problematische, wankele status van taal centraal. Zo toont Sven Augustijnen de aangrijpende video’s Johan en François, waarin hij twee afasiepatiënten filmt tijdens hun sessie bij de logopediste. Machteloos zoeken ze naar woorden, waar ze vroeger geen enkel probleem mee hadden.

In Resonating Surfaces toont Manon de Boer dan weer hoe taal een helende werking kan hebben. Ze schetst een filmisch portret van de Braziliaanse filosofe Suely Rolnik, die een cruciale rol speelde in de introductie van een politiek geëngageerde psychoanalyse in Brazilië in de jaren tachtig. Rolnik was een van de vele slachtoffers van de culturele repressie die op de militaire staatsgreep in 1964 volgde. Ze ging naar Parijs, waar ze Gilles Deleuze en Félix Guattari leerde kennen. In de video vertelt ze dat de Franse taal haar beschermd heeft tegen de kwetsuren die ze overhield aan het totalitaire regime in Brazilië. Door Frans te spreken, voelde ze zich beschermd in een cocon van taal.

Ook communicatiesystemen worden onder de loep genomen. In Beste Steve richt Herman Asselberghs zich kritisch tot medestichter van Apple Inc. Steve Jobs, terwijl hij minutieus een splinternieuwe MacBook Pro uit elkaar vijst en alle onderdelen op zijn bureau schikt. Daardoor ga je nadenken over het voorwerp dat we allemaal dagelijks gebruiken. Producten zijn designed to fail: ze verouderen, waardoor je er snel nieuwe moet kopen. Asselberghs kijkt door de gladde verkoopspraatjes van Jobs heen en spreekt hem aan in deze videobrief.

Het project Correspondence was in 2008 voor het eerst te zien in Londen, maar is nu uitgebreid en aangevuld met een boek voor het M HKA. In dat boek kun je rustig de correspondentie tussen de kunstenaars lezen. Zowel uit de brieven, als uit de werken komen de affiniteiten tussen de vier verschillende kunstenaars naar voren, maar ook de unieke kwaliteiten van elk oeuvre worden belicht.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234