Zondag 16/01/2022

Het einde van de groeispurt

De Europese man was in 1970 nog gemiddeld elf centimeter groter dan zijn voorgangers uit 1870. Ondertussen heeft de lengte van onze mannen toch een plafond bereikt. Het zou zelfs handiger zijn mocht de mens in de toekomst opnieuw wat kleiner worden.

De groeispurt die de Europese man de voorbije eeuw onderging, is vooral te wijten aan de verbetering van levensomstandigheden, blijkt uit onderzoek van de University of Essex. Onderzoekers vergeleken er de lengte en achtergrond van 2.236 Britse soldaten die dienden in de Eerste Wereldoorlog. De soldaten uit arbeidersgezinnen bleken kleiner, net zoals de soldaten die met veel andere gezinsleden in een kleine ruimte opgroeiden. Soldaten van rijkere komaf waren gemiddeld groter, omdat hun ouders meer toegang hadden tot goed voedsel en medicijnen.

Goed voedsel en medicijnen hebben de meeste Belgen ondertussen nog altijd. Het zou dus logisch zijn dat de volgende generatie mannen nog groter wordt. "Toch zit de lengte van Belgische mannen stilaan aan de grens", zegt ergonoom Roeland Motmans (UGent). "De voeding die we hier vinden, wordt bijvoorbeeld niet langer zoveel beter. We eten zelfs te veel." De voorliefde voor fastfood had in Amerika eerder al het effect dat mannen er al enkele jaren even groot blijven.

Volgens Motmans zit de groeistop er nu ook in België aan te komen omdat de nieuwe medicijnen die worden ontwikkeld, minder invloed hebben op de groei van mensen. "De nieuwe medicijnen zullen namelijk eerder ziektes zoals kanker bestrijden."

Bovendien veranderen de omgevingsfactoren in ons land en in de rest van Europa opnieuw richting verleden. Door de vergrijzing en de bevolkingsaangroei zijn we genoodzaakt om terug dichter bij elkaar te gaan wonen. Alleen zijn de hygiënische omstandigheden waarin we dat deze keer doen veel beter dan kort na de industriële revolutie. "Toch is het een aannemelijke hypothese dat mensen daardoor in de toekomst opnieuw kleiner zullen worden", vindt Motmans. "Al is het moeilijk te voorspellen hoe groot mensen in de toekomst zullen zijn."

Zeker omdat ook het klimaat niet meer is wat het ooit is geweest. Door de klimaatopwarming werden sommige dieren de voorbije jaren al kleiner. Aangezien de temperatuur ook een invloed heeft op de lengte van mensen - Noord-Europeanen zijn groter dan Zuid-Europeanen - is het niet ondenkbaar dat ook mensen in de toekomst wat zullen krimpen.

Toch is er een belangrijke reden om te geloven dat de komende generaties wél nog altijd groter zullen zijn dan de voorgaande. Hoe groot iemand is, is namelijk voor tachtig procent genetisch bepaald. En omdat vrouwen de voorbije eeuw vooral overstag gingen voor grote mannen, zijn het voornamelijk de genen van die mannen die zijn doorgegeven.

Seksuele selectie

"Maar ook die seksuele selectie zal ooit veranderen", vermoedt professor menselijke fysiologie Filip Lardon (Universiteit Antwerpen). "Groot zijn heeft tenslotte ook nadelen. Heel grote mensen lopen meestal iets minder stabiel. Bovendien moeten hun gewrichten meer verdragen." Drie meter groot zullen we volgens Lardon dus nooit worden. Zelfs veel langer dan twee meter lijkt hem niet haalbaar. "Tenzij onze lichaamsbouw in de toekomst sterk zou veranderen."

Of mensen binnen enkele decennia dan terug kleiner zullen worden, durft Lardon niet te zeggen. Het zou volgens hem wel handig zijn, mochten mannen en vrouwen enkele centimeters minder groeien. "Op het Indonesische eiland Flores zijn resten gevonden van een man die amper een meter groot was. Later bleek dat ook andere zoogdieren op het eiland kleiner waren, omdat er weinig natuurlijke vijanden waren. Daarom moesten de mensen en de dieren er minder groot en sterk zijn." De kans dat wij hier nog een natuurlijke vijand tegenkomen, wordt alsmaar kleiner. Groeien is dus ook voor ons niet langer noodzakelijk. "Als mensen binnenkort terug kleiner worden, zou dat zelfs interessant zijn voor de voedselvoorraad. Wie kleiner is, heeft ook minder eten nodig", besluit Lardon.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234