Woensdag 13/11/2019

Strijd tegen IS

Het digitale kalifaat davert op zijn grondvesten dankzij tips teruggekeerde Syriëstrijders

Beeld van een jihadstrijder dat verspreid werd via IS-persagentschap Amaq News Agency. Beeld REUTERS

Belgische speurders speelden een sleutelrol bij de internationale cyber-razzia tegen de propagandakanalen van Islamitische Staat. Dat komt omdat nogal wat jonge Belgische Syrië-strijders betrokken waren bij de digitale IS-oorlog. Sommigen van hen keerden terug en bezorgden het gerecht blijkbaar cruciale informatie.

Onder leiding van het Belgische federale parket en Europol vonden woensdag en donderdag in Bulgarije, Frankrijk, Roemenië, Nederland, Canada en de Verenigde Staten operaties plaats tegen het propaganda-apparaat van IS. Vooral de servers van Amaq werden daarbij geviseerd, het IS-persagentschap dat onder andere de verantwoordelijkheid voor de aanslagen van Parijs, Brussel, Barcelona, Berlijn en recent nog Trebes opeiste.

Verder was het ook de bedoeling om andere media als al-Bayan Radio, Halumu en Nashir voor eens en voor altijd plat te leggen.

Volgens CNN-journaliste en terreurexperte Laila Ben Allal nam het Belgische gerecht het voortouw omdat de laatste tijd nogal wat jonge Syriëstrijders naar België terugkeerden. Zij zouden de onderzoekers cruciale informatie hebben gegeven: hetzij direct tijdens ondervragingen, hetzij indirect via afgetapte telefoongesprekken en internetverkeer.

Ben Allal: “Jonge Belgische Syriëstrijders speelden een belangrijke rol bij de digitale propaganda-oorlog van IS. Na de val van het Kalifaat keerde een aantal van hen terug naar België. Zij worden sowieso gevolgd door het gerecht: zowel via ondervragingen als via afluistertechnieken.” Mogelijk boden zij de speurders informatie in ruil voor strafvermindering.

Mokerslag

Europol verklaart dat de recente operatie weleens de mokerslag zou kunnen betekenen voor de IS-propagandakanalen. "Met deze baanbrekende operatie hebben we een groot gat geslagen in het vermogen van IS om propaganda online te verspreiden en jongeren in Europa te radicaliseren", zei Europol-directeur Rob Wainwright.

Ben Allal zegt dat het nog te vroeg is om over een totale digitale nederlaag van IS te spreken. “Het is zoals met de voortvluchtige strijders die de val van IS-bolwerken in Irak en Syrië overleefden. Niemand kan precies zeggen waar ze zich bevinden en wat hun plannen zijn. Een gestructureerde legermacht is IS niet meer, maar dat betekent niet dat de resterende cellen niet meer voor gevaar kunnen zorgen. Hetzelfde geldt voor de digitale strijders. De Europol-operatie zal een impact hebben, maar tegelijk is het voor een jongere met digitale knowhow niet zo moeilijk om vanuit zijn zetel de strijd voor te zetten en gevaarlijke informatie over zelfmoordbommen en aanslagen te verspreiden.”

Utopische beelden

Wel is het zo dat de productie van IS-persagentschap Amaq de jongste maanden sterk is afgenomen. Voor de val van IS in Irak en Syrië ging het om een zeer professioneel opgezette website die gesofisticeerde propagandaboodschappen verspreidde. Elke week produceerden IS-propagandisten meer dan tweehonderd items over het Kalifaat: niet enkel militaire zegeberichten maar ook utopische beelden van gelukkige gezinnetjes en spelende kinderen in Raqqa of Mosoel.

Maar sinds het geallieerde slotoffensief tegen IS-bolwerken verminderde de productie zienderogen tot een twintigtal onderwerpen per week en concentreerde het persagentschap zich op beelden van vechtende IS-strijders. Belangrijke communicatiegoeroes van IS sneuvelden en ook een groot deel van de redacteuren, cameralui en producenten kwam om bij bombardementen.

Tegelijk boekt Europol al sinds 2016 successen tegen Amaq en andere propagandakanalen. Zo nam de Spaanse Guardia Civil in juni 2017 een batterij servers in beslag die gegevens bevatten van geradicaliseerde personen in meer dan honderd landen.

Maar ook onderzoeker Charlie Winter van King's College London blijft de jongste maanden waarschuwen voor overdreven euforie over het neerslaan van het virtuele Kalifaat. De IS-propagandamachine is zwaar beschadigd, maar dat verhindert kleine cellen of individuen niet om instructies voor terreuraanslagen en zelfmoordwapens te verspreiden. 

“Het probleem is niet verdwenen”, luidt zijn conclusie. “Het is veel te vroeg om over het einde van het virtuele kalifaat te spreken, maar we mogen wel zeggen dat het op zijn grondvesten davert.”

"Geen impact te merken"

Pieter Van Ostaeyen, historicus, arabist en kenner van IS, noemt de aankondiging van Europol 'lichtelijk overdreven'. Hij ziet geen impact van de actie. "Er is niets van te merken", zegt hij tegen persagentschap Belga. "Sinds woensdag is er geen disruptie van het IS-kanaal Amaq. Integendeel, IS is vooral actief via Telegram. Ik kan nog altijd terecht op de gebruikelijke kanalen."

Pieter Van Ostaeyen heeft geen kennis wat er exact is ondernomen. "Ik weet ook niet welke boodschap Europol voor ogen heeft, maar ik zie geen impact."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234