Maandag 28/09/2020

'Het draait altijd om macht'

De Amerikaanse fotograaf Leigh Ledare, die als prille twintiger assistent en kamergenoot was van de controversiële kunstenaar Larry Clark, heeft in Wiels zijn grootste solotentoonstelling tot nu toe. In Leigh Ledare, et al. legt hij de extreem persoonlijke machtsverhoudingen in zijn familie bloot.

Met zijn fotoreeks Pretend You're Actually Alive deed Leigh Ledare veel stof opwaaien. Daarin fotografeert hij zijn ouder wordende moeder, soms kwetsbaar, soms sensueel, vaak ronduit pornografisch. Op het eerste gezicht zijn het verontrustende foto's die uit zijn op een schokeffect, maar er zit veel meer achter dit artistieke Oedipuscomplex.

Als twintiger woonde Ledare in New York bij Larry Clark, die vooral befaamd is voor het fotoboek Tulsa waarin hij zijn tragische junkievrienden in beeld brengt en zijn debuutfilm Kids waarin hij een rauw portret schetst van de troosteloze levens van tieners die zich uitleven in drugs en onveilige seks.

"Toen ik in die periode voor een vakantie terug naar Seattle ging, deed mijn moeder de deur open. Poedelnaakt. In het volle besef dat ík aanbelde. Dat was haar manier om aan te kondigen wat ze van plan was met haar leven. Je moet weten dat ze als tiener een beloftevolle carrière als ballerina had. Maar toen dat niet lukte, werd ze stripper en pornoactrice. Via contactadvertenties ging ze op zoek naar mannen die haar financieel wilden ondersteunen.

Door mij op die manier thuis te ontvangen, zei ze ook: take it or leave it. Ze legde me bijna op om foto's te nemen van hoe zij haar seksualiteit gebruikte. Het was een heel geladen en agressieve act. Een soort van emotional hijacking."

Zoekertjes

Ledare koos ervoor om in te gaan op zijn moeders ambigue voorstel, met de reeks en het boek Pretend You're Actually Alive als resultaat. "Initieel creëerde de camera de afstand die voor mij nodig was om met de situatie te kunnen omgaan. Maar de functie van fotografie verschuift telkens. Ook de machtsverhoudingen kantelen. Mijn moeder gebruikt de camera om zichzelf op een bepaalde manier te presenteren. Ze voert een performance op, niet alleen voor mij als zoon, maar ook voor mij als fotograaf. Het wordt allemaal nog ingewikkelder doordat ik een medeplichtige wordt in haar seksuele leven door haar en haar minnaars te fotograferen. Maar daarop geef ik mijn eigen visie, ik bepaal het kader. Het draait dus altijd om macht. En om hoe mensen intimiteit gebruiken om hun identiteit op te bouwen."

Ledare en zijn moeder gebruiken of misbruiken elkaar, met een emotioneel geladen en complexe fotoreeks tot gevolg. Maar zijn volgende project, Personal Commissions, bewijst dat zijn werk de anekdotiek van zijn persoonlijk leven overstijgt. In die reeks beantwoordde Ledare zoekertjes van vrouwen die hem aan zijn moeder deden denken, surrogaatmoeders zeg maar. "Zo toon ik aan dat het niet gaat om mijn moeders excentriciteit. Er zijn nog mensen die weldoeners en seksuele partners zoeken via contactadvertenties, heel uiteenlopende mensen zelfs. Het verraste me. Ik ontmoette een universiteitsprofessor, een doctoraalstudente psychologie en zelfs een ex-vriendinnetje van Richard Gere. In plaats van hen te fotograferen heb ik hen gevraagd om mij weer te geven in een pose naar keuze. Zo draai ik weer de machtsverhoudingen om. In plaats van de male gaze krijg je nu de female gaze, het vrouwelijke verlangen. Zo vertel ik iets over genderrelaties."

Uitgeputte relatie

Intieme menselijke relaties en machtsverhoudingen zijn een constante in Ledares oeuvre. "De dynamiek tussen mensen is een heel belangrijke component in mijn werk. In zekere zin voeren we altijd een performance op voor anderen. Authenticiteit interesseert me niet. De verschillende rollen die we spelen bij anderen is veel boeiender. Een project als Double Bind toont dat zeer sterk aan. Daarvoor heb ik aan mijn ex-vrouw gevraagd om twee trips te maken: eerst ging ze samen met mij vier dagen op vakantie in Upstate New York en fotografeerde ik haar. Drie maanden later ging ze op exact dezelfde plaats op vakantie met haar huidige man, ze was net hertrouwd. Ook hij fotografeerde haar en gaf me de rolletjes film bij terugkomst. Hoewel het allemaal beelden zijn van dezelfde vrouw, Meghan Ledare-Fedderly, op dezelfde plek, zien ze er toch heel verschillend uit. De foto's tonen de grenzen aan van de relatie tussen onderwerp en fotograaf. In de ene set foto's, die ik toon tegen een witte achtergrond, zie je de relatie van een pas getrouwd koppel met grenzeloos potentieel. Mijn eigen beelden, op een zwarte achtergrond, tonen een uitgeputte en eindige versie van die relatie. Sociale relaties en representatie zijn erg complex. Beelden worden altijd geïnterpreteerd én worden altijd gemaakt met een bepaald doel. Dat probeer ik weer te geven via de fotografie via archetypische rollen waarmee we ons allemaal kunnen identificeren: moeder en kind, man en vrouw. Zo houd ik de toeschouwer een spiegel voor."

Leigh Ledare, et al., van 8 september tot 25 november in Wiels. Meer info: www.wiels.org

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234