Zaterdag 16/10/2021

Het DIY-leven zoals het is (en zou moeten zijn)

Eén op drie huishoudens bestaat vandaag uit één persoon. In grote steden zoals Brussel en Gent is dat één op de twee. Tegen 2030 zal het aantal eenpersoonsgezinnen in Vlaanderen stijgen tot bijna een miljoen. Niet iedereen heeft ervoor gekozen, maar velen wel. Een bloemlezing van de voor- en nadelen van het single zijn.

De definities

Single

In het slechtste geval roept dit woord een zekere tristesse op, samen met beelden van mannen die bij hun moeder wonen en vrouwen die mogelijks wel alleen wonen, maar met een stuk of vijf katten in bed slapen. De single is de Bridget Jones van de maatschappij en er wordt meer smalend over gedaan dan liefkozend. Tot zover de vooroordelen.

Solo

In het beste geval roept de alleenstaande als solo een zekere onafhankelijkheid op. Een vrije keuze, bewust gemaakt. Solo's kunnen dit leven namelijk aan zonder partner en omarmen hun vrijheid, wat ze beschouwen als hoogste goed. Al betekent dat niet dat ze de liefde afgezworen hebben. Liefde is altijd welkom. Maar dan wel op hun voorwaarden.

Alleenstaand

Dat wat je bent als je geen relatie hebt. Al de rest is bijzaak.

Ich bin ein single

Mensen die alleen zijn, blijken bij voorkeur toch graag alleen te zijn in groep. Niet onlogisch dus dat organisaties en verenigingen inspelen op dat gegeven. Op alleen.org is er een hele verzameling van groepen en activiteiten te vinden, van danscursussen over paardrijkampen tot singlesvakanties, om samen alleen te zijn. En het gaat nog verder dan dat.

In België zet de belangenvereniging all1 zich in voor alleenwoners en in 2014 richtte de Nederlandse Maartje Duin een fictieve politieke partij op voor alleenstaanden met de ronkende naam Single Issue Partij. Laat u daarbij niet misleiden door het woord issue, dat in deze context meer doelt op de maatschappelijke kwestie dan op problemen van persoonlijke aard die singles vaak toegedicht worden met clichés zoals bindingsangst en het feit dat er geen rode wijn meer in huis is: onderwerpen die ons allen aanbelangen, single of niet. En u weet het.

Maartje promoveerde zichzelf tot lijsttrekker en raadpleegde alleenstaand Nederland om een partijprogramma op te stellen, met maatschappelijke kwesties dus. Fiscale nadelen, sociale isolatie en een belabberd imago.

De feiten zijn er: ook in Vlaanderen worden kinderloze singles uit de maatschappij geduwd door een belastingsysteem dat afgestemd is op gezinnen, er is de woonbonus en het zorgverlof dat niet bestaat voor alleenstaanden. Meer nog: alleenstaanden zonder kinderen in België zijn een van de de zwaarst belaste ter wereld. Dat voor een groep van wie het aandeel in de maatschappij steeds groter wordt. Door relaties die stoppen én vergrijzing stijgt hun aandeel in Vlaanderen tussen 2000 en 2030 van 10 tot 15 procent. In Gent en Antwerpen is zelfs 45 procent single.

Issues genoeg dus, waardoor Duin protesten en filmavonden organiseerde, sprak op radio en tv en wekelijks een blog voor de Volkskrant schreef. Singlesemancipatie is niet alleen een zaak voor de mensen die nu alleen zijn, volgens Duin. Een besef dat niet overal doordringt. "Singlesemancipatie is pas een feit als ook de traditionele gezinspartijen de punten uit dit programma omarmen. Alle politici, ja alle stemgerechtigden, zouden moeten verklaren: Ich bin ein Single."

Het eetprobleem

Geen band zo hecht, als die van een single en het kant-en-klare gerecht. Niemand die de relatie tussen microgolfoven en alleenstaande zo mooi bezong als kleinkunstzangeres Mira:

'Al jarenlang alleen, soms een affaire zonder richting, zonder ziel elke nacht op pad, veel nieuwe vrienden en verder stort ik mij op mijne stiel de eenzaamheid doet haar zeg maar de vrijgezel heeft recht op het kant-en-klaar gerecht.'

Wat Mira niet kon weten, was dat acht jaar na datum delivery aan populariteit zou winnen. Websites zoals pizza.be en justeat.be vieren hoogtij, waardoor de single niet eens uit de sloffen moet schieten om de maag te vullen.

En toch. De bruingebakken adder onder het gras leert ons dat veel bezorgrestaurants een minimum bezorgbedrag instellen. Ondergetekende gaat vast niet de enige zijn die ooit drie kebabs heeft besteld om aan die 15 euro te geraken. 'Al jarenlang alleen, soms een affaire - zonder richting, zonder ziel', maar wel met een indigestie. Het is geen enkele single vreemd.

DM.City nam eerder al de vreselijke taak op zich om op zoek te gaan naar de beste bezorgrestaurants ten lande en het resultaat was eerder geruststellend. Naast pizza en kebab blijkt er vandaag namelijk meer leverbaar. Denk ribbetjes (The Ribhouse in Gent), sushi (Sushi Palace Antwerpen) of Thais (Tom Yam in Brussel), om zomaar iets te zeggen. De wereld ligt ook aan de voeten van de single, dat mag duidelijk zijn.

Anno 2016 zijn er met eenpersoonsrestaurants echter nog meer opties. Creatief bureau Vandejong en ontwerpstudio Marina Van Goor lanceerden zo met Eenmaal in Amsterdam een restaurant maar ook een project met het oog op maatschappelijke relevantie. Zoals het singleschap in al zijn vormen. Eenmaal biedt daarom tafeltjes voor één persoon om te kauwen in aangename eenzaamheid, maar meer nog biedt het een uitdaging. Want dat is alleen uit eten vaak.

Van Goor stelt dat een plek om alleen te eten niet enkel voor singles, maar voor iedereen belang heeft. Iedereen die in zich in onze hypernetwerkende wereld even wil afsluiten, althans. En iedereen bij wie de moed ontbreekt om te koken of drie kebabs te bestellen.

Smijten met daten

Liefde wordt al te vaak voorgesteld als een gelukkig toeval, maar elke single weet dat toeval niet heiligmakend is. Zeker wanneer je geen 18 meer bent en niet langer elk weekend haveloos nummers verzamelt van potentieel huwbaren die toch ook dan meestal herleid worden tot een onenightstand. Daarom bestaan er datingsites en dingen zoals speeddaten, slowdaten, zoveel meer datevarianten en zelfs Tinder.

Volgens twoo.com daten Belgen het liefst op het strand. Vreemd voor een land met een beperkte kuststrook, al liegen de cijfers er niet om: 60 procent neemt hun date mee naar het strand, slechts 30 procent gaat voor een etentje, terwijl amper 10 procent samen iets gaat drinken. Een knagende honger en een droge mond zijn bijkomstigheden op een strand.

Maar hoe ouder en wijzer, hoe meer singles echter een beroep doen op datingbureaus als Berkeley International Belgium, dat zich richt op een specifiek publiek. "Onze doelgroep bestaat uit succesvolle professionals die op zoek zijn naar een levenspartner en een bepaalde levensstandaard hebben. Zulke mensen hebben vaak veel werkgerelateerde sociale contacten, maar willen tegelijk werk en privé gescheiden houden."

Het bureau telt 730 Belgische leden en 5.000 wereldwijd, met 40 procent mannen en 60 procent vrouwen. Het jongste lid is 27 jaar en het oudste 75, maar dat zijn uitzonderingen.

Het slaagpercentage? 78 procent. Met 467 huwelijken en 246 baby's wereldwijd.

Ik ben zo eenzaam zonder jou

La solitudine heeft in dit leven niet enkel Laura Pausini getroffen. Sociologe Leen Heylen deed voor Bond Zonder Naam een onderzoek over eenzaamheid en definieerde het gegeven. Die eenzaamheid kruipt namelijk in alle lagen en leeftijden van de bevolking waar ze niet gaan kan, dat koppige taboesfeertje passerend.

"Eenzaamheid is niet in één zin te vatten", zegt Heylen. "Er is de sociale eenzaamheid, met een gemis aan sociale contacten, en er is de emotionele eenzaamheid, met het gemis aan een hechte band met iemand. Dat eerste kan iemand treffen met een goede relatie maar zonder sociale contacten, het tweede is voor iemand met veel goede vrienden, maar zonder partner. In beide gevallen komt het neer op hetzelfde: het gevoel dat je alleen bent." In die context is eenzaamheid geen alleenrecht voor de single.

Weetjes

Sociale eenzaamheid treft vooral 40'ers, 50'ers en 60'ers. Wie jonger is dan 30, loopt het minste risico op sociale eenzaamheid. Toch vindt één op de vijf in deze groep dat ze toch een tekort hebben aan contacten met familie, vrienden of kennissen.

Hoe ouder, hoe groter het risico op emotionele eenzaamheid.

34 procent van de chronisch zieken voelt zich sterk sociaal eenzaam.

70 procent van de mannen heeft geen gemis aan affectieve banden , bij vrouwen is dat 60 procent.

Een partner voorkomt emotionele vereenzaming, maar wie een relatie heeft, kan zich ook eenzaam voelen.

Hoe het echt zit

Mark (41 - bediende): 'Met mijn liefdesleven in het achterhoofd kan ik alleen maar zeggen dat ik als single gelukkiger ben dan in een relatie. Alsof het niets voor mij is, zo'n partnerschap. Ik doe het op deze wereld met mijn vrienden, mijn familie, alle sociale constructies eromheen, maar vooral met mezelf."

Leen (36 - marketeer): "Mensen zijn snel met labels. Ik ben single, dus ik zal wel een moeilijk mens zijn. Dat het allemaal niet zo gelopen is zoals ik zou willen, vergeten ze. Dat niet iedereen even snel iemand ontmoet waarmee het op alle nodige vlakken klikt, ook. In die zin zie ik mijn singleschap wel als een keuze. Ik kan ervoor kiezen iets te beginnen met eender wie, simpelweg om niet alleen te zijn. Maar ik weiger de eenzaamheid die soms de kop opsteekt zo in te vullen. Dan kies ik liever voor mezelf."

Karel (46 - journalist): "Je relationele status geldt voor de buitenwereld als een soort van identiteitsbepaling. Een mens wordt vaak voorgesteld en benaderd aan de hand van zijn job en burgerlijke staat. Het meest treffende is echter dat iedereen nog wel ergens een vrouw in de aanbieding heeft voor mij. Mét kinderen, vaak, want dat zal ik ook wel willen. Alsof er niet meer nodig is voor liefde dan twee mensen die single zijn. Die simpele opvattingen storen me. Verder ben ik best gelukkig, dankjewel."

Karolien (29 - architecte): "De echte eenzaamheid overvalt mij vaak op onverwachte momenten. Aan tafel bij vrienden. Op café met collega's. In situaties waar relaties en de dynamiek die daarbij hoort besproken wordt. Alsof man, dier en kind de enige zaken zijn om een gesprek over aan te knopen."

Lena (37 - lerares): "Als gescheiden vrouw met twee kinderen kan ik vergelijken, op alle vlakken. Wat de financiële kant betreft heb ik steun gekregen van mijn ouders om mijn ex uit te kopen. Anders drong een verhuis zich op, dat besef ik. Daarnaast werk ik na mijn uren op school bij in de horeca om mijn levensstijl en die van de kinderen aan te kunnen houden. Angst om bij tijd een nieuwe relatie aan te gaan heb ik niet. De liefde is grillig, dat weten we allemaal en ik wil me niets laten ontzeggen. Schrik om opnieuw afhankelijk te worden van iemand heb ik wel. Een nieuw samengesteld gezin starten is niets voor mij. Bovendien wil ik mijn kinderen geen nieuwe vader opdringen. Ik wil ook geen moeder zijn voor andermans kinderen. Mijn volgende relatie zal gericht zijn op mij en mijn partner, los van alle randomstandigheden."

Knappe mannen

Site elitedating.be vroeg aan 108.599 Belgische singles om hun niveau van 'fysieke aantrekkelijkheid' aan te geven, oftewel de beoordeling van hun eigen aantrekkelijkheid op basis van lichamelijke kenmerken. Hasselt werd zo de stad met de knapste mannen. Volgens die mannen zelf.

1/5

Belgen zegt bij zijn of haar partner te blijven voor het geld. Vooral 50-plussers vrezen financiële problemen na een scheiding.

Griet Op de Beeck in haar nieuwe roman Gij nu

'Misschien was dat wel echte eenzaamheid. Meer nog dan geen mensen zien, eigen gedachten die niet worden tegengesproken'

Maartje Wortel in haar roman IJstijd:

'Schrijvers zeggen graag alleen te willen zijn, ze zoeken zogenaamd de eenzaamheid op, maar zonder een vrouw zijn ze, net zoals de meeste mannen, niets waard.'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234