Woensdag 13/11/2019

Internationale politiek

Het einde van Brits ambassadeur Darroch luidt een nieuw tijdperk in

Sir Kim Darroch (r.) en kandidaat-premier Boris Johnson. Beeld EPA

Een dag nadat Donald Trump hem had afgeschilderd als ‘een mafkees’ en ‘een pompeuze dwaas’ die toegang tot het Witte Huis wel kon vergeten, is de Britse ambassadeur Kim Darroch in Washington woensdag opgestapt. Het is het voorlopige hoogtepunt in wat de grootste diplomatieke rel in eeuwen lijkt te worden tussen de VS en het Verenigd Koninkrijk.

Toen aanstormend premier Boris Johnson dinsdagavond tijden een tv-debat weigerde de ambassadeur bij te staan, verdween Darrochs laatste hoop Trumps Twitter-storm uit te zitten. Johnson en de andere brexiteers willen dat ‘Onze man in Amerika’ gelooft in het vertrek uit de EU. Dat gevoel hadden ze bepaald niet bij de 65-jarige carrièrediplomaat, die nu in wezen door de Amerikaanse president aan de kant is gezet.

Zo lijkt een voorlopig nieuw dieptepunt bereikt in de relatie tussen Washington en Londen, sinds de Britse generaal-majoor Robert Ross in 1812 de opdracht gaf Het Witte Huis in de brand te steken. Trump voelde zich, in het Witte Huis van nu, gekrenkt toen The Mail on Sunday afgelopen weekeinde twee jaar oude memo’s van Darroch publiceerde, waarin hij de Amerikaanse president ‘chaotisch’, ‘incompetent’ en ‘onzeker’ noemde. Trumps daaropvolgende Twitter-tirade in drie delen was ongeëvenaard. De vraag hoe de informatie bij de brexitgezinde journaliste Isabel Oakeshott terecht was gekomen, is een mysterie.

Capabele diplomaat

Zeker is dat brexiteers Darroch beschouwden als een sta-in-de-weg voor een vrijhandelsakkoord tussen de Angelsaksische grootmachten, iets dat ze zien als de hoofdprijs van brexit. De eurogezinde sir Kim Darroch, die tussen 2007 en 2012 diende als het hoofd van de Britse permanente vertegenwoordiging in Brussel, was begin 2016 naar Washington gestuurd. Op dat moment was van brexit en president Trump nog geen sprake. ‘Kimbo’, die opgroeide in een volks milieu en zoölogie heeft gestudeerd, werd immer gezien als een capabele diplomaat.

De keuze van de Britse bevolking voor brexit heeft alles veranderd, zeker voor de overwegend eurogezinde ambtenarij, die op het statige en behoudzuchtige Foreign and Commonwealth Office voorop. Een van de eerste beslissingen van Theresa May na de aanvaarding van het premierschap was het weghalen van de eurogezinde Ivan Rogers, een van Darrochs opvolgers als afgezant, uit Brussel. Brexiteers vonden het prachtig, maar schrokken toen May na verloop van tijd de eurogezinde Ollie Robbins zou aanstellen als brexitonderhandelaar. Hij is, met de komst van Johnson in zicht, reeds vertrokken. Ook het hoofd van de Britse ambtenarij Mark Sedwill, een vertrouweling van May, zal waarschijnlijk opstappen na de wisseling van de wacht.

Kim Darroch. Beeld AFP

‘Yes, Minister’

De vraag is wie Darrochs opvolger wordt. Waarnemend premier May kan snel een diplomaat benoemen, maar als Johnson het mag doen, bestaat de kans dat het een politieke benoeming wordt. Dat zou afbreuk doen aan de traditie van een onpartijdige ambtenarij die teruggaat tot halverwege de negentiende eeuw. Toen werd het principe geboren dat de ‘Vierde Macht’ de uitvoerende in toom dient te houden, wat fraai is uitgebeeld in Yes, Minister. In deze sitcom bespeelt de sluwe topambtenaar Sir Humphrey zijn minister als een marionet.

Heel anders is de situatie in de Verenigde Staten waar inkomende presidenten de ambtenarij hun eigen politieke kleur kunnen geven. De manier waarop Trump het State Department, het Amerikaanse equivalent van Buitenlandse Zaken, naar zijn evenbeeld heeft veranderd is zelfs voor Amerikaans begrippen radicaal geweest. Als ambassadeur heeft de president zijn vertrouweling Woody Johnson naar Londen gestuurd. Deze is afgelopen twee jaar druk geweest met het promoten van een Brits-Amerikaans handelsakkoord.

Veranderingsgezinde premiers als Margaret Thatcher en Tony Blair hebben de ambtenarij ervaren als een hindernis. Voor een premier die brexit moet uitvoeren, de grootste verandering sinds de oorlog, zal dit gevoel nog sterker zijn. Johnson heeft veel kritiek gehad voor het laten vallen van Darroch. ‘Verrader Boris steunt Trump, niet Brittannië’, schreef de linkse Daily Mirror op de voorpagina, terwijl de prominente Conservatief Tim Tugendhat stelde dat ‘echte leiders hun mensen verdedigen’. Voor de brexiteers, evenwel, heiligt het doel alle middelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234