Maandag 09/12/2019

Het dispuut over 'de boekskes'

Een verzoening was veel gevraagd, had Eric Goens vooraf gewaarschuwd. Maar hij wou Frederik De Swaef wel eens zeggen wat hem precies stoorde aan de werkwijze van Story. Die wou op zijn beurt wel eens weten waarom Goens hem zo hard aanviel. 'Dit gaat over een vorm van journalistiek die ik niet netjes vind.'

Eric Goens en Frederik De Swaef hebben een verleden met elkaar. Toen die eerste nog directeur informatie was bij VTM, raakte hij gecharmeerd door de jonge journalist die voor Story schreef. Goens schotelde De Swaef een contract voor, maar op het laatste nippertje haakte De Swaef af omdat hij hoofdredacteur bij Story kon worden. "Hij was beter naar VTM gekomen", zegt Goens nu. "Dan had hij niet al die bagger over zich heen gekregen."

"Dat heb ik ook al bedacht", beaamt De Swaef. "Mensen hadden me toen al gewaarschuwd dat ik me mijn keuze zou beklagen omdat het mijn imago zou beschadigen. En zie, het is bijna een self-fulfilling prophecy geworden."

Dat imago kreeg dit voorjaar een fikse knauw door het opiniestuk van Goens. Goens hekelde daarin de telefoontjes die hij van Dag Allemaal en Story kreeg na de reportage over Eddy Wally in zijn VIER-programma Kroost. 'Rioolpraktijken', nagelde Goens in deze krant en op Twitter de 'ratten van de boekskes' aan de schandpaal. "Het is Eric Goens die de erfenis van Eddy Wally bezoedelt met dubbelzinnige passages op tv en uit de lucht gegrepen geruchten in de krant", sloeg De Swaef terug. Het spatje liefde dat er nog was tussen Goens en De Swaef, was op slag verdwenen.

"Bij het maken van Kroost ben ik zo vaak geconfronteerd met mensen die niets meer durven te zeggen vanuit een vorm van onmacht", legt Goens de reden van zijn aanval uit. "Als je reageert, geef je munitie voor het volgende boekje. Dus laten ze het voorbij waaien. Ik ken een vrouw die een dag niet buiten durft te komen telkens wanneer ze door Dag Alle-maal of Story door de modder wordt gesleurd. Is dat de tol van de roem die je moet betalen? Is Frederik De Swaef de nieuwe inquisitie die bepaalt wie buiten mag en wie niet? De grens van het fatsoen wordt zo toch overschreden? Dit gaat over een vorm van journalistiek die ik niet netjes vind."

Een duidelijke lijn

De Swaef: "Ik vind de timing van je demarche zeer raar. Vier jaar lang heb ik hard gewerkt om een duidelijke lijn bij Story te krijgen. Nu beginnen de resultaten zichtbaar te worden. Dit jaar hebben we het minste klachten gehad bij de Raad voor de Journalistiek."

Goens: "Mensen dienen geen klacht meer in omdat ze weten dat het een onbegonnen strijd is."

De Swaef: "Dat is niet waar. Ik heb de regels veel scherper gezet. Als je de verslaggeving van nu vergelijkt met vijf jaar geleden, is er een merkbaar verschil. Ik ben bijvoorbeeld veel strenger als het over minderjarigen gaat. Ik vind dat kwetsbare mensen beschermd moeten worden tegen de media. Na het lezen van je kritiek, heb ik vooral het gevoel dat je al lang de Story niet meer leest."

Goens: "Ik moet u helaas bekennen dat ik die elke week lees."

De Swaef: "Dan moet je die evolutie toch zien?"

Goens: "Ik vind dat er opnieuw grenzen verlegd worden, dat er veel minder gêne is dan vroeger om iemand te pakken. Als ik zie hoe Wout Bru erdoor gesleurd werd... Soms vraag ik me af of jullie zullen doorgaan tot iemand zich door het hoofd schiet?"

De Swaef: "Wout Bru is de Story-Award komen afhalen voor 'tv-kok van het jaar'. Als je nu zegt dat hij tot in het diepste van zijn ziel geraakt is door ons, is dat onmogelijk. Anders komt hij toch niet naar ons feest?"

Goens: "Of het nu om Bru gaat, een bedrogen wielrenner of een zanger, dat is voor mij de essentie niet. Wat geeft jou het recht om dat te doen?"

De Swaef: "Ik vind dat ik daar geen enkel recht op heb. Dat recht ligt volledig bij de BV's. Zij bepalen de grens. Mensen kunnen perfect uit de media blijven als ze dat willen. Bru communiceert altijd openlijk over zijn huwelijk, net als zijn vrouw. Over zijn kinderen wordt nooit bericht."

Goens: "Maar dit gaat ook over die kinderen. Zij komen ook in een krantenwinkel waar ze dat 'boekske' zien met hun pa op de cover."

Twee walletjes

Wat volgt, is een lange en soms hoogoplopende discussie over verschillende artikels die het voorbije jaar in Story stonden. Over Lesley-Ann Poppe en haar man die van twee walletjes at. Over de ex-vrouw van Jacques Vermeire die veelvuldig 'de boekskes' haalde. Over Kevin De Bruyne, wiens vriendin even ging uitwaaien bij Thibaut Courtois in Madrid. Zelfs de sms'jes van Yves Leterme komen opnieuw ter sprake. Beiden zijn het fundamenteel oneens over hoe je als media over het privéleven van bekende mensen bericht.

Neem nu Kevin De Bruyne. De Swaef ziet er geen graten in om daarover te schrijven. "In verschillende uitspraken van de rechtbank en de Raad voor de Journalistiek is naar voren gekomen dat er over het privéleven kan worden bericht tot de grens waar die BV de pers heeft toegelaten. Als ze over hun huwelijk praten, kan er ook over de scheiding geschreven worden. Als Kevin De Bruyne in zijn biografie schrijft over het bedrog van zijn vriendin, is het normaal dat dat lief daar ook iets over mag zeggen."

Goens: "Iedereen die een biografie schrijft, verklaart zichzelf dus vogelvrij? Dat is dan een soort wilsbeschikking: 'Vrienden van de Story, come and get me.' Je zei net dat de BV's bepalen waar de grens ligt. Bij deze: waar en wanneer heeft De Bruyne toestemming gegeven om die vuile was buiten te hangen?"

Goens heeft de voetballer het hele jaar gevolgd voor een reportage voor Telefacts. Heeft hij er dan niets over gevraagd? "Nee", stelt hij resoluut. "Het interesseert me niet. Ik vind niet dat ik als journalist het recht heb om in iemands intieme privéleven te rommelen."

De Swaef: "Die affaire veroorzaakte spanningen bij de nationale ploeg, dat heeft de woordvoerder van de voetbalbondzelf gezegd. Uiteraard kunnen we daarover berichten. Dat is maatschappelijk relevant."

Goens: "Jij stopt je altijd weg achter die maatschappelijke relevantie. Tijdens de kwalificatie voor het WK hebben ze 26 op 30 gehaald. Die spanningen zullen dus wel meegevallen hebben."

De Swaef: "Ik val bijna van mijn stoel als je zegt dat je niet geïnteresseerd bent in het privéleven. In de reportage over Eddy Wally insinueer je van alles: hij schuift geld onder zijn tapijt, wat hij in Brussel ging doen ...In je opiniestuk in De Morgen heb je hem beschuldigd dat hij naar de hoeren zou gaan."

Goens: "Spoel uw mond, De Swaef, want je kraamt onzin uit.Je verbindt er conclusies aan die op geen enkel moment in de reportage aan bod komen. Als die manager vertelt dat Eddy bang is voor bankiers en zijn geld onder zijn tapijt steekt, wat is daar mis mee? Als hij vertelt dat Eddy na zijn optreden graag nog eens naar Brussel reed, wat is daar mis mee? Er is op geen enkel moment iets meer geïnsinueerd. Dat heeft alleen iemand van de Story gedaan die mij gebeld heeft om dat zogezegd te bevestigen."

De Swaef: "Je verwijt ons dat we om de haverklap Eva Pauwels opvoeren en vindt dat we haar tegen zichzelf moeten beschermen. Maar Eddy Wally is ook ziek. Geldt dat dan opeens niet?

Goens: "Eva Pauwels is een psychiatrische patiënte. Zo iemand moet je tegen zichzelf beschermen, niet het minst omwille van haar minderjarige kinderen. De reportage over Eddy Wally was zijn testament. Hij heeft zijn verhaal verteld, over de rauwe miserie waarin hij is opgegroeid en hoe dat zijn leven heeft bepaald. Vergelijk Kroost alsjeblieft niet met de inquisitie van 'de boekskes'. Ik moet me niet gaan verdedigen voor deontologische commissies. Ik werk volledig in overleg met de mensen die ik volg."

De Swaef: "Maar jij doet maar tien mensen per reeks. Wij doen er 25 per week. En door onze heldere manier van werken is er ook bij veel BV's begrip gegroeid. Er zijn honderden BV's die zeer tevreden zijn over de samenwerking. Anders kunnen we geen veertig jaar bestaan."

Goens: "En die paar tientallen ontevredenen zijn dan collateral damage?"

De Swaef: "Als hoofdredacteur van VTM zul je in een jaar toch ook zeker vijf mensen tegen de borst hebben gestoten?

Goens: "Ik ben me toen maar één keer moeten gaan verantwoorden. Dat is het fundamentele verschil tussen wat journalisten doen en wat jullie doen. Story mag van mij doen wat het wil. In wezen heb ik zelfs geen probleem met de roddelboekjes. Maar noem dat geen journalistiek."

Verzoening was volgens Goens uitgesloten, maar opeens komt hij met een voorstel tot compromis dat een einde aan het gekissebis zou kunnen maken. Hou niet alleen op om Story, Dag Allemaal en 'de boekskes' journalistiek te noemen, maak er meteen een aparte sector van. "Daar is toch niets op tegen? Als jullie een paar journalistieke principes willen gebruiken, smijt ik die met plezier over de muur. Maar laat ons niet tot hetzelfde clubje behoren. De geloofwaardigheidscrisis waar de journalistiek vandaag in zit, komt door fouten die we zelf maken, maar is mee veroorzaakt door 'de boekskes'."

Consensus

De Swaef: "Ik zie het liever anders, maar als er een consensus zou zijn om ons buiten de club van de journalistiek te houden, dan kan dat voor mij. Alleen is die consensus er nu niet. Daarom probeer ik Story zo goed mogelijk in te schrijven in de journalistieke traditie en ons strikt te houden aan de wettelijke en deontologische regels."

Goens: "Maar het is nu al geen journalistiek. Het beantwoordt niet aan een aantal basisprincipes. Het feit dat jij in de Raad voor de Jour-nalistiek zit ... De ene keer moet ik daar om lachen, de andere keer krijg ik daar stenen kloten van."

De Swaef: "Maar door mijn aanwezigheid daar werken we toch met normen waar iedereen naar opereert?"

Goens: "Het is een schaamlapje. Jullie zijn geen journalisten. Maak gewoon dat onderscheid."

De Swaef: "Goed voor mij, maar dan zou ik een andere job zoeken. Jij weet dat ik een journalist ben, en geen interesse heb om een commercieel product te maken. Daarom wou je me aanwerven."

Goens: "Vandaag beschouw ik je niet meer als journalist omdat Story niet beantwoordt aan de grondregels die ik voor mezelf stel. Het gaat over fatsoen, over morele grenzen."

De Swaef: "Karl Vannieuwkerke en Ivan De Vadder hebben ons een interview gegeven over hun strijd tegen kanker. Zij stonden ook in alle kranten. Dat van ons is dan geen journalistiek?"

Goens: "Jij maakt voortdurend eenheidsworst van een bepaald vakgebied in de journalistiek en je procedure. Natuurlijk is het verhaal vanVannieuwkerke journalistiek. Maar het gaat over de saus waarmee jullie alles overgieten. Naast Vannieuw-kerke staat er even goed een bedrogen coureur op de cover. De vetzakkerij die jullie elke week op de cover uitbaggeren, maakt van jullie een product dat niet in de journalistiek thuishoort. Vuile frietkoten staan toch ook niet in de Michelingids?"

De Swaef: "Ik ben ook tegen vuile frietkoten. Een frietkot moet zich aan de hygiëneregels houden. Maar frieten zijn nu eenmaal deel van de gastronomie. Ik heb er alles aan gedaan om dat met Story te doen, maar ik besef dat ik nooit iedereen zal kunnen overtuigen."

Onder de riool

Hou de boekjes buiten de journalistiek, en de discussies tussen De Swaef en Goens zullen stoppen. Iedereen blij, al wil de hoofdredacteur van Story toch nog even weten waarom Goens hem zo vaak zo persoonlijk heeft aangevallen. "Dat jij mijn inspanningen miskent, heeft me geraakt. Jij hebt er een persoonlijke zaak van gemaakt. Je hebt me zelfs met Freddy Horion vergeleken. Weet je dat mensen mij wekelijks vragen of ik iets met je vrouw heb gehad? Ze vinden de rabiate manier waarop jij op me afgeeft niet normaal."

Voor Goens hoeft het opeens niet meer: dat Frederik De Swaef er zijn vriendin bij betrekt, is voor hem vele bruggen te ver. "Nu zit je zelfs niet meer in de riool, maar eronder. Ik probeer hier een rationele discussie te voeren, maar blijkbaar kun je het niet laten om er zelfs nu een Story-touch aan te geven. Dit is nu eens het eeuwige vunzige discours van 'de boekskes'. Dit argument pleit zo hard voor een verbanning uit de journalistiek. Als je ooit nog journalist wilt worden, is het hoog tijd om je discours aan te passen."

De Swaef: "Ik weet hoe je journalist moet zijn, en ik heb van jou geen lessen te krijgen. Ik probeer mijn blad zo goed mogelijk op die lijn te krijgen, en ik zal die lijn verdedigen tot de laatste dag dat ik daar werk. Dat ik daar een persoonlijke prijs voor betaal, is ondertussen wel duidelijk."

Goens: "Die laatste uitspraak heeft aangetoond dat die prijs nooit hoog genoeg kan zijn. Je referentiekader is verdorven en doorspekt met een soort moraliteit die gewoon niet thuishoort in de journalistiek."

De Swaef: "Vier jaar geleden was er geen probleem, terwijl ik toen al voor Story schreef."

Goens: "Had ik toen geweten dat er zo'n journalistieke moraliteit in je schuilt, dan prijs ik me elke dag gelukkig dat je niet naar VTM bent gekomen. Dit is een ontmaskering. Dit is misschien nog beter dan een verzoening. Laten we gewoon scheiden."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234