Zaterdag 07/12/2019

Het 'dilemma' van corporate governance

Wat doe je met steekpenningen en hoe stel je je op tegenover kinderarbeid? Wie dacht dat het antwoord voor elke ondernemer eensluidend zou zijn, komt bedrogen uit. Zelfs bij de propagandisten van corporate governance blijkt dat.

Brussel

Eigen berichtgeving

Janine Meijer

Na de financiële schandalen bij Enron, WorldCom en Ahold is de discussie over corporate governance weer hoog opgelaaid. Het nieuw opgerichte Corgo speelt daar handig op in. Het bedrijf, dat zich op de hele Benelux richt, geeft ondernemingen advies over deugdelijk bestuur. Daarnaast selecteert het bestuurders op transparantie, verantwoordelijkheid en integriteit. "Onze bestuurders zijn competent en leven de ethische normen en waarden in het bedrijfsleven na." We legden Corgo-directeur Karel Plasman en hoofdconsultant Philip Verhaeghe een paar ethische dilemma's uit het bedrijfsleven voor.

De druk op topbestuurders om meer openheid te geven in jaarverslagen over de hoogte van hun salaris en manier waarop zij beloond worden, neemt toe. Hoe staat Corgo daartegenover?

Plasman: "Er moet zeker meer openheid komen. Het is belangrijk dat aandeelhouders weten wat bestuurders kosten. Maar waarom moet er ook per individuele bestuurder een rangschikking gemaakt worden? De cultuur in België is niet zodanig dat de openheid zo ver nagejaagd wordt."

Verhaeghe: "De transparantie moet nuttig zijn. Ze moet een doel hebben. Op dit moment ligt er een voorstel in de Senaat over meer openheid van beloning. Dat is een goede zaak. Maar alles wettelijk gaan regelen, gaat te ver."

Vooral in deze tijd van economische neergang stuit het velen tegen de borst dat bestuurders vaak significante loonsverhogingen krijgen en er tegelijkertijd medewerkers op straat worden gezet.

Plasman: "Je moet altijd naar de marktomgeving kijken. Je moet bestuurders marktconform betalen. Anders kun je ze niet voor je onderneming behouden. In Amerika liggen die beloningen een stuk hoger. Natuurlijk is het zeer onverstandig in tijden van economische neergang de lonen fors omhoog te trekken. Het gezond verstand moet altijd primeren. Maar het is onzinnig een checklist van do's en don'ts te maken."

Stel: een Corgo-bestuurder werkt bij een bedrijf dat een deel van zijn productie verplaatst naar Polen. De milieuregels zijn daar een stuk minder streng dan in België. Welke norm moet je dan hanteren?

Plasman: "Wij hebben een heel positieve attitude naar het milieu. Maar je moet ook oppassen dat je als onderneming in Polen niet onderuitgehaald wordt door de concurrent en je 20.000 man op straat moet zetten. Want welk belang heb je dan gediend? Misschien dat van het milieu, maar de Poolse werknemers zijn hun baan kwijt."

Verhaeghe: "Het is niet zo dat strengere normen ook ethischer zijn. Er gaan stemmen op dat bepaalde milieunormen helemaal geen steek houden. Je kunt niet zomaar concluderen dat de strengere milieuregels in België ook beter zijn."

Plasman: "De wet van het land waar de onderneming gevestigd is, moet de norm zijn."

Hoe moet een Corgo-bestuurder reageren op een vestiging in een ontwikkelingsland waar kinderarbeid wordt ontdekt?

Plasman: "Wat is kinderarbeid? In sommige landen is het heel normaal dat kinderen vanaf veertien jaar gaan werken. Dat is ook noodzakelijk om geld in het laatje te brengen voor het gezin. Wie zijn wij dan om dat te veroordelen?"

Verhaeghe: "Honderd jaar geleden was het in Vlaanderen ook heel gewoon dat veertienjarigen gingen werken."

Misschien moeten bedrijven ten minste voor veilige arbeidsomstandigheden voor die kinderen zorgen?

Plasman: "Ja, natuurlijk. Dat soort onderwerpen moet zeker besproken worden. Als de bedrijfsstructuur goed in elkaar zit, doet de bestuursvoorzitter dat. Hij moet zorgen voor een open en vertrouwelijke sfeer in het bestuur en voor bestuurders die die zaken serieus nemen. Dat is het belangrijkste, want niet elk probleem kan je van tevoren doorpraten. Hoe je die sfeer kunt creëren? Daar kan het bedrijf de hulp van Corgo voor inroepen. Wij zijn een onafhankelijke organisatie die ervaring heeft met deze discussies."

Toch nog een dilemma. Hoe staan Corgo-bestuurders tegenover het gebruik van steekpenningen in het bedrijfsleven?

Plasman: "Een bestuurder moet het belang van een onderneming dienen. Dat is zijn job. Onze Belgische wet staat het gebruik van steekpenningen in bepaalde situaties ook toe. In bepaalde landen gaan ze daar nog verder in. Maar moet je daar dan wegblijven en de concurrent de plaats geven? Op die manier creëer je werkloosheid in je eigen onderneming. Het is niet zo dat regimes altijd slecht blijven. Laat ons hopen dat ook die landen democratischer worden en de excessen verdwijnen."

Verhaeghe: "Het is belangrijk de lokale omstandigheden niet uit het oog te verliezen en de verschillende belangen tegen elkaar af te wegen. Je moet niet te moraliserend zijn en vanuit België bepalen wat er wel en niet kan. De signalen over misstanden moeten aan de raad van bestuur doorgegeven worden en die moet zijn verantwoordelijkheid opnemen en het probleem in alle openheid bespreken. Eigenlijk praten we nu over de invullingen van het corporate governance-beleid en het gaat meer om de grote lijnen." Verhaeghe: "Wat bestuurders zich niet kunnen permitteren is dat er ergens een paar honderd banen verloren gaan. Voor dat soort dilemma's zijn er geen eenduidige oplossingen te verzinnen. We mogen niet verlangen dat een onderneming een democratie is en de taken van de overheid overneemt."

Wat is volgens jullie de kern van corporate governance?

Plasman: "De huidige raden van bestuur zijn niet professioneel genoeg. Corgo wil een beweging losmaken waarin transparantie, verantwoordelijkheid en integriteit de belangrijkste steekwoorden zijn. Bestuurders moeten over de juiste ervaring en opleiding beschikken en in staat zijn het debat over deugdelijk ondernemen goed te voeren. Ze moeten zorgen dat ze over de juiste informatie beschikken. Het komt te vaak voor dat de raad van bestuur bevolkt wordt door bestuurders die hun zitpenningen opstrijken en dan weer naar huis vertrekken."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234