Maandag 25/01/2021

fotografie

Het duister in fotografe Awoiska van der Molen: "Mijn stemming maakt het werk"

► Een foto van Awoiska Van der Molen in zilveren gelatineprint.Beeld Awoiska van der Molen

Fotografiemagazine De Donkere Kamer wordt voor een dag De Donkerste Kamer. Het duistere werk van de Nederlandse Awoiska van der Molen komt live aan bod. "In donkerte ligt een ongrijpbare en niet te begrijpen wereld verscholen."

Soms lijken ze uit een mythisch, prehistorisch verleden te komen. Soms lijkt het alsof ze op een andere planeet getrokken zijn. De foto's die de Nederlandse fotografe Awoiska van der Molen maakt, zijn donker en bevreemdend, maar ook fascinerend en bezwerend. De foto's uit haar nieuwste boek Blanco, die vorig voorjaar te zien waren in het Foam in Amsterdam, tonen monochrome landschappen, ontdaan van elke menselijke interventie.

Een buitenkans voor De Donkerste Kamer dus: op 21 juni, de langste dag van het jaar, gaat het livemagazine in gesprek met onder anderen Wim Vandekeybus en de Braziliaanse fotograaf Sebastiao Salgado, maar ook met Van der Molen, wier werk het uitgangspunt van De Donkerste Kamer het best lijkt te belichamen.

Toch gaat ze in haar werk niet bewust op zoek naar die donkerte, legt ze uit. "De donkerte is een van de spelers in een situatie waar ik onbewust naartoe trek. Het niet meteen kunnen bevatten van een situatie of een voorstelling is voor mij boeiender dan een situatie die zich direct blootgeeft aan het licht. In donkerte ligt een andere wereld verscholen die niet grijpbaar en te begrijpen is."

Van der Molen maakte vroeger foto's in verlaten, urbane landschappen. Maar op de beelden die in Blanco te zien zijn, lijkt er nauwelijks een menselijk of stedelijk spoor te vinden. "Bij het verblijven in de afgelegen natuur wil ik niet afgeleid worden door de actualiteit, dus beweeg ik mij zo ver mogelijk van mens, machines en het heden vandaan", duidt de fotografe. "Tijdens zo'n stilte en een complete afzondering van enkele weken gebeurt er iets dat in de geschiedenis van de mens heel normaal was. Een vanzelfsprekende connectie met het oorspronkelijke: onszelf en de natuur. Ik ben niet geïnteresseerd in de natuur of het landschap an sich, maar in het verbeelden van mijn gemoedstoestand die in die situatie tot stand komt."

Wild

Hoe abstract of bevreemdend de beelden die Van der Molen maakt soms ook mogen lijken, er zit dus een zekere persoonlijke lading in vervat. En het is die persoonlijke toets waarnaar de Nederlandse op zoek gaat, meer dan naar specifieke landschappen of beelden. "Ik denk niet dat er juiste of onjuiste locaties zijn. Het is vooral de mentale toestand die ervoor zorgt dat ik mijn werk kan maken. Als ik weet dat ik mij begeef in een afgelegen en wild gebied, dan brengt dit mij in een andere gemoedstoestand dan wanneer ik in een aangeplant bos sta. Terwijl ik ook daar best mijn foto's zou kunnen maken."

Beeld Awoiska van der Molen

Maar het achterlaten van hedendaagse hectiek, en belanden in de afgelegen stille uithoeken zorgt ervoor dat ik me open kan stellen voor wat dit ter plekke in mij teweegbrengt. Ik fotografeer dat wat ik lichamelijk ervaar, niet zozeer wat ik 'zie'."

Het 'zien' laat Van der Molen over aan de toeschouwers, die geconfronteerd worden met de donkere, ongerepte landschappen die de fotografe in beeld brengt. "Schaduw, licht, atmosfeer en energie. Dit is wat ik waarneem en ervaar, en dan fotografeer", zegt ze zelf. De titel Blanco sluit daar perfect bij aan. "Het betekent niet alleen wit maar ook leeg of onbeschreven", stelt Van der Molen. "En dus ook open voor wat komen gaat, of misschien al is."

De Donkerste Kamer vindt plaats op 21 juni in het Concertgebouw van Brugge.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234