Donderdag 21/10/2021

Het Europa van de grensregio's

Toekomst is onzeker

Fabian Lefevere

In een Europa zonder grenzen hebben de regio's aan de landsgrenzen het niet gemakkelijk. De inkomsten liggen er beduidend lager, terwijl de werkloosheid er vaak erg hoog is. Het was die vaststelling die de Europese Unie in 1990 inspireerde tot het actieprogramma Interreg, op maat gesneden van de grensregio's die samen toch zo'n 15 procent van het Europese grondgebied innemen. Voor het eerste Interreg-programma, dat de periode '91-'93 bestreek, werd bijna 42 miljard frank (1,04 miljard euro) vrijgemaakt. Het tweede, dat eind dit jaar afloopt, kon al rekenen op bijna 97 miljard (2,4 miljard euro). En inmiddels tekenen de contouren van een derde programma zich af, met meer geld maar ook met een doorzichtiger structuur. Want al die jaren baadde Interreg in een vrij bureaucratische sfeer.

Het Interreg-fonds werd uit de grond gestampt voor de financiering van specifieke projecten, met als doel 'de verbetering van de fysieke structuur, de bevordering van economie, technologie en innovatie, de bescherming van het leefmilieu, de benutting van het menselijke potentieel en de bevordering van de maatschappelijke integratie'. Maar daarnaast zijn er ook nog doelstellingen zoals 1, 2 of 5b: het lijstje bijstandsmogelijkheden voor achtergestelde gebieden is schier onuitputtelijk. En al even onoverzichtelijk: de kritiek op het al te bureaucratische karakter van de Europese fondsen is nooit ver weg geweest.

De EU wil nu komaf maken met die kritiek. In 2000 volgt een grondige hervormingsronde en de verwachting is dat Interreg als een van de grote overwinnaars uit de bus zal komen. Wat de toekomst brengt, is verre van zeker, maar het is alvast de bedoeling nog amper drie actieprogramma's over te houden. "En wij zijn er stellig van overtuigd dat Interreg daarin een bijzonder belangrijke rol gaat spelen", zegt Tanja Mattheus van de euregio West-Vlaanderen / Nord-Pas de Calais.

Voorts is het ook onzeker of de euregio's in het westen van de Unie - en dus ook de vier met Vlaamse inbreng, namelijk West-Vlaanderen / Nord-Pas de Calais, Scheldemond, Benelux-Middengebied en Maas-Rijn - nog in dezelfde mate aanspraak zullen kunnen maken op subsidies. "Er komt dan wel meer geld vrij, maar wij weten nog niet wat het gevolg van de uitbreiding van de Unie zal zijn", stelt Karla Laheye van euregio Scheldemond. "Ik kan me best voorstellen dat de Unie ervoor kiest om veel van zijn middelen te reserveren voor de landen uit het voormalige Oostblok."

Al evenmin zeker is het wie in de toekomst in Vlaanderen de Europese geldstroom in goede banen zal leiden. Op dit moment zijn het vooral de provincies die daarvoor tekenen. De gecontesteerde provincies hebben de Interreg-programma's zowat aangegrepen om een eigen plek in het politieke landschap af te bakenen. Inmiddels dropte de Vlaamse overheid - overigens ook een belangrijke cofinancier - wel her en der adviseurs om nauwgezet toezicht te houden op de werking van de regionale Interreg-secretariaten. De provincies heeft ze immers nooit voor vol aanzien.

"In Nederland is bijvoorbeeld al langer afgesproken dat de provincies zich over Interreg ontfermen", vertelt Els Piqueur van euregio Scheldemond. "In Vlaanderen daarentegen wil de Vlaamse overheid meer en meer de bevoegdheid naar zich toe trekken."

Maar als het een troost kan zijn: in Wallonië, waar bijvoorbeeld Henegouwen een euregio vormt met Nord-Pas de Calais en Picardië, wordt die bevoegdheidsdiscussie nog een stuk scherper gevoerd.

Op deze pagina. worden de vier euregio's met Vlaamse inbreng voorgesteld, telkens met een van de projecten die gefinancierd worden vanuit het Interreg-fonds.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234