Maandag 30/01/2023

Het enige moeten

Afgesloten van sociale media zoekt journalist Rik Van Puymbroeck tijd om weer echt te lezen. In Zeno brengt hij van tijd tot tijd verslag uit.

Hij hield Elders van Martijn Knol in zijn handen, een klein dun boekje, hij zou het cadeau doen. "Onlangs, op reis, las ik het en het raakte me", zei Marc. Nadien bestelde hij een espresso en een stuk taart en hij rekende af. Dat kan allemaal in De Dry Coppen in Leuven, een wonderbaarlijk boekencafé waar alles samen kan komen: goede boeken, iets lekkers en de toevallige ontmoeting. Voedsel voor lichaam en geest. En verleiding: probeer maar eens buiten te gaan zonder boek.

Dat lukte toch, maar zulke tips sla je op. Al verschillen smaken en kun je niet op iedereen afgaan. Wel op hem. En af en toe knip je iets uit een krant. Ingeplakt in het schriftje: Villa Triste van Patrick Modiano en De verloren brief aan Thomas Mann van Maxim Biller, vorige zaterdag allebei gesignaleerd in De Tijd. Waarom iets aanspreekt, is niet altijd te zeggen. Vaak is het de eerste zin van een boek, maar uit die korte recensie van dat boek van Biller was het dit: de Poolse schrijver Bruno Schulz schreef ooit een brief aan Thomas Mann, de brief ging verloren en niemand weet wat hij schreef. Biller duikt in het hoofd van Schulz. Net als Elders zal dit boek op een dag in de kast staan. Om gelezen te worden.

Iemand las vorige week in Zeno 'Leven in meer dan 140 tekens' en mailde dat hij zelf Facebook "eruit gegooid" had. "Ik lees meer en meer", schreef hij. "Boeken, van mensen die nog lastige vragen durven te stellen en er blijk van geven dat ze zelf het nodige hebben doorgespit om überhaupt tot een mening te komen. Wat een rust." Achter dat laatste zinnetje stond een smiley, maar net om die rust was het dus te doen.

Die twee combinerend paste het goed om De fiets van Lautrec van Jan Boesman te lezen. Doorspitten deed de auteur wel wat in zijn verhaal waarin vergeten wielerhelden als Arthur Linton en Jimmy Michael en hun manager Choppy Warburton inspiratie vormden voor, onder meer, Henri de Toulouse-Lautrec.

'Nulla dies sine linea' hing boven de schrijftafel van Stijn Streuvels in Het Lijsternest, geen dag zonder regel dus, een devies van de schrijver dat ook de lezer zich eigen moet maken. Alleen kom je daar niet ver mee in een boek dat 384 bladzijden telt en dat je toch vraagt erbij te blijven. Het lukte wel. In de stilte van het huis werd dit boek bijna een film, meerijdend op oude fietsen en slechte Franse wegen of velodromen. Radicalisering werd buitengehouden, maar daarom niet wereldvreemd: het boek leert dat de wielermores eind 19de eeuw niet zo gek verschilden van die van vandaag. Dat geld en roem toen al verleidden tot hulpmiddelen. En dat dat wellicht nooit verandert.

En dan, ertussen geweven, het verhaal van de vreemde man die Toulouse-Lautrec moet geweest zijn. Op pagina 23: 'Vaak genoeg is geargumenteerd dat zijn eigen mismaaktheid aan de basis lag van zijn gewoonte mensen op de minst flatterende manieren voor te stellen.' Zou het dat zijn? Het geheim van de kunstenaar: naar de wereld kijkend vanuit een zelfbeeld en die wereld dan schetsen, in woord of met penseelstreken?

Wat een rust, schreef de lezer en dat is zo. Het enige moéten is het moeten dat je jezelf oplegt en dan zijn de eerste zinnen uit Als op een winternacht een reiziger van Italo Calvino (verschenen in 1979, lang voor het internet) een goed nieuw devies. 'Je staat op het punt in Als op een winternacht een reiziger te beginnen, de nieuwe roman van Italo Calvino. Ontspan je. Concentreer je. Zet iedere andere gedachte uit je hoofd. Laat de wereld om je heen vervagen tot in het onbestemde. Je kunt de deur maar beter dicht doen; daarachter staat altijd de televisie aan.'

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234