Vrijdag 26/02/2021

Opinie

Het failliet van een politieke generatie

null Beeld UNKNOWN
Beeld UNKNOWN

Zou je dat enigszins gewend worden, je ontslag aan de koning aanbieden? Dag Sire, hier zijn we weer. Voor de vijfde keer in drie jaar, het moet toch in de buurt van een wereldrecord gaan komen.

Een groot deel van de dag werd gisteren besteed aan een orkaan van gespin, waarbij geruchten en de ontkenning van die geruchten twee keer voor nieuws moesten zorgen. Want ergens moest een zondebok voor de crisis gevonden, en wie was makkelijker doelwit dan de jonge voorzitter Alexander De Croo, die zich als een leerling-tovenaar gedragen zou hebben?

Het klopt dat er binnen de Open Vld verdeeldheid was over de te volgen strategie, en dat sommigen het ruimschoots voldoende vonden om het splitsingsvoorstel gewoon te agenderen. Dat zou immers binnen een week even goed de regering hebben doen vallen, alleen had dan daar iedereen de verantwoordelijkheid voor gedragen, en niet alleen de Open Vld zelf. De jonge voorzitter, zonder kilometers op de teller, besliste er anders over, in de hoop zo een duidelijke boodschap te zenden: dat de speeltijd nu eens eindelijk voorbij moet zijn, en dat er een nieuwe generatie is aangetreden die een deadline en een woord nog steeds als een deadline en een woord beschouwt. Natuurlijk speelden er ook electorale overwegingen mee, zoals bij iedere politicus altijd electorale overwegingen meespelen. Alexander De Croo hoopt dat de kiezer zijn stoere gedrag zal weten te appreciëren.

Of dat slim is, valt af te wachten. Zelden heeft een partij die aanleiding was voor een crisis, ook de daaropvolgende verkiezingen gewonnen. Bovendien heeft de liberale partij niet echt een geschiedenis waarbij communautaire standvastigheid grote electorale successen heeft opgeleverd. En naast iedereen die dit een verfrissend en moedig gebaar vindt, staat iemand die het als onverantwoordelijk gedrag zal bestempelen, in een land dat zoveel andere en meer dringende sociaaleconomische dossiers op te lossen heeft, en binnenkort leiding moet geven aan de Europese Unie. Maar verfrissend was het wel.

Vooral omdat de regering, waar die Open Vld eigenlijk al jaren tegen haar zin in zit, al sinds haar ontstaan gekenmerkt wordt door een steriele woordenbrij zonder enige daadkracht. Waarbij diepgeworteld wantrouwen tussen de partners ieder akkoord, iedere beslissing zo goed als onmogelijk maakt. Waar afspraken niet worden nageleefd, beloftes worden verbroken, woorden haast van hun betekenis worden ontdaan. Zelfs het ontslag van een regering, toch een van de sterkste politiek denkbare gebeurtenissen, heeft onder deze ploeg een haast banale betekenis gekregen: nog eens, so what?

Dat mocht ook Jean-Luc Dehaene ondervinden. Hij had in alle discretie maandenlang afgetoetst binnen welk kader hij tot een akkoord kon komen. Zodra hij daarvoor de marge zag, steeg hij op. Om dan te moeten vaststellen dat al wat hij die maanden had gehoord, prompt weer op de helling werd gezet. Gedegouteerd gaf hij er de brui aan. Want in zijn tijd werd ook gevloekt en gescholden dat het niet mooi meer was, was men niet vies van een vilein manoeuvre of een strategisch een-tweetje, maar op het einde van de rit keek men elkaar wel diep in de ogen en was een woord een woord, dat ook gehouden werd en verdedigd bij de achterban.

Deze generatie, opgejaagd wild voor tv-camera's, gevangen in een infernale carrousel van elkaar steeds sneller opvolgende verkiezingen, kan dat niet meer. Het lijfsbehoud voor de dag van morgen is belangrijker dan een oplossing voor de volgende jaren, en alles wordt daaraan ondergeschikt gemaakt. Een woord is geen woord meer, een afspraak geen afspraak, elkaar vliegen afvangen, treiteren en ronduit manipuleren en chanteren is de norm geworden.

Dat men drie jaar nadat het dossier werd opgestart schaamteloos durft te zeggen dat men geen tijd genoeg heeft gehad om te onderhandelen, zonder zelfs maar met de ogen te knipperen, is tekenend voor het schaamteloze cynisme dat deze generatie politici aankleeft. Deze crisis is ook een symptoom van hun dreigende failliet.

Want veel belangrijker dan de futiliteit die B-H-V in wezen is, en veel belangrijker dan wie rond dit thema wat stemmen zal weten te winnen en te verliezen, is de vaststelling dat alleen de antipolitiek weer eens sterker geworden is.

En niet alleen de antipolitiek die al lang bij de verzuurden en verbitterden leeft. Je moet er in politiek van uitgaan dat een vijfde van de mensen altijd tegen alles is, zei John F. Kennedy al.
De weerzin tegen de besluiteloosheid, het futiele gespin, de stuurloosheid, de onvervulbare beloftencultuur gevolgd door het absolute niets, tenzij je de uitverkoop van een grootbank aan Frankrijk als een prestatie beschouwt, is inmiddels veel groter geworden dan dat vijfde, en wordt nu ook gedeeld door grote delen van de maatschappelijk dragende krachten in de economie en de samenleving.

Een oplossing voor B-H-V is verder af dan ooit. Maar dat is niet eens het ergste. Het ergste is dat de politiek kampt met een totale legitimiteitscrisis en zichzelf zo goed als irrelevant dreigt te maken.

Yves Desmet
Politiek commentator

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234