Dinsdag 01/12/2020

Het cultuuroffensief van Valencia

Nog geen drie maanden na de opening krijgt het Valenciaanse Museum van de Wetenschappen al meer volk over de vloer dan het Prado of Guggenheim. En dan is de gigantische Stad van de Kunsten en de Wetenschappen, het complex waar het museum deel van uitmaakt, nog niet eens helemaal af. Over twee jaar zet Calatrava's indrukwekkende opera-aan-zee de kers op de taart.

Valencia / Van onze verslaggever ter plaatse

Rudy Pieters

Je doet best een zonnebril op als je door het Museu de les Ciències loopt, zoveel glas zit er in Calatrava's kathedraal van licht. Tijdens de bouw, zo wil het verhaal, was er in het hele land zelfs geen scherfje glas meer te krijgen. Als je hier 's avonds de lichtschakelaar aanknipt, heb je meteen een baken dat mijlenver in zee te zien moet zijn.

Alles aan dit Museu is mega. Met een vloeroppervlakte van 42.000 vierkante meter schijnt het de grootste overdekte constructie van Spanje te zijn. Een 'hypermarkt' noemt het zichzelf graag, 'een hypermarkt voor de verspreiding van wetenschappelijke kennis'. Het is, toegegeven, een wat overtrokken etiket maar het duidt goed aan dat hier een massa interactieve tentoonstellingen is samengebracht waar je spelenderwijs allerlei wetenschappelijke en technologische kennis naar binnen kunt werken, met een reusachtige slinger van Foucault in de hal als aperitief.

Elk van die duizenden vierkante meters heeft het sinds de opening eind november al behoorlijk druk gehad. "We hadden tot nog toe op achthonderdduizend bezoekers gerekend", zegt museumwoordvoerster Rocio Casanova Llorens. "Het zijn er een miljoen geworden. Dat is meer dan het Prado, de Reina Sofía of het Guggenheim, de drie grootste musea van Spanje. Op een weekend in december hadden we viermaal meer bezoekers dan het Prado, en vijftienmaal meer dan het Guggenheim."

De massale nieuwsgierigheid is begrijpelijk, het museum is zowat de spil van de Ciutat de les Arts i les Ciències, een langzaam groeiende stad van 350.000 vierkante meter in de bedding (en zowat aan de monding) van de drooggelegde Turia-rivier. Het wordt een mega-zone 'voor culturele en intellectuele ontspanning' zoals je er in Europa geen tweede zult vinden, ronkt de goed geoliede Valenciaanse pr-machine.

Prestige heeft het miljardenproject alvast te koop. Drie van de vier delen waaruit het bestaat zijn door de Valenciaanse toparchitect en bruggenbouwer Santiago Calatrava getekend, in België vooral bekend van het nieuwe Luikse treinstation, in Venetië zopas aangeduid voor een nieuwe brug over het beroemde Canal Grande.

Naast het Museum van de Wetenschappen ontwierp hij L'Hemisfèric, een reuzenoog waarvan het ooglid echt open- en dichtgaat; in de oogbol zit een Imax-bioscoop, na drie jaar al goed voor 1,6 miljoen bezoekers. Aan de andere kant van het wetenschapsmuseum zijn ze het Oceanogràfic aan het bouwen, een onderwaterstad ('het grootste oceaanpark van Europa') die zich over tien paviljoenen uitstrekt en onder de golvende daken van Félix Candela de fauna en flora van de belangrijkste zeeën ter wereld zal herbergen.

De bekroning van de Ciutat wordt het Palau de les Arts, een indrukwekkend paleis voor opera, muziek, dans en theater (beeldende kunst komt er niet in de Ciutat, Valencia heeft al musea genoeg). Het operagebouw, zoals het paleis gemakshalve wordt aangeduid, heeft wat weg van een rugbybal, maar Calatrava ontwierp het vooral als een schip, 75 meter hoog oprijzend uit de drooggelegde Turia, de boeg naar zee. De vergelijking met Sydney, die andere havenstad met een opera-aan-zee, is onvermijdelijk. Maar hier doen ze er nog een schep bovenop - letterlijk. Boven op de operazaal met 1.800 zitjes komt nog een openluchtauditorium waar 2.500 mensen, met zicht op zee, naar concerten kunnen luisteren - of ze kunnen op een videoscherm de opera volgen die onder hen wordt opgevoerd. "Het is zo'n gecompliceerd gebouw in architecturaal opzicht dat de werken nu al sinds 1995 bezig zijn", zegt José Ferri Moscardó van het Valenciaanse toerismebureau. "De opening vindt wellicht eind 2002, begin 2003 plaats. Maar vergeleken met Sydney, waar de werken vijftien jaar duurden, is dat een redelijke termijn."

De hele Ciutat is ondertussen tot vlaggenschip gepromoveerd van het cultuuroffensief waarmee Valencia zich zoetjesaan naast Madrid en Barcelona hijst. De miljarden die hier de laatste jaren in nieuwe culturele infrastructuur zijn geïnvesteerd vallen niet meer te tellen, in de prachtige oude stad volgden de restauratiecampagnes elkaar op, en met het twaalf jaar jonge Ivam is Valencia ook in de moderne en actuele kunst op de Europese kaart beland, een reputatie die het in juni wil consolideren met een eerste kunstbiënnale.

Trendy Barcelona, sinds de Olympische Spelen in 1992 een van de drukst bezochte cultuursteden ter wereld, kan stilaan op zijn stoel beginnen te schuiven, zeker nadat de centrale regering begin januari besliste om tussen Madrid en Valencia een hogesnelheidstrein te laten rijden (de rit zou nog amper meer dan een uur duren). Volgens kwatongen denken ze in de hoofdstad meer met de Valencianen te kunnen aanvangen dan met die eigengereide Catalanen.

"De jaren negentig waren het decennium voor steden als Sevilla en Barcelona", zegt José Ferri. "In het nieuwe millennium is het aan steden zoals Bilbao en Valencia, die in de jaren negentig flink geïnvesteerd hebben." De vergelijking lijkt hout te snijden. In Bilbao trok het in 1997 geopende Guggenheim een sloffende industriebuurt weer op gang. In Valencia was ook de plek van de Ciutat een vergeten industriegebied, een niemandsland tussen haven en stadscentrum. De appartementsblokken rijzen er nu als paddestoelen uit de grond. "Tien jaar geleden kwam de politie niet eens in deze buurt, nu zijn de appartementen bijna niet meer te betalen", zegt Rocio Casanova.

"Ik hoop alleen dat geen politicus het in zijn hoofd krijgt om de Olympische Spelen naar Valencia te willen halen", zegt José Ferri. "De natuurlijke sfeer in de stad zou onherroepelijk verdwijnen, zoals dat in Barcelona is gebeurd. Valencia is niet zo groot, alles in het centrum is te voet te doen. Als we willen groeien, moet dat stap voor stap gebeuren."

Trendy Barcelona mag stilaan op zijn stoel beginnen te schuiven

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234