Zondag 05/04/2020

gezondheid

"Het effect dat Gert Verhulst kan hebben op de volksgezondheid is immens"

Anne Dedry (Groen) wil deze marketing voor ongezonde producten bannen. Onderzoek toont dat bekende figuurtjes een grote impact hebben op het consumptiepatroon van kinderen.

Geen koeken meer van kabouter Plop of chips van K3 in rekken van de supermarkt, leg appels of tomaten met stickertjes van de Studio 100-sterren in de plaats. Als het van Groen afhangt, komt er een verbod op elke vorm van reclame voor ongezonde kindervoeding.

Een op de zes Vlaamse jongeren tussen de elf en achttien jaar kampt met overgewicht. Met 88.000 zwaarlijvige kinderen is obesitas uitgegroeid tot een ernstig probleem probleem voor de volksgezondheid. Groen haalt de grote middelen boven om dat aan te pakken.

Figuren bekend van tv zouden niet langer producten met te veel suiker, vet of zout mogen aanprijzen. Kamerlid Anne Dedry van Groen werkt aan een wetsvoorstel in die zin. Koeken van Kabouter Plop of chips van K3? Neen, bedankt. De Studio 100-sterren zouden enkel nog geassocieerd worden met gezonde producten, zoals groenten en fruit.

Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat (bekende) figuurtjes wel degelijk een grote impact hebben op het consumptiepatroon van kinderen. Kort samengevat: als zoon- of dochterlief Kabouter Plop of een van de K3'tjes ziet, zal hij of zij bij papa of mama gaan jengelen om dat product. In marketingtermen heet dat 'Pester Power' - of de kracht van het gezeur.

"Het effect dat Gert Verhulst kan hebben op de volksgezondheid is immens", meent Dedry. "Als Studio 100 zijn marketingmachine volledig ten dienste zou stellen van gezonde producten, zouden we enorm veel bereiken." Ze benadrukt dat ze niet wil betuttelen, een kritiek die Groen wel vaker wordt aangewreven. "We willen de focus van de reclame in eerste plaats verleggen."

Winst maken

Het is niet de eerste keer dat een gelijkaardige oproep wordt gelanceerd. De Alliantie Stop Kindermarketing Ongezonde Voeding uit Nederland vroeg begin dit jaar nog om K3-chips met de wissel van de wacht uit de handel te nemen. Zonder succes. De chips zijn nog steeds te koop mét de beeltenis van nieuwkomers Hanne, Marthe en Klaasje.

Er zijn wel degelijk inspanningen geleverd. Zo bracht Studio 100 met succes Kabouter Plop-fruit op de markt. "We bekijken momenteel hoe we ons beleid kunnen finetunen op dit vlak", stelt het bedrijf. "We zijn voortdurend op zoek naar gezonde voeding waar we onze figuren aan kunnen verbinden."

Bij gezonde producten is het echter veel moeilijker om er ook winst aan te maken. "In regel kan je die gewoon van de boom plukken", zegt Tim Smits, professor marketingcommunicatie aan de KU Leuven. "Bij koekjes gaat er een heel verwerkingsproces aan vooraf. Daarom zit er meer marge op om winst te maken."

Toch vond Studio 100 een creatieve oplossing. Het bedrijf bracht miniappels op de markt, die op de veiling veel goedkoper zijn. In de winkel gingen ze tegen dezelfde prijs per kilo als de 'gewone' appels. Een spaarsysteem deed de rest. Zo werd er wel degelijk winst gemaakt, ondanks de extra marketingkosten.

Een absoluut verbod zoals Groen voorstelt, ziet Smits echter niet zitten. "Je zou beter een verdeelsleutel afspreken. Zo zou bijvoorbeeld 40 procent van de marketing met bekende figuren naar gezonde producten moeten gaan. Op het andere deel zouden de producenten dan echt winst kunnen maken." Hij stelt ook dat de kwestie Europees moet worden aangepakt.

Het voorstel gaat trouwens veel verder dan een verbod op Plop-koeken alleen. Alle vormen van alternatieve reclame moet eraan geloven. (zie kader) De sector maakte enkele jaren geleden al afspraken om niet langer reclame te maken voor ongezonde voedingsproducten via de klassieke kanalen: tv, printmedia en online. Maar dat gaat voor Groen niet ver genoeg. Ook via andere kanalen wordt de jeugd nog steeds gebombardeerd met reclame voor ongezonde voeding, stellen experts.

"De kentering is ingezet, maar vergelijk het met de strijd tegen tabak. Ook daar is er een heel traject afgelegd", zegt professor Patrick Mullie, voedingsexpert aan de VUB. "In de jaren 60 rookte nog 60 procent van de bevolking, nu is dat nog 20 procent. Mensen worden snel afgeschrikt, maar je mag niet laten ontmoedigen. De Formule 1 zou zogezegd nooit kunnen overleven zonder tabaksreclame."

Groen-Kamerlid Anne DedryBeeld Groen

Wat met Prince- en dinokoeken?

Ook op politiek vlak is nog heel wat overtuigingskracht nodig. Enkel CD&V is gewonnen voor het idee, maar legt de bal in het kamp van de voedingssector zelf. "Over tv-reclame zijn er afspraken gemaakt die worden nageleefd", weet Kamerlid Els Van Hoof. "Nu moet de volgende stap gezet worden. De minister kan de sector een jaar de tijd geven. Als dat niets oplevert, moet ze zelf beslissen."

N-VA noemt het voorstel van Groen "onzin". "Je kunt geen bubbel creëren voor kinderen waar alleen gezond voedsel bestaat", zegt Kamerlid Yoleen Van Camp.

Minister van Volksgezondheid Maggie De Block (Open Vld) wil niet ingaan op het voorstel, maar wijst op het belang van overleg met de sector.

Lotus Bakeries, de producent van onder meer Bumba-koekjes, wijst de kritiek van de hand. "Iedere ouder weet dat af en toe een koekje binnen een evenwichtig eetpatroon echt wel kan", zegt CEO Jan Boone. "En wat met figuren die niet bekend zijn van tv? Blijkbaar worden er dan geen problemen gemaakt voor Prince- of dinosauruskoeken. Waar trek je de lijn?"

Groen-parlementslid Dedry benadrukt dat ze "geen verbod op koeken" wil, wel op misleidende marketing. Een prins op de verpakking moet dus kunnen, maar de slinger is nu te ver doorgeslagen, vindt ze.

Wat stelt Groen voor?

-Verbod op alle vormen van reclame en marketing voor ongezonde voeding voor kinderen. Niet enkel op tv, maar ook online of op smartphone-apps. Geen computerspelletjes met de prins van Prince-koeken dus.

-Een ban op populaire figuren op de verpakking van ongezond voedsel. Haal die Plop-koeken en K3-chips uit de rekken, leg appels en tomaten met dezelfde figuurtjes in de plaats.

-Stop met gratis speelgoed bij ongezonde voeding. Het eind van 'Happy Meals' bij McDonald's en het speelgoed in Kindersurprise-eitjes?

-Muziek- of sportevenementen kunnen niet langer gesponsord worden door producenten van ongezonde voeding. Een voetbaltoernooi 'powered by Mars'? Het zou niet langer kunnen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234