Woensdag 17/07/2019

Drugs

Het darknet: gaan jongeren hierdoor nog meer drugs gebruiken?

Een overdosis hier, een bad trip daar. Dat komt ervan, als je drugs vol rommel koopt bij een ordinaire straatdealer. Steeds meer gebruikers kopen via het darknet, vooral omdat de duizenden productreviews hun zuiverdere drugs verzekeren dan op straat. Maar zijn online drugs écht veiliger? En vooral: gaan jongeren daardoor nóg meer snuiven?

Terwijl u op het werk kattenfilmpjes bekijkt, surft u zonder het te weten op het topje van de ijsberg. Het grootste deel van het internet – naar schatting 90 procent – is namelijk verborgen. Het deepweb bestaat uit sites die met een gewone zoekmachine of browser niet te vinden zijn. En dat verborgen internet is geen plek voor doetjes. Aangezien het er veel anoniemer surfen is, heeft het kruim van de internationale criminelen zich er verzameld. Jihadiforums, pedofilienetwerken, zelfs plekken waar mensen verhandeld worden: u kunt het zo gruwelijk niet bedenken, of het bestaat op het darknet.

Ook drugs zijn er te koop. Meer nog: een pakketje heroïne bestellen is een fluitje van een cent. Na een halfuurtje zoek- en klikwerk komen we al terecht op één van de gespecialiseerde marktplaatsen. De site lijkt op Bol.com, maar dan voor koopwaar die het daglicht niet kan verdragen. Voor elk wat wils: Belgische paspoorten voor 2.600 euro, vlindermessen of vuurwapens, maar vooral drugs, van cannabis tot heroïne, netjes gefilterd per gewicht of per land van waaruit ze bezorgd worden.

Charlotte Colman (UGent-criminologe): “Jaar na jaar worden er meer drugs online verhandeld, zowel via het zichtbare internet als via het darknet. Dat wordt bevestigd door verschillende internationale onderzoeken, en het geldt meer dan waarschijnlijk ook voor België.”

Volgens een VN-rapport verdubbelde het aantal drugsshoppers op het darknet tussen 2014 en 2018. Eén blik op zo’n verboden marktplaats verraadt al waarom het zo populair is: de reviews.

Colman: “De gebruikerscommentaren zijn typisch voor zulke marktplaatsen. Wie iets koopt, wordt zoals bij ‘gewone’ webshops gevraagd om na ontvangst of gebruik van het product een rating te geven. Zie het als TripAdvisor: de klant is koning. De verkopers moeten een correcte service bieden en goede producten afleveren, of hun globale rating krijgt een deuk. Dat is nefast voor hun reputatie, en zoals bij gewone e-commerce is reputatie de sleutel tot verkoop.”

De kopers kunnen nog net geen rating geven van 1 tot 5 drugsspuiten – de sites kiezen voor de klassieke sterretjes – maar nemen hun review wel serieus. ‘Good stealth’ is een review die vaak terugkeert. Dat verwijst naar hoe goed de drugs verborgen zitten. De verzenders zijn creatief: ze versturen drugs in uitgeholde boeken of in kinderspeelgoed. ‘Een vriend van mij heeft ooit zelfs coke gekregen in een taart’, vertelt een koper ons. Betalen gebeurt via bitcoin, je pakketje heb je binnen de vijf werkdagen.

Vijfsterrendealers

De kopers weten door de reviewdemocratie niet alleen dat hun pakketje wellicht aankomt, ze weten ook dat ze waar krijgen voor hun geld.

Colman: “We kunnen aannemen dat de kwaliteit van de drugs die verkocht worden op zulke sites redelijk goed is. Uit bevragingen blijkt dat de gepercipieerde productkwaliteit één van de belangrijkste redenen is waarom gebruikers kopen via het darknet.”

Waar je op het darknet kunt rekenen op de reviews over de verkoper, moet je op straat vertrouwen hebben in je dealer.

Annemie Serlippens (Gents onderzoeksrechter gespecialiseerd in drugs): “Dealers weten dikwijls zélf niet wat er in de pillen zit die ze verkopen. Ik moet hun dat soms vertellen. Het zijn de producenten die de samenstelling kennen.”

In Gent was de afgelopen maanden veel te doen over Kompass Klub en de xtc-pillen die in het feestmilieu circuleren. In januari overleed een medewerker die een tablet genomen had, een week later belandde een feestvierder in coma. De dosissen MDMA, de werkzame stof in xtc, zijn de voorbije jaren veel hoger geworden, zegt Peter Blanckaert van het Belgian Early Warning System on Drugs (BEWSD). Hij krijgt alle mogelijke soorten drugs uit België in zijn labo, en luidt al enkele jaren de xtc-alarmbel.

Peter Blanckaert: “In een normaal tablet zit zo’n 100 milligram MDMA, maar vandaag meten we evengoed 200 en zelfs 300 milligram in één tablet. Dat zijn mogelijk dodelijke doses. Het grote probleem is dat je niet kunt zien of ruiken hoe zwaar een tablet is.”

MDMA-pillen. Beeld EPA

Overdosissen loeren dus om de hoek, om nog niet te spreken over de gezondheidsrisico’s door onzuivere cocaïne of louche designerdrugs. Ligt de oplossing op het darknet? Alvast wel volgens de gebruikers, die bij bevragingen aangeven dat ze de online markt blijven bezoeken omdat de producten voorspelbaarder en ‘kwalitatiever’ zijn: ze doen wat ze moeten doen. Sommige ‘vijfsterrendealers’ geven in dat opzicht zeer gedetailleerd de chemische samenstelling van hun drugs aan. Maar de tevredenheid van gebruikers is een zwakke indicator voor de kwaliteit van drugs. De beste manier om die te testen, is om de darknetdrugs onder de microscoop te leggen, en te kijken of er geen rommel in zit. En dat is nog niet veel gebeurd. Onderzoek wijst voorzichtig uit dat drugs op het darknet zuiverder zijn dan de offline verhandelde variant, maar er is evengoed bedrog. Volgens Blanckaert is de kwaliteit van offline en online gekochte drugs in ons land gelijkaardig, ook al omdat de zuiverheid van Belgische drugs doorgaans hoog is. De kans dat er in België of Nederland rommel in de xtc of cocaïne van je straatdealer zit, is aan de kleine kant.

Cruciaal is dat er een verschil is tussen de zuiverheid van drugs – of er geen rommel in je pillen zit – en de dosissen van de werkzame stof. De schuimbekkende feestvierders die naar de spoedafdeling gebracht worden in België hadden vaak geen gif in hun pil zitten, maar kregen een overdosis. Uit onderzoek blijkt dat de aangegeven dosering van een xtc-pil op het darknet dikwijls overeenkomt met de effectieve dosis in het tablet. Met andere woorden: koop je tien pillen met 200 milligram MDMA op het darknet, dan kríjg je die ook. En die kennis kan je een gevaarlijke trip naar het ziekenhuis besparen.

Schadebeperking

Leve het darknet dus? Niet zo snel: de bitcoin heeft ook een keerzijde. De kopers hebben op de sites keuze uit drugs in alle geuren en smaken. Wie kwam voor een partytablet, stopt misschien meer en verslavender ‘snoepgoed’ in de winkelkar – het candy store-effect. Resultaten van de Global Drug Survey toonden alvast aan dat één koper op de drie een breder palet aan drugs gebruikt sinds hun eerste transactie op het darknet.

Colman: “Momenteel voeren we in België onderzoek naar wie de kopers zijn en hoe hun drugsgebruik beïnvloed wordt door het darknet. Momenteel weten we dat de gebruikers vooral jonge, hoogopgeleide mannen zijn die eerder al drugs gebruikten, en op zoek zijn naar middelen voor hun recreatief gebruik. Maar we zien ook dat een nieuwe soort kopers aangeboord wordt.”

De Global Drug Survey stelt inderdaad dat zo’n 5 procent van de darknetkopers vóór hun online escapades nooit eerder drugs gebruikte. Er wordt dus ook een nieuwe groep gebruikers aangesproken: jonge mensen, bijvoorbeeld, die niet de connecties of de moed hebben om in een steegje bij een dealer te kopen.

Nogal wat onderzoekers wijzen dan ook op het risico dat de groeiende online markt het globaal druggebruik uiteindelijk zal doen groeien.

Colman: “Toch vormt de online drugshandel ondanks de groei nog steeds een klein deel van de globale markt. Offline kanalen blijven veruit het populairst. En dat zal altijd zo blijven.”

Eén trend lijkt alvast wel ingezet: kopers willen meer duidelijkheid over de samenstelling van hun drugs. “Naast de recensies is aan bijna elke drugsmarktplaats een levendig forum verbonden waar er gesproken wordt over risico’s en gezondheid”, weet Colman.

Peter Blanckaert verwijst naar de bekendste debatplek op het darknet: ‘DNM Avengers’. ‘Dat is een forum met nadruk op harm reduction (letterlijk: schadebeperking, red.), waarbij gebruikers elkaar helpen en informatie delen. Het belangrijkste aspect is echter de mogelijkheid om een staaltje op te sturen, om het gratis te laten analyseren. Volledig anoniem uiteraard.’ Het lab en de chemici die de drugs onderzoeken, worden betaald met donaties van de community. Bij te zware of te lichte doseringen, of wanneer de drugs duidelijk vol rommel zitten, worden de resultaten op het forum gepost, inclusief details van de verkoper. Het doet de invloedrijke criminoloog James Martin concluderen dat de groei van de drughandel via het darknet niet per se een slechte zaak is.

James Martin: “Het darknet is niet zo donker. Duizenden mensen dragen fakkels om te belichten hoe anderen zich gedragen. Je hoeft niet langer te rekenen op één persoon, maar op het collectieve oordeel van een volledige community.”

Blanckaert: “Maar ook offline bewegen de dingen. We merken sinds twee jaar dat er op xtc-tabletten vermeld staat hoeveel milligram MDMA een pil bevat. ‘Warning: 220 mg’, bijvoorbeeld. Of dat cijfer overeenkomt met de werkelijke dosissen? In vele gevallen wel. Blijkbaar hebben de xtc-producenten het intussen ook gesnapt.”

©Humo

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden