Zaterdag 29/01/2022

Het einde van de Tijgers? Niet zo snel

Dertig jaar oorlog en zeventigduizend doden later lijkt het einde nabij voor de Tamiltijgers in Sri Lanka. Althans, dat zegt de regering die de afgelopen twee maanden twee strategische steden veroverde op de rebellen.

Door Ayfer Erkul

Colombo l Maar de Tijgers zijn erg veerkrachtig en zouden de strijd wel eens jarenlang kunnen rekken met zelfmoordaanslagen en andere guerrillatactieken.

Beetje bij beetje slaagde het Sri Lankaanse regeringsleger de afgelopen maanden erin de rebellen van de Liberation Tigers of Tamil Eelam (LTTE) terug te dringen tot in het uiterste noorden van het eiland. Nu zijn de Tijgers aangewezen op kleinere steden en dorpen en in de jungle in het noordoosten van het eiland. Wat hen rest van Eelam, het thuisland waar ze naar streven, is een oppervlakte van nog geen tweehonderd vierkante kilometer, met een kuststrook van dertig kilometer lang. Maar ook daar zit het leger, dat marineboten heeft ontplooid om te beletten dat de Tijgers via de zee ontsnappen. Vijf jaar geleden werd de oppervlakte, onder controle van de Tijgers, nog geschat op zo'n 15.000 vierkante kilometer.

Er is weinig kans dat het regeringsleger hen meer ruimte zal geven. De Sri Lankaanse regering zegt dat de rebellen nu aan drie zijden zijn ingesloten en dat hun gebied alsmaar kleiner wordt. Sinds januari hebben de rebellen twee belangrijke verliezen geleden: hun de facto hoofdstad Kilinochchi, de Olifantenpas, en de kuststad Mullaitivu, die een van hun belangrijkste militaire bases was.

De LTTE begon in de jaren zeventig de gewapende strijd voor een eigen staat voor Tamils. Die vormen een hindoeminderheid in het land en voelen zich onderdrukt door de boeddhistische Singalese meerderheid. Maar zelden werd in de burgeroorlog in Sri Lanka zo hard gevochten als de afgelopen weken. Het huidige keiharde offensief begon al drie jaar geleden en is het resultaat van de verkiezing van de president Mahinda Rajapaksa in november 2005. Rajapaksa voerde een verkiezingscampagne waarin hij autonomie uitsloot voor de Tamils in het noorden en westen van het land en beloofde het vredesproces te herzien. Begin 2008 zette hij dan officieel een punt achter de wapenstilstand die in 2002 met veel moeite en door Noorse bemiddeling tot stand was gekomen.

Nochtans zag het er in 2002 goed uit, met voor het eerst rechtstreekse gesprekken tussen beide partijen. Tamiltijgers en Sri Lankaanse regering kwamen overeen om gevangenen met elkaar uit te wisselen en de rebellen gingen zelfs zover dat ze niet meer een eigen staat wilden, maar al tevreden waren met een autonoom gebied in het noorden van het eiland. Uiteindelijk bleek de wapenstilstand erg zwak en beschuldigden beide partijen elkaar ervan die te schenden.

Er vielen tot nu toe zeventigduizend doden in het conflict, burgers, soldaten en Tamiltijgers. Zowel Tijgers als overheid maakten zich schuldig aan mensenrechtenschendingen. Tamiltijgers hebben nooit teruggedeinsd om andere Tamils, die via geweldloos verzet voor meer rechten wilden ijveren, te elimineren en voeren een repressief beleid in de gebieden die ze bezetten. Ze hebben er ook nooit graten in gevonden om burgers te treffen tijdens bombardementen. Aan de andere kant is, sinds de huidige regering aan de macht is, het aantal Tamils dat ontvoerd werd door veiligheidstroepen van de staat en paramilitaire organisaties de hoogte ingeschoten.

Vrouwelijke kamikazes

Betekenen de grote overwinningen die recentelijk werden geboekt door het regeringsleger werkelijk het einde van de Tamiltijgers? Experts twijfelen sterk aan die these en denken dat de rebellen Sri Lanka nog jaren kunnen gijzelen met zelfmoord- en andere aanslagen. Afgelopen week, terwijl het leger de rebellen klemzette in het noorden, pleegde een Tijger een zelfmoordaanslag waarbij zeker 28 burgers en soldaten omkwamen. Er vielen negentig gewonden.

De Tamiltijgers zijn een van de meest veerkrachtige en best georganiseerde rebellenbewegingen in de wereld. Ze hebben een eigen luchtmacht, waarmee ze twee jaar geleden een verrassingsaanval pleegden op het hoofdkwartier van de Sri Lankaanse luchtmacht in Colombo. Ze hebben een eigen zeemacht en een eenheid die speciaal instaat voor het plegen van zelfmoordaanslagen. De Black Tigers zijn daarin zo gespecialiseerd dat hun technieken door terreurorganisaties in de hele wereld worden afgekeken. Het zelfmoordvest met ingebouwde bommengordel is bijvoorbeeld een Tijgeruitvinding. Tegenwoordig komen vrouwelijke kamikazes vooral in het nieuws door aanslagen in Irak en Israël, maar de LTTE was de eerste om vrouwen in te zetten als zelfmoordterroristes. De Tijgers ontwikkelden zelfmoordbootjes, de zelfmoordbodysuit (die zozeer het lichaam volgt dat ontdekking erg moeilijk is bij een fouillering) en de bikinibom (waarbij de bom in het ondergoed wordt gedragen, op de geslachtsdelen).

De organisatie is verdeeld in een militaire vleugel, een politieke afdeling en een divisie die instaat voor fondsenwerving. Wat financiën betreft laten ze enkel de Colombiaanse FARC, die inkomsten haalt uit de lucratieve cocaïnehandel, voorgaan. Volgens Jane's Intelligence Review kunnen de Tijgers jaarlijks rekenen op zo'n 204 miljoen euro aan inkomsten vanuit het buitenland. Die som maakt zo'n 80 à 90 procent van hun totaal jaarlijks budget uit. Die inkomsten uit het buitenland worden door Human Rights Watch beschreven als afpersing van Tamils in het buitenland. Brengt goed op: meer dan een op de vier Tamils leeft in het buitenland, voornamelijk in Canada, India en Groot-Brittannië. Nog voor het geld Sri Lanka bereikt, is het grotendeels omgezet in wapens.

Militaire analisten denken dat het regeringsleger duizenden extra soldaten nodig zal hebben om de op de Tijgers heroverde gebieden te behouden. Zelfs al verliest de LTTE ook de controle over kleinere steden en dorpen, dan nog rest hen de guerrillaoorlog.

De internationale roep om een staakt-het-vuren, door onder meer de VS en Groot-Brittannië, valt in dovemansoren. De regering eist dat de rebellen de wapens neerleggen, terwijl de Tijgers zeggen dat ze dat pas zullen doen als er voldoende "garanties zijn om te kunnen leven in vrijheid, waardigheid en soevereiniteit".

n Een regeringssoldaat poseert voor het embleem van de Tamiltijgers in Mullaittivu.

Experts denken dat rebellen Sri Lanka nog jaren kunnen gijzelen met zelfmoordaanslagen

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234