Maandag 25/01/2021

Vijf vragenVaccinatie

Het ene land zette al miljoenen spuitjes, het andere moet nog beginnen: hoe kan dat?

Beeld Pexels

Israël heeft al meer dan een achtste van zijn bevolking gevaccineerd, België 0,01 procent en de eerste Nederlander moet zijn spuitje nog krijgen. Er zitten grote verschillen op het aantal gevaccineerden. Vijf vragen over een vaccinrace met verschillende snelheden.

Hoe staat het met de vaccinatiecampagnes wereldwijd?

De voorlopige ‘wereldkampioen vaccineren’ is Israël. Daar werd al 12,5 procent van de bevolking ingeënt tegen het coronavirus. Bahrein volgt op de tweede plaats met 3,5 procent, het Verenigd Koninkrijk staat met 1,39 procent op plaats drie. De Britten schakelen vandaag bovendien een versnelling hoger, omdat naast het vaccin van Pfizer ook dat van AstraZeneca in gebruik wordt genomen. In een interview met De Tijd zei Bruno Holthof, de Belgische baas van het ziekenhuis van Oxford, dat ze aan de overkant van het kanaal 6 miljoen mensen willen inenten tegen het einde van deze maand. In februari moeten er nog eens 19 miljoen volgen, een derde van de bevolking zal dan z’n prik dan hebben gekregen. 

Een groot contrast met de situatie in pakweg Nederland, waar de eerste inenting nog toegediend moet worden. In Frankrijk zijn amper 138 van de 67 miljoen inwoners gevaccineerd. En in ons land staat de teller op 700, dat is slechts 0,01 procent van de totale bevolking.

Hoe komt het dat het in België zoveel trager gaat?

Het antwoord is eenvoudig: ons land kan niet veel sneller of trager gaan dan de rest van de Europese Unie. De Europese Commissie heeft de aankoopprocedure in handen en heeft alle lidstaten een evenredig aantal vaccins toebedeeld, in verhouding tot het aantal inwoners. Helemaal anders verliep het in Israël, waar de regering rechtstreeks – en al heel vroeg – onderhandelde met farmabedrijf Pfizer, waardoor ze de hand konden leggen op grote hoeveelheden van hun vaccin. Wij moeten het doen met het aantal dosissen dat ons door Europa is toebedeeld. “En we hangen volledig af van de levering daarvan”, zegt vaccinoloog Pierre Van Damme, die ook deel uitmaakt van de ‘taskforce vaccin’ van de overheid. 

“Als de fabrikanten sneller kunnen produceren, beschikken we sneller over meer vaccins en kunnen we dus ook sneller gaan inenten. Ons land heeft ingetekend voor een bestelling bij vijf verschillende fabrikanten. (Pfizer, AstraZeneca, Moderna, Johnson&Johnson en CureVac, red.) Loopt de ene wat vertraging op, dan kunnen we dat opvangen met de anderen. Maar op dit moment is er nog maar één vaccin goedgekeurd in ons land: dat van Pfizer.” Van hun vaccin krijgt België elke week 87.500 dosissen. Dat aantal zou vandaag verhoogd worden naar 89.500, maar 100 procent zeker is dat nog niet.

Een Israëlisch gezondheidscentrum in Tel Aviv. Al 12,5 procent van de bevolking van dat land werd ingeënt.Beeld AFP

Hoe zit het met de goedkeuring van de andere vaccins?

“Fabrikant Moderna zou vandaag al de officiële toestemming kunnen krijgen om zijn vaccin op de markt te brengen, acht dagen vroeger dan verwacht”, zegt Van Damme. Eens die toestemming er is, kan het vaccin al vanaf eind januari geleverd worden. Maar dat zal niks fundamenteels veranderen aan de snelheid waarmee ons land kan vaccineren, omdat het vaccinatiemodel al rekening hield met die vergunning. De dossiers van Johnson&Johnson en AstraZeneca zullen volgens de verwachtingen de komende weken in behandeling gaan bij het EMA, en worden allebei nog dit voorjaar op de markt verwacht.

In het Verenigd Koninkrijk schakelen ze over op de eenprikstrategie om snelheid te maken. Moeten we dat in België ook niet doen?

“Voorlopig niet”, zegt Pierre Van Damme. “Op dit moment houden we in België vast aan twee dosissen van het vaccin.” Zowel Pfizer als AstraZeneca schrijven twee spuitjes voor, maar het Verenigd Koninkrijk, en ook de Canadese provincies Ontario en British Columbia, willen eerst iedereen al een eerste keer vaccineren om zo snel mogelijk groepsimmuniteit te bereiken. Mochten die experimenten succesvol zijn, dan sluit de taskforce niet uit dat die tactiek ook bij ons wordt toegepast op de minder kwetsbare delen van de bevolking, die dan pas veel later een tweede inspuiting zou krijgen. 

Vandaag gaat de Belgische vaccinatiecampagne officieel van start. Hoe moet het nu verder?

“Tegen eind januari moeten de bewoners van onze woon-zorgcentra allemaal een eerste prik moeten gekregen hebben”, zegt Van Damme. In februari volgt hun tweede prik en is ook het personeel van de rusthuizen aan de beurt. Nog in februari, of ten laatste in maart, mag het ziekenhuispersoneel en de eerstelijnszorgverleners – zoals huisartsen, tandartsen, apothekers en kinesisten – in de rij gaan staan. En als alles goed gaat zou in april of mei ook de actieve bevolking aan de beurt zijn.” 

En het is in die groep dat ook de grootste uitdaging wacht, om zoveel mogelijk mensen te overtuigen om een prik te laten zetten. Het doel blijft 70 procent van de bevolking te vaccineren, maar Pierre Van Damme waarschuwt dat dit niet meer volstaat mocht de Britse, meer besmettelijke variant van het virus ook hier de ronde beginnen doen. “Als dát de dominante variant wordt in ons land, dreigt de R-waarde – die vandaag 0,94 bedraagt – tot misschien wel 3,5 te stijgen. En dan moeten we eerder mikken op 80 procent van de bevolking die gevaccineerd moet worden, of misschien zelfs nog meer. Het wordt dus zaak om goed te communiceren over het nut van de vaccinatie. Wie een prik van het vaccin weigert, weigert eigenlijk een terugkeer naar het normale leven.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234